ODKA Ülkelerinde Malzeme Kuznets Eğrisinin Geçerliliği Üzerine Panel Veri Sınaması

Material footprint is a key sustainability indicator that quantitatively reveals a country’s or an economy’s natural resource consumption and the associated environmental impacts. This indicator is an important tool for measuring the environmental pressure of countries’ economic activities and for shaping sustainable development policies. This study examines the relationship between material footprint and per capita income in 12 countries in the Middle East and North Africa (MENA) region (Algeria, Bahrain, Egypt, Iran, Israel, Jordan, Kuwait, Morocco, Oman, Saudi Arabia, Tunisia and Turkey) within the framework of the Environmental Kuznets Curve (EKC) hypothesis. Parks-Kmenta and Beck-Katz estimators are used in the analysis using panel data for the 1976-2014 period. According to the findings, an increase in domestic output leads to a significant increase in the material footprint. Parks-Kmenta results show an increase of 33.60% and Beck-Katz results show an increase of 42.04%. However, an increase in the square of the income level is associated with a decrease in the material footprint by 3.70% and 4.57% respectively. These results support the validity of the material Kuznets hypothesis. The study emphasizes that economic growth puts significant pressure on environmental costs and recommends that growth strategies for MENA countries should be redesigned in line with the principles of environmental sustainability. In particular, green growth policies and circular economy practices should be promoted.

Malzeme ayak izi, bir ülkenin ya da ekonominin doğal kaynak tüketimi ile buna bağlı çevresel etkilerini niceliksel olarak ortaya koyan temel bir sürdürülebilirlik göstergesidir. Bu gösterge, ülkelerin ekonomik faaliyetlerinin çevresel baskısını ölçmede ve sürdürülebilir kalkınma politikalarının şekillendirilmesinde önemli bir araçtır. Bu çalışma, Ortadoğu ve Kuzey Afrika (ODKA) bölgesinde yer alan 12 ülkede (Cezayir, Bahreyn, Mısır, İran, İsrail, Ürdün, Kuveyt, Fas, Umman, Suudi Arabistan, Tunus ve Türkiye) malzeme ayak izi ile kişi başına düşen gelir arasındaki ilişkiyi Çevresel Kuznets Eğrisi (EKC) hipotezi çerçevesinde incelemektedir. 1976–2014 dönemine ait panel veriler kullanılarak gerçekleştirilen analizlerde, Parks-Kmenta ve Beck-Katz tahmincileri kullanılmıştır. Elde edilen bulgulara göre, yurtiçi hasıladaki artış, malzeme ayak izinde belirgin bir yükselişe yol açmaktadır. Parks-Kmenta sonuçları %33,60'lık bir artış, Beck-Katz sonuçları ise %42,04’lük bir artış göstermektedir. Ancak, gelir düzeyinin karesindeki artış malzeme ayak izinde sırasıyla %3,70 ve %4,57 oranlarında bir azalma ile ilişkilidir. Bu sonuçlar, malzeme Kuznets hipotezinin geçerliliğini desteklemektedir. Çalışmada, ekonomik büyümenin çevresel maliyetler üzerinde ciddi bir baskı oluşturduğu vurgulanmakta ve ODKA ülkeleri için büyüme stratejilerinin çevresel sürdürülebilirlik ilkeleri doğrultusunda yeniden tasarlanması önerilmektedir. Özellikle yeşil büyüme politikaları ve döngüsel ekonomi uygulamalarının yaygınlaştırılması gerektiği ifade edilmektedir.