Türkiye’de Yenilenebilir Enerji, Cari Açık ve Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişki: A-ARDL ve Toda-Yamamoto Testlerinden Kanıtlar

Muhammet Kerem Güneş; Bayram Kayantaş; Mücahit Çayın

doi:10.25229/beta.1854266

EN TR

Türkiye’de Yenilenebilir Enerji, Cari Açık ve Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişki: A-ARDL ve Toda-Yamamoto Testlerinden Kanıtlar

Abstract

Bu çalışma, 1990-2024 dönemi için Türkiye’de yenilenebilir enerji, cari açık ve ekonomik büyüme arasındaki uzun dönemli ilişkiyi Augmented ARDL (A-ARDL) sınır testi ve Toda-Yamamoto nedensellik testi ile incelemektedir. A-ARDL eşbütünleşme testi sonuçları, değişkenler arasında güçlü bir uzun dönemli eşbütünleşme ilişkisinin varlığını ortaya koymaktadır. Katsayı tahminleri, cari açığın ekonomik büyümeyi negatif etkilediğini, yenilenebilir enerjinin ise büyümeyi pozitif yönde desteklediğini göstermektedir. Toda-Yamamoto nedensellik testi bulguları ise büyüme ve yenilenebilir enerji arasında çift yönlü nedensellik ilişkisi bulunduğunu göstererek geri bildirim hipotezini desteklemektedir. Ayrıca analiz bulgularına göre, cari açıktan büyümeye doğru tek yönlü, yenilenebilir enerji ile cari açık arasında ise çift yönlü nedensellik ilişkisi bulunmaktadır. Sonuçlar Türkiye’de cari açığın ekonomik büyüme üzerindeki kısıtlayıcı etkisini ve yenilenebilir enerjinin büyümeyi destekleyici rolünü açık biçimde ortaya koymaktadır.

Keywords

Ekonomik Büyüme, Yenilenebilir Enerji, A-ARDL Yöntemi

References

Ali, A., & Audi, M. (2023). Analyzing the impact of foreign capital inflows on the current account balance in developing economies: A panel data approach. Journal of Applied Economic Sciences, 18(2), 80. http://doi.org/10.57017/jaes.v18.2(80).04
Al-mulali, U., Fereidouni, H. G., & Lee, J. Y. (2014). Electricity consumption from renewable and non-renewable sources and economic growth: Evidence from Latin American countries. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 30, 290-298. https://doi.org/10.1016/j.rser.2013.10.006
Apergis, N., & Danuletiu, D. C. (2014). Renewable energy and economic growth: Evidence from the sign of panel long-run causality. International Journal of Energy Economics and Policy, 4(4), 578-587. https://izlik.org/JA93EJ82BN
Armeanu, D. Ş., Vintilă, G., & Gherghina, Ş. C. (2017). Does renewable energy drive sustainable economic growth? Multivariate panel data evidence for EU-28 countries. Energies, 10(3), 381. https://doi.org/10.3390/en10030381
Bağcı, E. (2019). Türkiye’de yenilenebilir enerji potansiyeli, üretimi, tüketimi ve cari işlemler dengesi ilişkisi. R&S-Research Studies Anatolia Journal, 2(4), 101-117. https://doi.org/10.33723/rs.501940
Baltacı, M. (2025). E7 Ülkelerinde Yenilenebilir Enerji, Turizm ve Ekonomik Büyüme İlişkisi. Alanya Akademik Bakış, 9(1), 113-130. https://doi.org/10.29023/alanyaakademik.1505062
Bari, B., & Adalı, Z. (2021). A Bootstrap panel granger causality analysis for current account balance and growth: A case of emerging economies. İktisat Alanında Seçilmiş Konular. 49.
Bildirici, M., & Kayıkçı, F. (2022). The relation between growth, energy imports, militarization and current account balance in China, Israel and South Korea. Energy, 242, 122537. https://doi.org/10.1016/j.energy.2021.122537
Brini, R., Amara, M., & Jemmali, H. (2017). Renewable energy consumption, International trade, oil price and economic growth inter-linkages: The case of Tunisia. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 76, 620-627. https://doi.org/10.1016/j.rser.2017.03.067
Budak, Y. (2025). Yenilenebilir Enerji Tüketiminin Ekonomik Büyüme Üzerinde Etkisi: Türkiye Örneğinde Amprik Bulgular (1990-2022). Journal of Recycling Economy & Sustainability Policy, 4(1), 93-103.

Büyükuysal, M. Ç., & Öz, İ. İ. (2016). Çoklu doğrusal bağıntı varlığında en küçük karelere alternatif yaklaşım: Ridge regresyon. Düzce Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 6(2), 110-114. https://izlik.org/JA97XD88RS
Caner, E., & Yaşar, S. (2024). Yenilenebilir enerji üretiminin ekonomik büyüme üzerindeki etkisi: Türkiye örneği. ESAM Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 5(1), 90-110. https://doi.org/10.53662/esamdergisi.1446688
Chang, T., Gupta, R., Inglesi-Lotz, R., Simo-Kengne, B., Smithers, D., & Trembling, A. (2015). Renewable energy and growth: Evidence from heterogeneous panel of G7 countries using Granger causality. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 52, 1405-1412. https://doi.org/10.1016/j.rser.2015.08.022
Çandarlı, M., & Unakıtan, G. (2021). Yenilenebilir enerji kullanımının sürdürülebilir ekonomik büyümeye etkisi. Balkan & Near Eastern Journal of Social Sciences (BNEJSS), 7.29-36.
Dickey, D. A., & Fuller, W. A. (1981). Likelihood ratio statistics for autoregressive time series with a unit root. Econometrica: journal of the Econometric Society, 1057-1072. https://doi.org/10.2307/1912517
Dilanchiev, A., Umair, M., & Haroon, M. (2024). How causality impacts the renewable energy, carbon emissions, and economic growth nexus in the South Caucasus Countries?. Environmental Science and Pollution Research, 31(22), 33069-33085. https://doi.org/10.1007/s11356-024-33430-7
Duman, Y.K. (2017). Türkiye'de cari işlemler dengesi ve ekonomik büyüme arasındaki ilişki. Sakarya Üniversitesi İktisat Dergisi, 6(4), 12-28. https://izlik.org/JA36NH34TW
Dünya Bankası (2025) https://databank.worldbank.org/source/world-development-indicators (Erişim Tarihi 01.08.2025).
Evren, S., & Kaya, P. H. (2024). The relationship between energy consumption, current account deficit and economic growth: The case of BRICS-T countries. Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 22(4), 36-46. https://doi.org/10.11611/yead.1529744
Ghazouani, T., Boukhatem, J., & Sam, C. Y. (2020). Causal interactions between trade openness, renewable electricity consumption, and economic growth in Asia-Pacific countries: Fresh evidence from a bootstrap ARDL approach. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 133, 110094. https://doi.org/10.1016/j.rser.2020.110094
Hamit-Haggar, M. (2016). Clean energy-growth nexus in sub-Saharan Africa: Evidence from cross-sectionally dependent heterogeneous panel with structural breaks. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 57, 1237-1244. https://doi.org/10.1016/j.rser.2015.12.161
Han, A. (2022). E7 ülkelerinde yenilenebilir enerji tüketimi ve ekonomik büyüme ilişkisinin incelenmesi. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 18(3), 797-814. https://doi.org/10.17130/ijmeb.1015102
IEA. (2024). Renewables 2024, https://iea.blob.core.windows.net/assets/17033b62-07a5-4144-8dd0-651cdb6caa24/Renewables2024.pdf (Erişim Tarihi 23.11.2025).
IEA. (2025a). https://www.iea.org/countries/turkiye (Erişim Tarihi 23.11.2025).
IEA. (2025b). https://www.iea.org/countries/turkiye/renewables (Erişim Tarihi 23.11.2025).
Karahan, Ö. ve Akçaçakır, K. (2021). Türkiye'de cari açık ve ekonomik büyüme arasındaki ilişki. Journal of Emerging Economies And Policy ,6(2), 119-127. https://izlik.org/JA38NM23KK
Aydın, E. K., & Zeren, F. (2023) OECD Ülkelerinde Satın Alma Gücü Paritesi Hipotezinin Analiz Edilmesi: RALS Fourier KPSS Durağanlık Testi1. Ekonomi, Sürdürülebilir Kalkınma ve İşletme Alanında Akademik Çalışmalar, 101.
Kaya, S., & Şentürk, C. (2024). Makroekonomik kırılganlık ve dış ticaret: ARDL sınır testi ve Toda-Yamamoto nedensellik analizinden kanıtlar. Nişantaşı Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 12(Özel Sayı), 235-252. https://doi.org/10.52122/nisantasisbd.1548657
Khobai, H., & Le Roux, P. (2018). Does renewable energy consumption drive economic growth: Evidence from granger-causality technique. International Journal of Energy Economics and Policy, 8(2), 205-212. http://hdl.handle.net/11159/2235
Koyuncu, T., & Beşer, M. K. (2021). Yenilenebilir enerji kaynaklarından sağlanan elektrik enerjisi üretimi ve ekonomik büyüme ile ilişkisi: yüksek emisyon etkili mi?. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 1(41), 135-148. https://doi.org/10.35343/kosbed.876445
Menegaki, A. N. (2011). Growth and renewable energy in Europe: A random effect model with evidence for neutrality hypothesis. Energy economics, 33(2), 257-263. https://doi.org/10.1016/j.eneco.2010.10.004
Mugo, P. M., Masai, W., & Osoro, K. (2021). The effects of current account deficit on economic growth: Evidence from Kenya. Journal of Economics and Public Finance, 7(4), 59-77.
Narayan, P. K. (2005). The saving and investment nexus for China: Evidence from cointegration tests. Applied Economics, 37(17), 1979-1990. https://doi.org/10.1080/00036840500278103
Narayan, P. K., & Smyth, R. (2006). What determines migration flows from low‐income to high‐income countries? An empirical investigation of Fiji–Us migration 1972–2001. Contemporary economic policy, 24(2), 332-342. http://doi.org/10.1093/cep/byj019
Oji, G. U. (2025). Balance of payments and economic growth in Nigeria. IIARD International Journal of Banking and Finance Research, 11(2), 96-122.
Otim, J., Watundu, S., Mutenyo, J., & Bagire, V. (2025). Determinants of carbon dioxide emissions: Role of renewable energy consumption, economic growth, urbanization and governance. SN Business & Economics, 5,1-23. https://doi.org/10.1007/s43546-025-00791-1
Ozcan, B., & Ozturk, I. (2019). Renewable energy consumption-economic growth nexus in emerging countries: A bootstrap panel causality test. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 104, 30-37. https://doi.org/10.1016/j.rser.2019.01.020
Pesaran, M. H., Shin, Y., & Smith, R. J. (2001). Bounds testing approaches to the analysis of level relationships. Journal of Applied Econometrics, 16(3), 289-326. https://www.jstor.org/stable/2678547
Phillips, P. C., & Perron, P. (1988). Testing for a unit root in time series regression. Biometrika, 75(2), 335-346. https://doi.org/10.2307/2336182
Sağlam, Y., & Sönmez, F. E. (2019). Cari açık ve ekonomik büyüme arasındaki nedensellik ilişkisi: Visegrad dörtlüsü örneği. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(3), 35-40. https://search.trdizin.gov.tr/tr/yayin/detay/354543
Sam, C. Y., McNown, R., & Goh, S. K. (2019). An augmented autoregressive distributed lag bounds test for cointegration. Economic Modelling, 80, 130-141. https://doi.org/10.1016/j.econmod.2018.11.001
Sanni, G. K., Musa, A. U., & Sani, Z. (2019). Current account balance and economic growth in Nigeria: An empirical investigation. Economic and Financial Review, 57(2), 4. https://dc.cbn.gov.ng/efr/vol57/iss2/4/
Sarıtaş, H., Genç, A., & Avcı, T. (2018). Türkiye’de enerji ithalatı, cari açık ve büyüme ilişkisi: VAR ve Granger nedensellik analizi. Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 14(2), 181-200. https://izlik.org/JA55RC23XT
Shahbaz, M., Rasool, G., Ahmed, K., & Mahalik, M. K. (2016). Considering the effect of biomass energy consumption on economic growth: fresh evidence from BRICS region. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 60, 1442-1450. https://doi.org/10.1016/j.rser.2016.03.037
Shura.(2022).Enerji, Dönüşümü Görünmü Raporu. https://shura.org.tr/wp-content/uploads/2023/06/SHURA-2023-04-Rapor-Outlook2022.pdf
Shura.(2023).Enerji, Dönüşümü Görünmü Raporu. https://shura.org.tr/wp-content/uploads/2024/04/SHURA-2024-04-Rapor-outlook-2023-2.pdf
Shura.(2024). Enerji Dönüşümü Görünümü Raporu https://shura.org.tr/wp-content/uploads/2025/04/SHURA-EDM-Turkiye-Enerji-Donusumu-Gorunumu-Raporu-16.04.2025-1.pdf
Simionescu, M. (2023). The renewable and nuclear energy-economic growth nexus in the context of quality of governance. Progress in Nuclear Energy, 157, 104590. https://doi.org/10.1016/j.pnucene.2023.104590
Steve, Y. S., Murad, A. B., Gyamfi, B. A., Bekun, F. V., & Uzuner, G. (2022). Renewable energy consumption a panacea for sustainable economic growth: panel causality analysis for African blocs. International Journal of Green Energy, 19(8), 847-856. https://doi.org/10.1080/15435075.2021.1966793
Tayyar, A. E. (2018). Endojen para arzının politik yönü: Türkiye için Toda- Yamamoto nedensellik analizinin uygulanması, Sosyal Bilimler Dergisi, 5(26), 89-107. http://doi.org/10.16990/SOBIDER.4369
Toda, H. Y. & Yamamoto T. (1995). Statistical inferences in vector autoregressions with possibly ıntegrated processes. Journal of Econometrics, 66, 225-250. https://doi.org/10.1016/0304-4076(94)01616-8
Yenipazarlı, A., & Karaca, B. (2022). Cari işlemler dengesi ve ekonomik büyüme: Türkiye üzerine ampirik bir uygulama. Business Economics and Management Research Journal, 5(3), 245-265. https://izlik.org/JA62XA69BA
Yessymkhanova, Z., Khamitova, D., Bakytgul, U., & Azretbergenova, G. Ž. (2025). The relationship between current account deficit, economic growth and oil prices in developing countries. International Journal of Energy Economics and Policy, 15(2), 292-297. http://hdl.handle.net/11159/708519
Yıldız, F. (2019). Türkiye ekonomisinde dış borç, ekonomik büyüme ve cari işlemler dengesi ilişkisinin analizi. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(4), 3416-3438. https://doi.org/10.33206/mjss.527590

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Time-Series Analysis, Macroeconomics (Other)

Journal Section

Research Article

Authors

Muhammet Kerem Güneş
0000-0002-0048-4522
Türkiye

Bayram Kayantaş ^*
0009-0002-7783-5420
Türkiye

Mücahit Çayın
0000-0002-6470-5531
Türkiye

Early Pub Date

June 20, 2026

Publication Date

June 28, 2026

Submission Date

January 2, 2026

Acceptance Date

March 12, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 11 Number: 2

DOI

https://doi.org/10.25229/beta.1854266

IZ

https://izlik.org/JA42KY57UM

APA

Güneş, M. K., Kayantaş, B., & Çayın, M. (2026). Türkiye’de Yenilenebilir Enerji, Cari Açık ve Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişki: A-ARDL ve Toda-Yamamoto Testlerinden Kanıtlar. Bulletin of Economic Theory and Analysis, 11(2), 1111-1136. https://doi.org/10.25229/beta.1854266

AMA

1.Güneş MK, Kayantaş B, Çayın M. Türkiye’de Yenilenebilir Enerji, Cari Açık ve Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişki: A-ARDL ve Toda-Yamamoto Testlerinden Kanıtlar. Beta. 2026;11(2):1111-1136. doi:10.25229/beta.1854266

Chicago

Güneş, Muhammet Kerem, Bayram Kayantaş, and Mücahit Çayın. 2026. “Türkiye’de Yenilenebilir Enerji, Cari Açık Ve Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişki: A-ARDL Ve Toda-Yamamoto Testlerinden Kanıtlar”. Bulletin of Economic Theory and Analysis 11 (2): 1111-36. https://doi.org/10.25229/beta.1854266.

EndNote

Güneş MK, Kayantaş B, Çayın M (June 1, 2026) Türkiye’de Yenilenebilir Enerji, Cari Açık ve Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişki: A-ARDL ve Toda-Yamamoto Testlerinden Kanıtlar. Bulletin of Economic Theory and Analysis 11 2 1111–1136.

IEEE

[1]M. K. Güneş, B. Kayantaş, and M. Çayın, “Türkiye’de Yenilenebilir Enerji, Cari Açık ve Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişki: A-ARDL ve Toda-Yamamoto Testlerinden Kanıtlar”, Beta, vol. 11, no. 2, pp. 1111–1136, June 2026, doi: 10.25229/beta.1854266.

ISNAD

Güneş, Muhammet Kerem - Kayantaş, Bayram - Çayın, Mücahit. “Türkiye’de Yenilenebilir Enerji, Cari Açık Ve Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişki: A-ARDL Ve Toda-Yamamoto Testlerinden Kanıtlar”. Bulletin of Economic Theory and Analysis 11/2 (June 1, 2026): 1111-1136. https://doi.org/10.25229/beta.1854266.

JAMA

1.Güneş MK, Kayantaş B, Çayın M. Türkiye’de Yenilenebilir Enerji, Cari Açık ve Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişki: A-ARDL ve Toda-Yamamoto Testlerinden Kanıtlar. Beta. 2026;11:1111–1136.

MLA

Güneş, Muhammet Kerem, et al. “Türkiye’de Yenilenebilir Enerji, Cari Açık Ve Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişki: A-ARDL Ve Toda-Yamamoto Testlerinden Kanıtlar”. Bulletin of Economic Theory and Analysis, vol. 11, no. 2, June 2026, pp. 1111-36, doi:10.25229/beta.1854266.

Vancouver

1.Muhammet Kerem Güneş, Bayram Kayantaş, Mücahit Çayın. Türkiye’de Yenilenebilir Enerji, Cari Açık ve Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişki: A-ARDL ve Toda-Yamamoto Testlerinden Kanıtlar. Beta. 2026 Jun. 1;11(2):1111-36. doi:10.25229/beta.1854266

images?q=tbn:ANd9GcRvoKvjUr081z-KcdXLcXXPQTR9B7O8m0BOBg&s

The articles published in this journal are licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.

Türkiye’de Yenilenebilir Enerji, Cari Açık ve Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişki: A-ARDL ve Toda-Yamamoto Testlerinden Kanıtlar

The Relationship Between Renewable Energy, Current Account Deficit, and Economic Growth in Türkiye: Evidence from A-ARDL and Toda - Yamamoto Tests

Abstract

Keywords

Türkiye’de Yenilenebilir Enerji, Cari Açık ve Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişki: A-ARDL ve Toda-Yamamoto Testlerinden Kanıtlar

Abstract

Keywords

References

Details

Primary Language

Subjects

Journal Section

Authors

Early Pub Date

Publication Date

Submission Date

Acceptance Date

Published in Issue

DOI

IZ

Cite