Su Kullanımı Farkındalığı, Sorumluluğu ve Doğayla İlişkinin Su Ayak İzi ile Sorumlu Tüketim Davranışlarına Etkisi

İlknur Saral

doi:10.38057/bifd.1798451

EN TR

The Impact of Water Use Awareness, Responsibility, and Nature Relatedness on Water Footprint and Responsible Consumption Behaviors

Abstract

Increasing water scarcity necessitates examining consumers' awareness of water use, their perceptions of responsibility, and their consumption behaviors. Therefore, the aim of this study is to examine the role of consumers' awareness of water use, their perceptions of responsibility, and their relatedness to nature in their water footprint perceptions and responsible consumption behaviors. Data were collected from 220 participants aged 18 and over via an online survey and convenience sampling. Partial least squares structural equation modeling was used to test the significance of direct and indirect effects. The study found that when consumers are aware of the consequences of excessive water use, their sense of responsibility for water use and their perceptions of their water footprint increase. Feelings of responsibility related to excessive water use increase consumers' perceptions of their water footprint and lead them to engage in ecologically and socially responsible consumption. As consumers' level of relatedness to nature and awareness of the consequences of excessive water use increases, their perception of responsibility towards water increases, leading them to engage in responsible consumption. Awareness of the consequences of using too much water is not enough to foster responsible consumption. Consumers must also believe that they are individually responsible for their water use. Another finding is that consumers' level of relatedness to nature increases their perception of their water footprint, leading them to engage in socially responsible consumption.

Keywords

Water Use Awareness, Responsibility, Nature Relatedness, Water Footprint, Responsible Consumption

Su Kullanımı Farkındalığı, Sorumluluğu ve Doğayla İlişkinin Su Ayak İzi ile Sorumlu Tüketim Davranışlarına Etkisi

Abstract

Su kıtlığının gün geçtikçe artması tüketicilerin su kullanımına yönelik farkındalıklarının, sorumluluk algılarının ve tüketim davranışlarının irdelenmesini gerekli kılmıştır. Bu doğrultuda, araştırmanın amacı tüketicilerin su kullanımına yönelik farkındalıklarının, sorumluluk algılarının ve doğayla ilişkili olma durumlarının su ayak izi algılarındaki ve sorumlu tüketim davranışlarındaki rolünü incelemektir. Çevrim içi anket ve kolayda örnekleme yöntemi ile 18 yaş ve üstü 220 katılımcıdan veri toplanmıştır. Kısmi en küçük kareler yapısal eşitlik modellemesi ile doğrudan ve dolaylı etkilerin anlamlılığı test edilmiştir. Çalışma sonucunda, tüketiciler çok fazla su kullanmanın yarattığı sonuçlar hakkında farkındalığa sahip olduklarında su kullanımına yönelik sorumluluk duyguları ve su ayak izi algıları artmaktadır. Çok fazla su kullanımına ilişkin sorumluluk duyguları tüketicilerde su ayak izi algılarını artırmakta ve onları ekolojik ve sosyal açıdan sorumlu tüketime yönlendirmektedir. Tüketicilerin doğayla ilişkili olma ve çok fazla su kullanmanın yarattığı sonuçlar hakkında farkında olma düzeyleri arttıkça suya yönelik sorumluluk algıları artmakta, bu sorumluluk duygusu onları sorumlu tüketime yönlendirmektedir. Çok fazla su kullanmanın yarattığı sonuçlar hakkında farkındalık sorumlu tüketim davranışı için yeterli değildir. Bunun için tüketicilerin su kullanımında bireysel olarak da sorumlu olduklarına inanmaları gerekmektedir. Diğer bir sonuca göre ise tüketicilerin doğayla ilişkili olma durumları su ayak izi algılarını artırarak onları sosyal açıdan sorumlu tüketime yönlendirmektedir.

Keywords

Su Kullanımı Farkındalığı, Sorumluluk, Doğayla İlişkili Olma, Su Ayak İzi, Sorumlu Tüketim

Supporting Institution

The article did not receive financial support from any institution, organization or funding source.

Ethical Statement

Ethics committee approval was obtained from the Burdur Mehmet Akif Ersoy University Non-Interventional Clinical Research Ethics Committee at the meeting dated 16.04.2025 and numbered 2025/4.

References

Akçakese, A., Demirel, M., Yolcu, A. F., Gümüş, H., Ayhan, C., Sarol, H., ... & Stoica, L. (2024). Nature relatedness, flow experience, and environmental behaviors in nature-based leisure activities. Frontiers in Psychology, 15, 1397148.
Aldaya, M. M., Chapagain, A. K., Hoekstra, A. Y., & Mekonnen, M. M. (2012). The water footprint assessment manual: Setting the global standard. Routledge.
Avkiran, N. K. (2018). Rise of the partial least squares structural equation modeling: An application in banking. In N. K. Avkiran, & C. M. Ringle (Eds.), Partial least squares structural equation modeling: Recent advances in banking and finance (s. 129). Springer.
Bagozzi, R. P., & Yi, Y. (1988). On the evaluation of structural equation models. Journal of The Academy of Marketing Science, 16(1), 74-94.
Baylan, E. (2009). Doğaya ilişkin inançlar, kültür ve çevre sorunları arasındaki ilişkilerin kuramsal bağlamda irdelenmesi. Ankara Üniversitesi Çevrebilimleri Dergisi, 1(2), 67-74.
Bayraktar, E. D. (2024). Kültür boyutları ile İslami dindarlık düzeyinin çevre dostu ürün satın alma davranışına etkisi. Alanya Akademik Bakış, 8(3), 716-734.
Brislin, R. W., Lonner, W. J., & Thorndike, R. M. (1973). Cross-cultural research methods. John Wiley.
Buerke, A., Straatmann, T., Lin-Hi, N., & Müller, K. (2017). Consumer awareness and sustainability-focused value orientation as motivating factors of responsible consumer behavior. Review of Managerial Science, 11(4), 959-991.
Čapienė, A., Rūtelionė, A., & Krukowski, K. (2022). Engaging in sustainable consumption: Exploring the influence of environmental attitudes, values, personal norms, and perceived responsibility. Sustainability, 14(16), 10290.
Chin, W.W. (2010). How to write up and report PLS analyses. In V. Esposito Vinzi, W. Chin, J. Henseler, & H. Wang (Eds.), Handbook of partial least squares. Springer.

Çam, S., & Biçer, D. F. (2025). Bilinçli farkındalık ekseninde sosyal sorumlu tüketim ölçeğinin incelenmesi. Tüketici ve Tüketim Araştırmaları Dergisi, 17(1), 33-72.
Çamur, D., Konyalıoğlu, F. S., Ketrez, G., Güneş, İ. S., & Hasde, M. (2020). Bir üniversitesinin bazı fakültelerinde okuyan öğrencilerin su tüketimi konusundaki bilgi, tutum ve davranışları. Türk Hijyen ve Deneysel Biyoloji Dergisi, 77(EK-4), 165-178.
Fisk, G. (1973). Criteria for a theory of responsible consumption. Journal of Marketing, 37(2), 24-31.
Fornell, C., & Larcker, D. F. (1981). Evaluating structural equation models with unobservable variables and measurement error. Journal of Marketing Research, 18(1), 39-50.
Forstmann, M., & Sagioglou, C. (2017). Lifetime experience with (classic) psychedelics predicts pro-environmental behavior through an increase in nature relatedness. Journal of Psychopharmacology, 31(8), 975-988.
Garson, G. D. (2016). Partial least squares: Regression and structural equation models. Statistical Publishing Associates.
Gegez, A. E. (2019). Pazarlama araştırmaları (6. baskı). Beta Basım Yayım Dağıtım A.Ş.
Giesler, M., & Veresiu, E. (2014). Creating the responsible consumer: Moralistic governance regimes and consumer subjectivity. Journal of Consumer Research, 41(3), 840-857.
Gómez-Llanos, E., Durán-Barroso, P., & Robina-Ramírez, R. (2020). Analysis of consumer awareness of sustainable water consumption by the water footprint concept. Science of The Total Environment, 721, 137743.
Gunawan, A. I., Hurriyati, R., Wibowo, L. A., & Monoarfa, H. (2025). Consumers in responsible consumption: What leads to sustainable behavior?. Urbanization, Sustainability and Society, 2(1), 259-283.
Gül, F. (2013). İnsan-doğa ilişkisi bağlamında çevre sorunları ve felsefe. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (14), 17-21.
Hair Jr, J. F., Hult, G. T. M., Ringle, C. M., & Sarstedt, M. (2017). A primer on partial least squares structural equation modeling (PLS-SEM) (2. bs). Sage Publications.
Hair Jr, J. F., Hult, G. T. M., Ringle, C. M., Sarstedt, M., Danks, N. P., & Ray, S. (2021). Partial least squares structural equation modeling (PLS-SEM) using R: A workbook. Springer Nature.
Hair, J. F., Ringle, C. M., & Sarstedt, M. (2011). PLS-SEM: Indeed a silver bullet. Journal of Marketing Theory and Practice, 19(2), 139-152.
Hair, J. F., Risher, J. J., Sarstedt, M., & Ringle, C. M. (2019). When to use and how to report the results of PLS-SEM. European Business Review, 31(1), 2-24.
Haşıloğlu, S. B., Baran, T., & Aydın, O. (2015). Pazarlama araştırmalarındaki potansiyel problemlere yönelik bir araştırma: Kolayda örnekleme ve sıklık ifadeli ölçek maddeleri. Pamukkale İşletme ve Bilişim Yönetimi Dergisi, 2(1), 1928.
He, Y., Xu, F., Wang, L., & Nguyen, H. (2024). Modeling tourists’ pro-environmental behavior: A combination of the value-belief-norm theory and environmental identity theory. Journal of Environmental Planning and Management, 67(14), 3694-3717.
Henseler, J., Ringle, C. M., & Sarstedt, M. (2015). A new criterion for assessing discriminant validity in variance-based structural equation modeling. Journal of The Academy of Marketing Science, 43, 115-135.
Hoekstra, A. Y. (2008). Water neutral: Reducing and offsetting the impacts of water footprints, value of water research report series no. 28. Delft: UNESCO-IHE Institute for Water Education. http://www.waterfootprint.org/Reports/Report28-Water-Neutral.pdf.
Hoekstra, A. Y. (2019). The water footprint of modern consumer society. Routledge.
Hoekstra, A. Y., Chapagain, A., Martinez-Aldaya, M., & Mekonnen, M. (2009). Water footprint manual: State of the art 2009. https://ris.utwente.nl/ws/portalfiles/portal/5146564/Hoekstra09WaterFootprintManual.pdf
Hogeboom, R. J. (2020). The water footprint concept and water's grand environmental challenges. One Earth, 2(3), 218-222.
Höck, M., & Ringle, C. M. (2006). Strategic networks in the software industry: An empirical analysis of the value continuum. IFSAM VIIIth World Congress.
Huo, X., Zou, X., Zhang, Y., & Ma, R. (2025). Driving factors of pro-environmental behavior among rural tourism destination residents-considering the moderating effect of environmental policies. Scientific Reports, 15(1), 7663.
Jaciow, M., Rudawska, E., Sagan, A., Tkaczyk, J., & Wolny, R. (2022). The influence of environmental awareness on responsible energy consumption-the case of households in Poland. Energies, 15(15), 5339.
Jeong, H. J., & Kim, M. (2024). Appealing to gen Z with mother nature for sustainable consumption: With mediation of psychological closeness to nature and consequence of psychological well‐being. Journal of Consumer Behaviour, 23(2), 530-539.
Kaiser, F. G., & Shimoda, T. A. (1999). Responsibility as a predictor of ecological behaviour. Journal of Environmental Psychology, 19(3), 243-253.
Klimczuk-Kochańska, M., & Marczewska, M. (2024). Navigating responsible consumption: Unveiling consumer perceptions and the role of bio-based products in sustainable decision-making. Journal of Marketing and Consumer Behaviour in Emerging Markets, 2024(2), 37-52.
Legate, A. E., Hair, J. F. Jr, Chretien, J. L., & Risher, J. J. (2021). PLS-SEM: Prediction-oriented solutions for HRD researchers. Human Resource Development Quarterly, 34(1), 1-19.
López-Fernández, C., Paños, E., García Fernández, B., & Ruiz-Gallardo, J. R. (2025). Unveiling awareness gaps: Pre-service teachers and responsible consumption in Spain. European Journal of Teacher Education, 1-29.
Luchs, M. G., Phipps, M., & Hill, T. (2015). Exploring consumer responsibility for sustainable consumption. Journal of Marketing Management, 31(13-14), 1449-1471.
Madera, F., Olcese, M., & Migliorini, L. (2024). A systematic review of nature connectedness in adolescents and young adults: Fostering environmental responsibility and sustainable practices. Journal of Prevention & Intervention in the Community, 52(3-4), 400-434.
Madias, K., Borusiak, B., & Szymkowiak, A. (2022), The role of knowledge about water consumption in the context of intentions to use IoT water metrics. Frontiers in Environmental Science, 10(934965).
Maltaş, A. (2015). Ekoloji ekseninde insan-doğa ilişkisi ve özne sorunu. KMÜ Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 17(29), 1-8.
Mayer, M., & Kohl, P. (2024). Playing the blame game: how attribution of responsibility impacts consumer attitudes toward plastic waste. Frontiers in Communication, 9, 1337332.
Mohr, L. A., Webb, D. J., & Harris, K. E. (2001). Do consumers expect companies to be socially responsible? The impact of corporate social responsibility on buying behavior. Journal of Consumer Affairs, 35(1), 45-72.
Mueller, T., Gwozdz, W., & Reisch, L. (2014). Responsibility attribution and consumer behaviour in the light of the Bangladesh factory collapse. In A. Bradshaw, M. Laamanen, & A. Reppel (Eds.), Macromarketing and the crisis of the social imagination: Proceedings of the 39th Annual Macromarketing Conference (pp. 892-903). The Macromarketing Society.
Nangia, P., Bansal, S., & Thaichon, P. (2024). Doing more with less: An integrative literature review on responsible consumption behaviour. Journal of Consumer Behaviour, 23(1), 141-155.
Nisbet, E. K., & Zelenski, J. M., (2013). The NR-6: A new brief measure of nature relatedness. Frontiers in Psychology, 4, 1-11.
Nisbet, E. K., Zelenski, J. M., & Murphy, S. A. (2011). Happiness is in our nature: Exploring nature relatedness as a contributor to subjective well-being. Journal of Happiness Studies, 12(2), 303-322.
Nisbet, E. K., Zelenski, J. M., & Murphy, S. A. (2009). The nature relatedness scale: Linking individuals' connection with nature to environmental concern and behavior. Environment and Behavior, 41(5), 715-740.
Nydrioti, I., & Grigoropoulou, H. (2023). Using the water footprint concept for water use efficiency labelling of consumer products: The Greek experience. Environmental Science and Pollution Research, 30(8), 19918-19930.
Oki, T., & Kanae, S. (2006). Global hydrological cycles and world water resources. Science, 313(5790), 1068-1072.
Olson, D. R. (2007). Self-ascription of intention: responsibility, obligation and self-control. Synthese, 159(2), 297-314.
Roberts, J. A. (1995). Profiling levels of socially responsible consumer behavior: A cluster analytic approach and its implications for marketing. Journal of Marketing Theory and Practice, 3(4), 97-117.
Roberts, J. A. (1996). Will the real socially responsible consumer please step forward?. Business Horizons, 39(1), 79-84.
Sajjad, A., Zhang, Q., Asmi, F., Anwar, M. A., & Bhatia, M. (2024). Identifying the motivating factors to promote socially responsible consumption under circular economy: A perspective from norm activation theory. Journal of Retailing and Consumer Services, 76, 103544.
Sarıçam, H., & Şahin, S. (2015). Doğayla ilişkili olma ölçeğinin ilk psikometrik bulguları ve öz-aşkınlıkla ilişkisi. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(4), 267-280.
Sarıçam, H., Şahin, S. H., & Soyuçok, E. (2015). Doğayla ilişkili olma ile depresyon, anksiyete ve stres arasındaki ilişkinin incelenmesi. Uluslararası Hakemli Psikiyatri ve Psikoloji Araştırmaları Dergisi, 4, 38-57.
Sarstedt, M., Ringle, C. M., & Hair, J. F. (2021). Partial least squares structural equation modeling. In C. Homburg, M. Klarmann, & A. E. Vomberg (Eds.), Handbook of market research (ss. 1-47). Springer
Schultz, P. W., Gouveia, V. V., Cameron, L. D., Tankha, G., Schmuck, P., & Franěk, M. (2005). Values and their relationship to environmental concern and conservation behavior. Journal of Cross-Cultural Psychology, 36(4), 457-475.
Siahaan, A., & Thiodore, J. (2022). Analysis influence of consumer behavior to purchase organic foods in Jakarta. In 6th International Conference of Food, Agriculture, and Natural Resource (ICFANRES 2021) (pp. 57-65). Atlantis Press.
Somad, K. M. S. A., & Fatmasari, A. E. (2024). Predicting sustainable consumption behavior among generation z: Role of nature relatedness and environmental concern. Psychological Research on Urban Society, 7(1), 25-38.
Steg, L., Dreijerink, L., & Abrahamse, W. (2005). Factors influencing the acceptability of energy policies: A test of VBN theory. Journal of Environmental Psychology, 25(4), 415-425.
Stinus, C., Shankland, R., & Berjot, S. (2024). Connectedness to humanity and connectedness to nature as a leverage point for eco and socio-responsible consumption. Current Psychology, 43(38), 30429-30445.
Sturla, G., Ciulla, L., & Rocchi, B. (2024). Estimating the global production and consumption-based water footprint of a regional economy. Sustainable Production and Consumption, 44, 208-220.
Suverimliliği.gov.tr (2025). https://www.suverimliligi.gov.tr/su-ayak-izi/ , Erişim tarihi: 15.09.2025
Syropoulos, S., & Markowitz, E. M. (2022). Perceived responsibility to address climate change consistently relates to increased pro-environmental attitudes, behaviors and policy support: Evidence across 23 countries. Journal of Environmental Psychology, 83, 101868.
Tang, L., Zhu, J., & Dou, W. (2025). Equality matters: The impact of human–AI relationship types on responsible consumption in shared services. Journal of Theoretical and Applied Electronic Commerce Research, 20(1), 27.
Teixeira, A., Gabriel, R., Martinho, J., Santos, M., Faria, A., Oliveira, I., & Moreira, H. (2023). Pro-environmental behaviors: Relationship with nature visits, connectedness to nature and physical activity. American Journal of Health Promotion, 37(1), 12-29.
Terzi, O. (2024). Sorumlu tüketim anlayışının tüketim karşıtı yaşam tarzları üzerindeki etkileri. Tüketici ve Tüketim Araştırmaları Dergisi, 16(1), 1-39.
Ulucay, D. M., Onat, F., & Ozer, A. (2023). Changing attitudes towards water consumption: Influencer communication on Instagram. European Water Association.
Vanham, D., & Bidoglio, G. (2013). A review on the indicator water footprint for the EU28. Ecological Indicators, 26, 61-75.
Wu, B., & Zhiyong, Y. (2018). The impact of moral identity on consumers’ green consumption tendency: The role of perceived responsibility for environmental damage. Journal of Environmental Psychology, 59, 74-84.
Zeng, Z., Liu, J., Koeneman, P. H., Zarate, E., & Hoekstra, A. Y. (2012). Assessing water footprint at river basin level: A case study for the Heihe River Basin in northwest China. Hydrology and Earth System Sciences, 16(8), 2771-2781.
Zhao, X., Lynch Jr, J. G., & Chen, Q. (2010). Reconsidering Baron and Kenny: Myths and truths about mediation analysis. Journal of Consumer Research, 37(2), 197-206.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Social Marketing, Consumer Behaviour

Journal Section

Research Article

Authors

İlknur Saral ^*
0000-0002-9099-9633
Türkiye

Early Pub Date

October 30, 2025

Publication Date

October 30, 2025

Submission Date

October 6, 2025

Acceptance Date

October 26, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 8 Number: 2

DOI

https://doi.org/10.38057/bifd.1798451

IZ

https://izlik.org/JA34SM22EB

APA

Saral, İ. (2025). Su Kullanımı Farkındalığı, Sorumluluğu ve Doğayla İlişkinin Su Ayak İzi ile Sorumlu Tüketim Davranışlarına Etkisi. Bucak İşletme Fakültesi Dergisi, 8(2), 128-141. https://doi.org/10.38057/bifd.1798451

AMA

1.Saral İ. Su Kullanımı Farkındalığı, Sorumluluğu ve Doğayla İlişkinin Su Ayak İzi ile Sorumlu Tüketim Davranışlarına Etkisi. Bucak İşletme Fakültesi Dergisi. 2025;8(2):128-141. doi:10.38057/bifd.1798451

Chicago

Saral, İlknur. 2025. “Su Kullanımı Farkındalığı, Sorumluluğu Ve Doğayla İlişkinin Su Ayak İzi Ile Sorumlu Tüketim Davranışlarına Etkisi”. Bucak İşletme Fakültesi Dergisi 8 (2): 128-41. https://doi.org/10.38057/bifd.1798451.

EndNote

Saral İ (October 1, 2025) Su Kullanımı Farkındalığı, Sorumluluğu ve Doğayla İlişkinin Su Ayak İzi ile Sorumlu Tüketim Davranışlarına Etkisi. Bucak İşletme Fakültesi Dergisi 8 2 128–141.

IEEE

[1]İ. Saral, “Su Kullanımı Farkındalığı, Sorumluluğu ve Doğayla İlişkinin Su Ayak İzi ile Sorumlu Tüketim Davranışlarına Etkisi”, Bucak İşletme Fakültesi Dergisi, vol. 8, no. 2, pp. 128–141, Oct. 2025, doi: 10.38057/bifd.1798451.

ISNAD

Saral, İlknur. “Su Kullanımı Farkındalığı, Sorumluluğu Ve Doğayla İlişkinin Su Ayak İzi Ile Sorumlu Tüketim Davranışlarına Etkisi”. Bucak İşletme Fakültesi Dergisi 8/2 (October 1, 2025): 128-141. https://doi.org/10.38057/bifd.1798451.

JAMA

1.Saral İ. Su Kullanımı Farkındalığı, Sorumluluğu ve Doğayla İlişkinin Su Ayak İzi ile Sorumlu Tüketim Davranışlarına Etkisi. Bucak İşletme Fakültesi Dergisi. 2025;8:128–141.

MLA

Saral, İlknur. “Su Kullanımı Farkındalığı, Sorumluluğu Ve Doğayla İlişkinin Su Ayak İzi Ile Sorumlu Tüketim Davranışlarına Etkisi”. Bucak İşletme Fakültesi Dergisi, vol. 8, no. 2, Oct. 2025, pp. 128-41, doi:10.38057/bifd.1798451.

Vancouver

1.İlknur Saral. Su Kullanımı Farkındalığı, Sorumluluğu ve Doğayla İlişkinin Su Ayak İzi ile Sorumlu Tüketim Davranışlarına Etkisi. Bucak İşletme Fakültesi Dergisi. 2025 Oct. 1;8(2):128-41. doi:10.38057/bifd.1798451

24443

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.

The Impact of Water Use Awareness, Responsibility, and Nature Relatedness on Water Footprint and Responsible Consumption Behaviors

Abstract

Keywords

Su Kullanımı Farkındalığı, Sorumluluğu ve Doğayla İlişkinin Su Ayak İzi ile Sorumlu Tüketim Davranışlarına Etkisi

Abstract

Keywords

Supporting Institution

Ethical Statement

References

Details

Primary Language

Subjects

Journal Section

Authors

Early Pub Date

Publication Date

Submission Date

Acceptance Date

Published in Issue

DOI

IZ

Cite