Optimal Vergilendirme ve Toplumsal Refah İlişkisi
Öz
Vergilemede etkinlik ve adalet ilkeleri, çoğu zaman aynı anda gerçekleştirilememektedir. Yani ekonomideki karar alıcıların, bu ilkelerden birisini hedeflemesi durumunda, diğerinden ödün vermesi gerekmektedir. Ancak bu ilkeler arasındaki çatışmayı giderebilmek adına, optimal vergileme yaklaşımı ileri sürülmüştür. Bu çalışmada, teorik araştırmalar neticesinde optimal vergilendirme tekniğinin, toplumsal refah üzerindeki etkileri incelenmeye çalışılmıştır. Optimal vergileme sistemi, gelirin düz oranlı vergilemeye tabi tutulması gerektiğini, yüksek gelir gruplarına sıfır marjinal vergi oranlarının uygulanmasını ve daha çok dolaylı vergilendirme tekniğinin tercih edilmesi gerektiğini savunmaktadır. Optimal vergileme gerçekleştirilebildiği takdirde, özellikle iki uç durum olan düşük ve yüksek gelir gruplarında bulunan bireyler için, etkinlik ve adalet ilkeleri bir arada gerçekleştirilmekte ve bunun doğal bir sonucu olarak toplumsal refah artmaktadır. Sosyal refah devleti gereğince politika uygulayıcılar, etkin ve adaletli bir kaynak dağılımı gerçekleştirerek toplumsal refah düzeyinin maksimum seviyeye çıkarılmasını sağlamayı amaçlamaktadırlar. Bunu gerçekleştirmek için, kendi kontrolünde bulunan vergileme yetkisini optimal seviyede uygulaması ve piyasanın yapısından kaynaklanan gelir dağılımı eşitsizliklerini azaltmak için, “negatif gelir vergisi”, “ayırma ilkesi”, “muafiyet ve istisna” gibi araçlarla devletin ekonomiye müdahalelerde bulunması gerekmektedir. Böylece, ulusal düzeyde bir refah optimizasyonu gerçekleştirilebilecektir.
Anahtar Kelimeler
Toplumsal Refah, Gelir Dağılımı, Vergilemede Adalet, Optimal Vergilendirme.
Kaynakça
- AKKAYA, Ş. (1988). Adil Vergileme ve Optimal Vergileme Yaklaşımlarına Genel Bakış. İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Mecmuası, 46(0).
- AKTAN, C., & VURAL, İ. Y. (2002). Yoksulluk: Terminoloji, Temel Kavramlar ve Ölçüm Yöntemleri. Hak-İş Konfederasyonu Yayınları.
- ALBAYRAK, Ö. (2011). Optimal Vergi Teorisi: Bir Değerlendirme. Kriz ve Maliye Düşüncesinde Değişim "İzzettin Önder'e Armağan" (1. b.). (A. PINAR, A. H. KÖSE, & N. FALAY, Dü) İstanbul: SAV Yayınları.
- BAĞLI, M. S. (2011). Etkinlik-Eşitlik Çelişkisi Bağlamında Yeniden Dağıtım Politikalarının Sosyal Refah Üzerindeki Etkisi . Maliye Dergisi(161).
- BİLGİLİ, F. (2018). Piyasa Ekonomisine Geçiş Süreci ve Sonrasında Türkiye'de GINI Katsayılarının Analizi: Alternatif GINI Formülü Yaklaşımı. İşletme ve İktisat Çalışmaları Dergisi, 6(1).
- BİRİNCİ, N., & AKYAZI, H. (2017). Düz ve Artan Oranlı Kişisel Gelir Vergisi Tarifelerinin Ekonomik Etkileri. Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 13(1).
- BOZDOĞAN, K., BUYRUKOĞLU, S., & BOZDOĞAN, D. (2012). Sosyal Vergileme İlkeleri Açısından Asgari Geçim İndiriminin Değerlendirilmesi. Vergi Dünyası Dergisi(375).
- CENGİZ, E. (2019). Haz ve Acının Matematiği: J. Bentham’ın Faydacı Ahlakının İmkânı. Dört Öge(8).
- ÇALIŞKAN, Ş. (2010) Türkiye'de Gelir Eşitsizliği ve Yoksulluk. Sosyl Siyaset Konferansları Dergisi, 0(59).
- EDİZDOĞAN, N. (2007). Kamu Maliyesi (9. b.). Bursa: Ekin Kitabevi.