TEACHING VALUES THROUGH CARTOONS: THE EXAMPLE OF ‘RAFADAN TAYFA’

Öz

This study aims to determine the values addressed in the animated series “Rafadan Tayfa”, one of the most widely followed cartoon productions among students and broadcast on TRT Çocuk, Türkiye’s public broadcaster, and to examine how these values are presented. Document analysis method was used to identify the frequency of values represented in the cartoon. Since the ten root values included in the curricula were considered limited in scope, the 20 values specified under the “Values” section of the 2015 Life Science Curriculum were used as the reference framework. A values form was employed as a data collection instrument. To enhance the validity and reliability of the study, various measures were taken. The values list defined in the 2015 Life Science Curriculum of the Ministry of National Education was used to ensure internal validity, while the research process was described in detail to establish external validity. The consistency between independent coding processes conducted by the researchers at different times was calculated as 85%, indicating a high level of reliability.The data obtained to determine the frequency of values in “Rafadan Tayfa” were analyzed through frequency analysis. The dataset consisted of 20 episodes, covering episodes 41 to 60. Content analysis method was used in the analysis process. Following a deductive approach, categories were established based on the identified values, and related words and sentences were counted to calculate frequencies. The findings were interpreted based on the obtained data.The analysis revealed that 19 values were represented in the selected episodes of “Rafadan Tayfa”. However, compassion was not identified. Scientificness was the most frequently emphasized value, followed by patience and helpfulness. Justice and patriotism were the least represented values. The findings indicate that “Rafadan Tayfa” contributes to values education by presenting various social, moral, and cultural values through its content.

Anahtar Kelimeler

• Cartoon
• Rafadan Tayfa
• Values Education

DEĞERLERİN ÖĞRETİMİNDE ÇİZGİ FİLMLER : ‘RAFADAN TAYFA ÖRNEĞİ’

Öz

Bu araştırma, Türkiye'nin kamu yayıncısı TRT Çocuk kanalında yayımlanan ve öğrenciler tarafından yoğun olarak takip edilen çizgi film yapımlarından biri olan “Rafadan Tayfa”nın hangi değerlere yer verdiğini, bu değerlerin nasıl sunulduğunu belirlemeyi amaçlamaktadır. Çizgi filmde değerlerin yer verilme sıklığını belirlemek amacıyla doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Öğretim programlarında olan on kök değer kapsam bakımından dar ve eksik olduğu düşünüldüğünden 2015 Hayat Bilgisi Öğretim Programı’nda "Değerler" başlığında belirlenen 20 değeri referans alınmıştır. Araştırmada verilerin elde edilmesi amacıyla değerler formu veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Araştırmanın geçerlik, güvenirliğini artırmak amacıyla önlemler alınmıştır. İç geçerliği sağlamak için, literatürde yer alan kaynaklardan yararlanılmıştır. MEB 2015 Hayat Bilgisi Öğretim Programı değerler başlığı altında tanımlanan değerler listesi kullanılmıştır. Araştırmanın dış geçerliliği için araştırmada gerçekleştirilen basamaklar ayrıntılı olarak açıklanmıştır. Araştırmacılar tarafından farklı zamanlarda bağımsız olarak yürütülen kodlama süreçleri arasındaki tutarlılık düzeyinin %85 olduğu belirlenmiştir. Bu yüksek tutarlılık oranı, araştırmanın güvenilirliğini artıran önemli bir bulgu olarak değerlendirilmektedir. "Rafadan Tayfa" adlı çizgi filmde yer verilen değerlerin görülme sıklığını ortaya koymak amacıyla elde edilen veriler frekans analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. 41. bölümden başlayarak 60. bölümde sonlandırılmıştır. Araştırmanın veri setini bu aralıkta kalan 20 bölüm oluşturmaktadır. Araştırmada, verilerin analiz edilmesinde içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Tümdengelimsel bir yaklaşım benimsenen bu çalışmada, öncelikle verilerle ilgili kategoriler belirlenmiş, ardından bu kategoriler üzerinden filmdeki kelime ve cümlelere dair durumlar sayılarak frekanslar hesaplanmış ve elde edilen veri setleri üzerinden yorumlamalar yapılmıştır. Rafadan Tayfa çizgi filminin 41. ve 60. bölüm aralığında 19 değer tespit edilmiştir. Merhamet değerine rastlanılmamıştır. Değerlerin dağılımına göre incelendiğinde en fazla değer bilimsellik sonrasında ise sabır, yardımseverlik iken en az değerinin ise adalet ve vatanseverlik olduğu tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Çizgi film
• Rafadan Tayfa
• Değerler Eğitimi

Etik Beyan

Makale tarafımıza aiitir.

Kaynakça

1. Akıncı, A. ve Güven, G. (2014). “Okul Öncesi Döneme Yönelik Çizgi Filmlerde Yer Alan Değerlere Ait Sözel İfadelerin Sunumu: TRT Çocuk Kanalı Örneği” . Uluslararası Avrasya Sosyal Bilimler Dergisi, 5(16): 429-445.
2. Aydoğan, M. ve İnce Samur, A.Ö. (2021). “Rafadan Tayfa Çizgi Filminin Çocuk Edebiyatının Eğitsel İlkeleri Açısından İncelenmesi”. Karaelmas Eğitim Bilimleri Dergisi, 9(1): 159-183.
3. Balat, G. ve Dağal, A.B. (2006). Okul Öncesi Dönemde Değerler Eğitimi Etkinlikleri: Kök Yayıncılık. Ankara-Türkiye
4. Beldağ, A. (2017). “İlköğretim Yedinci Sınıf Sosyal Bilgiler Dersindeki Değerlerin Kazanılma Düzeyinin Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi (Erzurum İli Örneği) ”. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 20(3): 150-170.
5. Bozkurt, E. (2017). “Çocuk Oyunları İle Değerler Eğitimi” Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü. Ankara-Türkiye
6. Cortes, C. (2005). “How the media teach of Education”. Yearbook of the National Society for the Study, 104(1): 55-73.
7. Demir, Ö. ve Acar, M. (2005). Sosyal Bilimler Sözlüğü: Adres Yayınları. Ankara-Türkiye
8. Girgin, M. (2016). Öğretmen Sözlüğü: Vize Yayıncılık. Ankara-Türkiye

9. Gökçe, O. (1994). “Türk Gençliğin Sosyal ve Ahlaki Değerleri”. Ata Dergisi, 5(1): 25-30.
10. Güler, D. (2016). “Çocuk, Televizyon ve Çizgi Film”. Kurgu Anadolu Üniversitesi İletişim Bilimleri Fakültesi, 5(5): 163-177.
11. Güloğlu, H. (2019). “Çizgi Film Karakterleri ve Yan Ürünlerinin Çocuklar Üzerindeki Etkileri Winx Club Çizgi Film ve Yan Ürünleri Örneği”. Marmara Üniversitesi. İstanbul-Türkiye.
12. Kaba, F. (2014). “Çizgi Filmlerde Grafik İfade ve Konu Açısından Kültürel Etkiler: Türk Çizgi Film Örnekleri”. Selçuk İletişim, 8(3): 163-181.
13. Kağıtçıbaşı, Ç. ve Kuşdil, M.E. (2000). “Türk Öğretmenlerinin Değer Yönelimleri ve Schwartz Değer Kuramı”. Türk Psikoloji Dergisi, 15(45): 59-76.
14. Kamacıoğlu, B. (2017). “Çizgi Filmlerin Kültür Aktarımındaki Rolü ve Hayao Miyazaki Çizgi Filmleri”. Sanat ve Tasarım Dergisi, 7(2): 1-18.
15. Karaca, S.S. (2019). “Çizgi Filmlerde Değerler Eğitimi, Değerler Eğitimi Açısından Rafadan Tayfa Çizgi Filminin İncelenmesi”. İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi. İzmir-Türkiye.
16. Kaymak, N. (2020). “Yerli ve Yabancı Çizgi Filmlerin Evrensel Değerler Bakımından İncelenmesi”. Gazi Üniversitesi. Ankara-Türkiye.
17. Kurudayıoğlu, M. ve Şahin, S. (2020). “Türkçe Dersi Öğretim Programı’nda Yer Alan Kök Değerler Açısından Rafadan Tayfa Çizgi Filminin İncelenmesi". Journal of History School (XLVII): 2636-2656.
18. Küçükahmet, L. (1997). Eğitim Bilimine Giriş: Gazi Kitabevi Yayıncılık. Ankara-Türkiye Milli Eğitim Bakanlığı [MEB] (2015). '“İlkokul Hayat Bilgisi Dersi 1, 2 ve 3. Sınıflar Öğretim Programı'”. Milli Eğitim Basımevi. Ankara-Türkiye.
19. Miles, M.B. ve Huberman, A.M. (1994). Qualitative Data Analysis: An Expanded Source Book. (2nd ed). Sage Publications: Thousand Oaks -CA.
20. Öçal, I. (1997). “Televizyonda Çocuk Programları"” İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. İstanbul-Türkiye
21. Özensel, E. (2003). “Sosyolojik Bir Olgu Olarak Değer”. Değerler Eğitimi Dergisi, 1(3): 217-239.
22. Özer, D. ve Avcı, İ.B. (2015). “Cartoons as Educational Tools and the Presentation of Cultural Differences Via Cartoons". Procedia-Social and Behavioral Sciences, 191: 418-423.
23. Pathania, A. (2011). “Teachers’ Role In Quality Enhancement And Value Education”. Academe, 14(1): 19-28.
24. Sadioğlu, Ö., Turan, M., Dikmen, N. ve Yılmaz, M. (2018). “Değerlerin Öğretiminde Çizgi Filmler: Rafadan Tayfa Örneği”. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(3): 240-251.
25. Sancak, Y. (2018). Çizgi Filmlerin Din Eğitimindeki Rolü Hakkında Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmenlerinin Görüşleri: Sivas ve Kars İli Örneği. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tokat-Türkiye.
26. Sevim, Z. (2013). “Çizgi Filmlerin Değerler Eğitimi Bakımından Karşılaştırılması”. Uşak Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü. Uşak-Türkiye.
27. Shakhmarova, R.R. (2017). “Continuous Education A The Basis of Personal Development In Modern Socıety”. International Research Journal, 5(59): 85-87.
28. Silverman, D. (2001). Interpreting Qualitative Data: Methodsfor Analysing Talk. Text And Interaction. SAGE Publication. Londan-UK.
29. Susar Kırmızı, F. (2014). “4. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Metinlerinde Yer Alan Değerler”. Değerler Eğitimi Dergisi, 12(27): 217-259.
30. Şahin, S. (2019). “Türkçe Dersi Öğretim Programı’nda Yer Alan Kök Değerler Açısından Rafadan Tayfa Çizgi Filminin İncelenmesi”. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi. Bolu-Türkiye.
31. Tavşancıl, E. ve Aslan, E. (2001). İçerik Analizi ve Uygulama Örnekleri. (1.Baskı). Epsilon Yayıncılık. İstanbul-Türkiye.
32. Thornberg, R. ve Oğuz, E. (2013). “ThornMoral And Citizenship Educational Goals in Values Education: A Coss-Cultural Study Of Swedish And Turkish Student Teachers' Preferences". Teaching and Teacher Education, 55(5): 110-121.
33. Titus, D.N. (1994). Values education in American Secondary Schools. Kutztown University Education Conference. ERIC. Erişim Adresi: https://eric.ed.gov/?id=ED381423 Son Erişim Tarihi: 15.06.2026
34. Tozduman Yaralı, K. ve Avcı, N. (2017). “Bir Çizgi Filmin Popüler Kültür Açısından İncelenmesi: Rafadan Tayfa”. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 5(1): 449-470.
35. Türk Dil Kurumu [TDK] (2020). “Türk Dil Kurumu Sözlükleri'”. Erişim Adresi: https://sozluk.gov.tr Son Erişim Tarihi: 01.05.2020.
36. Ulusoy, K. ve Dilmaç, B. (2012). Değerler Eğitimi: Pegem A. Yayıncılık. Ankara-Türkiye.
37. Yağlı, A. (2013). “The role of cartoons in the education and social development of children: Caillou and Pepee example”. International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 8(10): 707-719.
38. Yakut, R.E. ve Yakut, İ. (2022). “Rafadan Tayfa ve Teen Titans Go Çizgi Filmlerinde İşlenen Temel Evrensel Değerlerin Karşılaştırmalı Analizi”. Değerler Eğitimi Dergisi, 20(44): 519-547.
39. Yavuzer, H. (2004). Çocuk Psikolojisi: Remzi Kitabevi. İzmir-Türkiye.
40. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2011). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri: Seçkin Yayıncılık. Ankara-Türkiye.