Topografik Özellikleri Kullanarak Arazi Morfolojisi Analizi: Uşak Ulubey Kanyonu Örneği
Abstract
Yeryüzü şekilleri, geçmişte fizyografik ve morfometrik haritalar el yöntemleri ile çizilerek konumsal teknolojilerin gelişmesiyle arazi formlarının otomatik üretilmesi, veri tabanlarında depolanması kolaylaşarak, jeomorfoloji, toprak, ekoloji, peyzaj mimarlığı gibi fiziki planlarla ilgilenen pek çok bilim dalı tarafından daha etkin kullanılmaya başlamıştır. Bu çalışmada Ulubey Kanyonlarının arazi formlarını Coğrafi Bilgi Sistemleri aracılığıyla Topografik Pozisyon İndeksi (TPI) ile morfolojik analizler yaparak sınıflandırmak amaçlanmıştır. Uşak Ulubey Kanyonu, Amerika Birleşik Devletleri‘nin Arizona eyaletinde bulunan Büyük Kanyon’dan (Grand Canyon) sonra dünyanın en büyük ikinci kanyonu unvanına sahiptir. Uşak‘ın Ulubey ilçesinde yer alan kanyon, Ulubey ve Banaz çayları boyunca devam eden bir ana kanyon ve buna bağlanan onlarca büyük yan kanyonlardan oluşmaktadır. Morfolojik sınıflandırmaların oluşturulmasında 30 m çözünürlükte ASTER Sayısal Yükseklik Modeli (SYM) kullanılmıştır. Arazi morfolojisinin oluşturulmasında SYM verilerinden üretilen eğim, eğrisellik, yükseklik farkı, topografik açıklık vb. morfolojik parametreler kullanılmaktadır. TPI hesaplanmasında kullanılan Jennes algoritması, en küçük kareleri kullanarak belirlenen pencere boyutuna ikinci dereceden bir polinom yerleştirerek çok ölçekli bir yaklaşım kullanmaktadır. Araştırmada farklı ölçekteki SYM verileri için 300 m ve 2000 m pencere genişliği kullanılarak sonuçlar karşılaştırılmıştır. Oluşturulan morfolojk sınıflar kanyonlar, sığ vadiler, yaylalar, tabanlı vadiler, ovalar, açık yamaçlar, dik yamaçlar, vadilerde tepeler, orta eğimli sırtlar veya ovalardaki küçük tepeler, zirveler olmak üzere 10 sınıfta toplanmaktadır.
Bu çalışmadan elde edilen bilgiler, farklı özelliklere sahip arazi değişkenleri (toprak, bitki örtüsü, yükseklik vb.) için doğal sınırlar olarak kabul edilen yüzey morfolojisinin sınıflandırılması özellikle arazi bozulması ve jeomorfolojide belirlenmesinde faydalı olacaktır.
Keywords
References
- Blaszczynski, J. S. (1997). Landform characterization with geographic information systems. Photogrammetric Engineering and Remote Sensing.
- De Reu, J., Bourgeois, J., Bats, M., Zwertvaegher, A., Gelorini, V., De Smedt, P., vd. (2013). Application of the topographic position index to heterogeneous landscapes. Geomorphology. doi:10.1016/j.geomorph.2012.12.015
- Grohmann, C. H., & Riccomini, C. (2009). Comparison of roving-window and search-window techniques for characterising landscape morphometry. Computers and Geosciences. doi:10.1016/j.cageo.2008.12.014
- Guisan, A., Weiss, S. B., & Weiss, A. D. (1999). GLM versus CCA spatial modeling of plant species distribution. Plant Ecology. doi:10.1023/A:1009841519580
- Han, H., Jang, K., Song, J., Seol, A., Chung, W., & Chung, J. (2011). The effects of site factors on herb species diversity in Kwangneung forest stands. Forest Science and Technology, 7(1), 1–7. doi:10.1080/21580103.2011.559942
- Ho, L. T. K., & Umitsu, M. (2011). Micro-landform classification and flood hazard assessment of the Thu Bon alluvial plain, central Vietnam via an integrated method utilizing remotely sensed data. Applied Geography. doi:10.1016/j.apgeog.2011.01.005
- Hoersch, B., Braun, G., & Schmidt, U. (2002). Relation between landform and vegetation in alpine regions of Wallis, Switzerland. A multiscale remote sensing and GIS approach. Computers, Environment and Urban Systems. doi:10.1016/S0198-9715(01)00039-4
- Ilia, I., Rozos, D., & Koumantakis, I. (2017). Landform classification using GIS techniques. The case of Kimi municipality area, Euboea Island, Greece. Bulletin of the Geological Society of Greece, 47(1), 264. doi:10.12681/bgsg.10940
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Engineering
Journal Section
Research Article
Authors
Ahmet Çilek
*
0000-0002-6781-2658
Türkiye
Süha Berberoğlu
0000-0002-1547-6680
Türkiye
Müge Ünal Çilek
0000-0002-1147-9729
Türkiye
Cenk Dönmez
0000-0002-7788-3839
Türkiye
Publication Date
December 31, 2019
Submission Date
November 11, 2019
Acceptance Date
December 29, 2019
Published in Issue
Year 2019 Volume: 3 Number: 0
Cited By
LANDFORM MAPS AN EXAMPLE OF KÜÇÜK MENDERES WATERSHED
Turkish Journal of Remote Sensing
https://doi.org/10.51489/tuzal.1010775KAHRAMANMARAŞ FIRNIZ HAVZASI AĞAÇ VE ÇALI TÜRLERİNİN DAĞILIMININ CBS İLE İNCELENMESİ
ArtGRID - Journal of Architecture Engineering and Fine Arts
https://doi.org/10.57165/artgrid.1339487Uşak-Ulubey Kanyonu'nun İskân Tarihi
Sinop Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi
https://doi.org/10.30561/sinopusd.1513846VAHKİN IRMAĞI HAVZA MORFOLOJİSİNE AİT PARAMETRELERİN İNCELENMESİ
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi
https://doi.org/10.17780/ksujes.1677042