Research Article

İbn Nüceym’in el-Eşbâh ve’n-Nezâir’ine Hamevî Tarafından Yöneltilen Eleştiriler

Number: 48 October 31, 2022
EN TR

İbn Nüceym’in el-Eşbâh ve’n-Nezâir’ine Hamevî Tarafından Yöneltilen Eleştiriler

Abstract

İbn Nüceym’in el-Eşbâh ve’n-Nezâir’i mezhepte genel kabul görmüş, sonraki dönem fakih, müftî ve kadıların elkitabı haline gelmiştir. Eşbâh literatüründe Hanefilerde yazılmış ilk kitap olarak kabul edilmekte olup kendisinden sonra da yeni bir Eşbâh kitabı kaleme alınmamıştır. Eşbâh üzerine ondan fazla şerh ve hâşiye türü çalışma yapılması da bu ilginin bir göstergesidir. Eşbâh gördüğü bu ilgi ve kabulün yanı sıra çeşitli açılardan eleştirilere de tabi tutulmuştur. Sonraki dönem bazı müelliflere ait, Eşbâh’ta çok sayıda hata bulunduğuna, hatta onuna fetva verilmesinin caiz olmadığına ilişkin ifadeler bulunmaktadır. Bu çalışmada Eşbâh’ın en önemli şerhlerinden biri olan Hamevî’ye ait Gamzu uyuni’l-besâir merkezli Eşbâh eleştirileri incelenmiştir. Hamevî’nin eleştirileri, Eşbâh’ın nakillerinde hata ve eksiklik olduğu, İbn Nüceym’in bazı kitaplardaki ifadeleri yanlış anladığı, Eşbâh ile İbn Nüceym’in diğer kitapları arasında çelişki olduğu, metin içerisinde tutarsızlık bulunduğu, Eşbâh’ın çok muhtasar yazılmasından kaynaklanan eksiklikler olduğu hususlarına ilişkindir. Ayrıca Hamevî’nin birçok yerde İbn Nüceym’in fetvalarına, tercihlerine ve tahrîclerine yönelik eleştirileri de bulunmaktadır. Bu çalışmada Hamevî’nin eleştiri noktaları, örnekler üzerinden detaylı olarak ele alınmış, nispet ettiği hatanın mahiyeti incelenmiş ve bununla ilgili bazı değerlendirmelere yer verilmiştir. Çalışmanın temel hedefi klasik dönem fakihler arasındaki mezhep-içi tartışmalara ilişkin örnekler sunmak ve sunulan örnekler üzerinden Hanefiliğin mezhep içi tartışmalarını anlamaya katkı sağlamaktır.

Keywords

Supporting Institution

Erciyes Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi

Project Number

SBA-2020-10576

References

  1. Âlim b. Alâ. el-Fetava’-t-Tatarhâniyye. Mektebetu Hanife, 2010.
  2. Atâyî, Nev’izâde. Hadâiku’l-Hakâik fî Tekmileti’ş-Şakâik. ed. Suat Donuk. İstanbul: Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yayınları, 2017.
  3. Aynî, Bedreddin Ebu Muhammed Mahmud. el-Binâye şerhu’l-Hidaye. Beyrut: Dâru’l-kutubi’l-ilmiyye, 2000.
  4. Buhari, Alaeddin Abdulaziz. Keşfu’l-esrâr. İstanbul: Şirket-i Sahafiye-i Osmaniye, 1308.
  5. Düzenli, Pehlul. Osmanlı Hukukçusu Şeyhülislâm Ebussuûd Efendi ve Fetvâları. Konya: Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Doktora Tezi, 2007.
  6. Ebu’l-Feth, Muhammed el-Hanefi. İthâfu’l-ebsar ve’l-besâir. h. 1289, ts.
  7. Hamevî, Ahmed b. Mustafa. Ğamzu uyûni’l-besâir. Beyrut: Dâru’l-kutubi’l-ilmiyye, 1985.
  8. İbn Abidin, Muhammed Emin. Reddu’l-muhtâr. Beyrut: Dâru’l-fikr, 1992.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Publication Date

October 31, 2022

Submission Date

September 30, 2022

Acceptance Date

October 24, 2022

Published in Issue

Year 2022 Number: 48

APA
Bayder, O. (2022). İbn Nüceym’in el-Eşbâh ve’n-Nezâir’ine Hamevî Tarafından Yöneltilen Eleştiriler. Bilimname, 48, 535-565. https://doi.org/10.28949/bilimname.1182798
AMA
1.Bayder O. İbn Nüceym’in el-Eşbâh ve’n-Nezâir’ine Hamevî Tarafından Yöneltilen Eleştiriler. Bilimname. 2022;(48):535-565. doi:10.28949/bilimname.1182798
Chicago
Bayder, Osman. 2022. “İbn Nüceym’in El-Eşbâh Ve’n-Nezâir’ine Hamevî Tarafından Yöneltilen Eleştiriler”. Bilimname, nos. 48: 535-65. https://doi.org/10.28949/bilimname.1182798.
EndNote
Bayder O (October 1, 2022) İbn Nüceym’in el-Eşbâh ve’n-Nezâir’ine Hamevî Tarafından Yöneltilen Eleştiriler. Bilimname 48 535–565.
IEEE
[1]O. Bayder, “İbn Nüceym’in el-Eşbâh ve’n-Nezâir’ine Hamevî Tarafından Yöneltilen Eleştiriler”, Bilimname, no. 48, pp. 535–565, Oct. 2022, doi: 10.28949/bilimname.1182798.
ISNAD
Bayder, Osman. “İbn Nüceym’in El-Eşbâh Ve’n-Nezâir’ine Hamevî Tarafından Yöneltilen Eleştiriler”. Bilimname. 48 (October 1, 2022): 535-565. https://doi.org/10.28949/bilimname.1182798.
JAMA
1.Bayder O. İbn Nüceym’in el-Eşbâh ve’n-Nezâir’ine Hamevî Tarafından Yöneltilen Eleştiriler. Bilimname. 2022;:535–565.
MLA
Bayder, Osman. “İbn Nüceym’in El-Eşbâh Ve’n-Nezâir’ine Hamevî Tarafından Yöneltilen Eleştiriler”. Bilimname, no. 48, Oct. 2022, pp. 535-6, doi:10.28949/bilimname.1182798.
Vancouver
1.Osman Bayder. İbn Nüceym’in el-Eşbâh ve’n-Nezâir’ine Hamevî Tarafından Yöneltilen Eleştiriler. Bilimname. 2022 Oct. 1;(48):535-6. doi:10.28949/bilimname.1182798

Cited By