Research Article

“İbrahimî Dinler” Kavramsallaştırmasının Tarihi

Volume: 2019 Number: 37 April 30, 2019
EN TR

“İbrahimî Dinler” Kavramsallaştırmasının Tarihi

Abstract

“İbrahimî dinler” adlandırması, Hz. İbrahim’i “ata” olarak kabul eden Yahudilik, Hıristiyanlık ve İslâm dâhil edilerek oluşturulmuş bir tasniftir. “İbrahimî dinler”, II. Dünya Savaşı’nın hemen sonrasında, fikrî çerçevesi Katolik Oryantalist Louis Massignon tarafından çizilmeye başlanmış bir kavramsallaştırmadır.  Söz konusu kavramsallaştırma, dünya insanları arasında barışı egemen kılmaya matuf girişimlerin yaşandığı bir dönemde, üç dine mensup insanlar arasında “ortak nokta” bulma çabasının bir sonucu olarak ortaya çıkmıştır. 1962-1965 yılları arasında gerçekleştirilen II. Vatikan Konsili ile “İbrahimî dinler” düşüncesi, bir anlamda olgunlaşma ve Kilise vasıtasıyla resmîleşme sürecine girmiştir. Adı geçen konsilde “İbrahimî dinler” düşüncesiyle eş zamanlı olarak ortaya çıkan “dinlerarası diyalog” fikri, “İbrahimî dinler” kavramsallaştırmasının günümüze kadarki akacağı mecrayı belirlemiştir. II. Vatikan Konsili’nden itibaren kullanım alanı ve yaygınlığı giderek artan “İbrahimî dinler”, zamanla akademik çalışmalarda da kendisine müracaat edilen bir terim haline gelmiştir. Bu çerçevede, “İbrahimî dinler” lafız olarak ilk kez, 1979 yılında Amerikan Din Akademisi’nin gerçekleştirdiği kongrede kullanılmıştır. Kongrede sunulan bildiriler daha sonra “Trialogue of the Abrahamic Faiths (İbrahimî Dinlerin Diyaloğu)” adıyla kitaplaştırılmıştır. O tarihten günümüze bilimsel içerikli pek çok çalışma ve toplantıda “İbrahimî dinler” ve “dinlerarası diyalog” temaları birlikte ve birbiriyle ilişkili olarak kullanılmıştır. 11 Eylül 2001 yılında ABD’de gerçekleştirilen terör saldırılarından sonra daha fazla oranda kendisine müracaat edilen mezkûr kavramsallaştırma, üç din arasında birliği teşvik etmek ve ortak olunduğu iddia edilen hususları ilgili dinlerin mensuplarına hatırlatmak için kullanılmaya başlanmıştır. “İbrahimî dinler” düşüncesinin ortaya çıkışında Yahudilik ve İslam’ın herhangi bir katkısının olmadığı anlaşılmaktadır. İlk ortaya çıkışından günümüze “İbrahimî dinler”, tamamen Katolik Hıristiyanlık izleri taşımaktadır.

Keywords

References

  1. “Abrahamic religions”. Erişim 11 Ekim, 2016. http://id.loc.gov/authorities/subjects/sh2008008229.html.“Abrahamites”. The Encyclopedia Americana. ed. George Edwin Rines. I. New York: 1918.“Abrahamites”. The Encyclopedia Britanica. I (Cambridge: 1910).“Declaration on The Relation of The Church to Non-Christian Religions Nostra Aetate”. Erişim 09 Ekim, 2016. http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_decl_19651028_nostra-aetate_en.html“Dogmatic Constitution on The Church Lumen Gentium Solemnly Promulgated By His Holiness”. Erişim 03 Aralık, 2014. http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19641121_lumen-gentium_en.html.“Ethical Monotheism”. Erişim 04 Ekim, 2016. https://en.wikipedia.org/wiki/Ethical_monotheism.“Interfaith Symposium on Peace Service in the Abrahamic Traditions”. Erişim 16 Ekim, 2016. https://www.highbeam.com/doc/1G1-158527196.html.“Louis Massignon”. Erişim 08 Ekim, 2016. https://en.wikipedia.org/wiki/Louis_Massignon.“National Conference for Community and Justice”. Erişim 11 Ekim, 2016. https://en.wikipedia.org/wiki/National_Conference_for_Community_and_Justice.“Nostra Aetate”. Erişim 02 Aralık, 2014. http://www.christian-islamic-encounter.at/downloads/nostraaetate_ tr.pdf “Supersessionism”. Erişim 07 Ekim, 2016. https://en.wikipedia.org/wiki/SupersessionismADAM, Baki. “Yahudiliğin Hıristiyanlığa ve İslam’a Bakışı”. A.Ü.İ.F.D. 37 (1997): 333-358.ALICI, Mustafa. Müslüman-Hıristiyan Diyaloğu Tarihçesi, Çeşitleri, Hedefleri, Problemleri. İstanbul: İz Yayıncılık, 2011.ARSLANTAŞ, Nuh. Yahudilere Göre Hz. Muhammed ve İslâmiyet-İbranice Tarih Kitapları Açısından Bir İnceleme. İstanbul: İz Yayıncılık, 2011.ATHAMİNA, Khalil. "İslam Bakış Açısında Hz. İbrahim: İslam Öncesi Arabistan'da Monoteizmin Gelişimi Üzerine Düşünceler", çev. Ali Osman Kurt. A.Ü.İ.F.D. 47/1 (2006): 197-217.AWAN, Mahmud. “İslam'ın Bakış Açısından İnanç Toplumu ve Dünya Düzeni”. İbrahimî Dinlerin Diyaloğu. ed. İsmail Raci el-Faruki. çev. Mesut Karaşahan. İstanbul: Pınar Yayınları, 1993, 139-155.AYDIN, Mahmut. Anahatlarıyla Dinler Tarihi-Tarih, İnanç ve İbadet. İstanbul: Ensar Neşriyat, 2010.AYDIN, Mehmet. Ansiklopedik Dinler Sözlüğü. Konya: Nüve Kültür Merkezi, 2005.BİLİCİ, Faruk. “Massignon, Louis”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 28:100-103. Ankara: TDV Yayınları, 2003.BULLİET, Richard W. The Case for Islamo-Christian Civilization. New York: Columbia University Press, 2004.CATHERWOOD, Christopher. A Brief History of The Middle East From Abraham to Arafat. New York: Carroll & Graf Publishers, 2006.CHİTTİSTER, Joan, Murshid Saadi Shakur Chıshti ve Rabbi Arthur Waskow. "Introduction". The Tent of Abraham Stories of Hope and Peace for Jews, Christians, and Muslims. Boston: Beacon Press, 2006, 15-20.CİLACI, Osman. Dinler ve İnançlar Terminolojisi. İstanbul: Damla Yayınevi, 2001.DEMİRCİ, Kürşat. Yahudilik ve Dinî Çoğulculuk. İstanbul: Ayışığı Kitapları, 2005.DODDS, Adam. “The Abrahamic Faiths? Continuity and Discontinuity in Christian and Islamic Doctrine”. EQ 81/3 (2009): 230–253.EL-FÂRÛKÎ, İsmail Râci, “Önsöz”. İbrahimî Dinlerin Diyaloğu. ed. İsmail Râci El-Fârûkî. çev. Mesut Karaşahan. İstanbul: Pınar Yayınları, 1993, 9-13.ESPOSİTO, John L. “Önsöz”. İbrahim'in Çocukları Musevilik, Hıristiyanlık, İslamiyet. Yazar: F. E. Peters. çev. Nurşan Üstüntaş. İstanbul: Neden Kitap, 2010. 9-15.ESPOSİTO, John L. The Future of Islam. New York: Oxford University Press, 2010.GOPİN, Marc. “World Religions, Violence, and Myths of Peace in International Relations”. Bridge or Barrier Religion, Violence and Visions for Peace. ed. Gerrie ter Haar ve James J. Busuttil. Boston: International Studies in Religion and Society, Brill-Leiden, 2005, 35-56.GOSHEN-GOTTSTEİN, Alon. “Abraham and ‘Abrahamic Religions’ in Contemporary Interreligious Discourse”. Studies in Interreligous Dialogue (2002): 165-183.GUİNNESS, Henry Grattan. The Divine Programme of The World's History. London: Harley House, Published Forgotten Books, 2013.GÜNDÜZ, Şinasi. Din ve İnanç Sözlüğü. Ankara: Vadi Yayınları, 1998.GÜNGÖR, Ali İsra. Vatikan, Misyon ve Diyalog. Ankara: Berikan Yayınevi, 2011.HASANOV, Eldar. Nuh Kanunları ve Nûhîlik. İstanbul: İsam Yayınları, 2015.HEFT, James L. ve S. M. “Introduction”. Beyond Violence: Religious Sources of Social Transformation in Judaism, Christianity, and Islam, ed. James L. Heft ve S. M. New York: Fordham University Press, 2004, 1-14.HUGHES, Aaron W. Abrahamic Religions On The Uses and Abuses Of History. New York: Oxford University Press, 2012.JOYCE, Paul. “Abraham From a Christian Perspective”. Abraham's Children Jews, Christians and Müslims in Conversation. ed. Norman Solomon, Richard Harries ve Tim Winter. New York: T&t Clark, 2006, 18-27.KAHRAMAN, Ahmet. Mukayeseli Dinler Tarihi-İnsanın Yaratılışındaki İlahi Felsefe. İstanbul: Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları, 2013.KESSLER, Edward. "Descended from Abraham: Exploring the Common Heritage of Jews, Christians and Muslims". Project Mosaic Lecture www.projectmosaic.net . London: 2011, 1-22.KUZGUN, Şaban. İslam Kaynaklarına Göre Hz. İbrahim ve Haniflik. İstanbul: Bilge Kültür Sanat Yayınları, 2015.KÜÇÜK, Abdurrahman, Günay Tümer ve Mehmet Alparslan Küçük. Dinler Tarihi. Ankara: Berikan Yayınevi, 2009.LEVENSON, Jon D. “The Idea of Abrahamic Religions: A Qualified Dissent”. Jewish Reviews of Books 1/1 (2010): 1-6.LEVENSON, Jon D. Inheriting Abraham The Legacy of The Patriarch in Judaism, Christianity and Islam. New Jersey: Princeton University Press, 2012.MARCUS, Joel. “The Intertextual Polemic of The Markan Vineyard Parable”. Tolerance and Intolerance in Early Judaism and Christianity. ed. Graham N. Stanton ve Guy G. Stroumsa. Cambridge: Cambridge University Press, 1998, 211–227.MUİR, William. The Life of Mohammad: From Original Sources. Edinburgh: John Grant, 1923.PETERS, F. E. The Monotheists Jews, Christians, And Muslims in Conflict And Competition, The Peoples of God. New Jersey: Princeton University Press, 2003.PETERS, F.E. The Monotheists Jews, Christians, and Muslims in Conflict and Competition, The Words and Will of God. New Jersey: Princeton University Press, 2003.PİGNEDOLİ, Sergio. “Katolik Kilisesi ve Musevî ve İslam İnançları: İbrahimî Dinlerin Trialoğu”. İbrahimî Dinlerin Diyaloğu. ed. İsmail Raci el-Faruki. çev. Mesut Karaşahan. İstanbul: Pınar Yayınları, 1993, 15-32.PRAGER, Dennis. “Ethical Monotheism”. Jewish Virtual Library A Project of Aice. Erişim 04 Ekim, 2016. http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/Judaism/mono.html.ROBİNSON, Neal. “Massignon, Vatican II and Islam as an Abrahamic Religion”. Islam and Muslim-Christian Relations 2/2 (1991): 182-205.SEZEN, Yümni. Dinlerarası Diyalog İhaneti, Dini Psikolojik Sosyolojik Tahlil. İstanbul: Kelam Yayınları, 2011.SHERİDAN, Sybil. “Abraham From a Jewish Perspective”. Abraham's Children Jews, Christians and Müslims in Conversation. ed. Norman Solomon, Richard Harries ve Tim Winter. New York: T&t Clark, 2006, 9-17.SHERWOOD, Yvonne. “The Hagaramic and the Abrahamic; or Abraham the Non-European”. Reading the Abrahamic Faiths Rethinking Religion and Literature. ed. Emma Mason. Bloomsbury Publishing, 2014, 32-69.SMOCK, David. “Building Interreligious Trust in a Climate of Fear An Abrahamic Trialogue-Special Report”. United States Institute of Peace-www.usip.org (2003): 1-12.SOLOMON, Norman, Richard Harries ve Tim Winter. “Abraham in Jewish, Christian and Muslim Thought”. Abraham's Children: Jews, Christians, and Muslims in Conversation. ed. Norman Solomon, Richard Harries ve Tim Winter. London: T&T Clark, 2005, 36-39.STENDAHL, Krister. “Hıristiyanlık Açısından Musevilik ve İslam”. İbrahimî Dinlerin Diyaloğu içinde. ed. İsmail Raci el-Faruki. çev. Mesut Karaşahan. İstanbul: Pınar Yayınları, 1993, 45-49.WATT, William Montgomery. Günümüzde İslam ve Hıristiyanlık. çev. Turan Koç. İstanbul: İz Yayıncılık, 2012.WORCESTER, Rev. Dr. Samuel. Two Discourses on the Perpetuity and Provision of God's Gracious Covenant with Abraham and His Seed. Salem: Printed by Haven Pool, 1807.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Publication Date

April 30, 2019

Submission Date

September 4, 2018

Acceptance Date

January 29, 2019

Published in Issue

Year 2019 Volume: 2019 Number: 37

APA
Yeşilyurt, M. (2019). “İbrahimî Dinler” Kavramsallaştırmasının Tarihi. Bilimname, 2019(37), 191-241. https://doi.org/10.28949/bilimname.457204
AMA
1.Yeşilyurt M. “İbrahimî Dinler” Kavramsallaştırmasının Tarihi. Bilimname. 2019;2019(37):191-241. doi:10.28949/bilimname.457204
Chicago
Yeşilyurt, Muhammet. 2019. “‘İbrahimî Dinler’ Kavramsallaştırmasının Tarihi”. Bilimname 2019 (37): 191-241. https://doi.org/10.28949/bilimname.457204.
EndNote
Yeşilyurt M (April 1, 2019) “İbrahimî Dinler” Kavramsallaştırmasının Tarihi. Bilimname 2019 37 191–241.
IEEE
[1]M. Yeşilyurt, “‘İbrahimî Dinler’ Kavramsallaştırmasının Tarihi”, Bilimname, vol. 2019, no. 37, pp. 191–241, Apr. 2019, doi: 10.28949/bilimname.457204.
ISNAD
Yeşilyurt, Muhammet. “‘İbrahimî Dinler’ Kavramsallaştırmasının Tarihi”. Bilimname 2019/37 (April 1, 2019): 191-241. https://doi.org/10.28949/bilimname.457204.
JAMA
1.Yeşilyurt M. “İbrahimî Dinler” Kavramsallaştırmasının Tarihi. Bilimname. 2019;2019:191–241.
MLA
Yeşilyurt, Muhammet. “‘İbrahimî Dinler’ Kavramsallaştırmasının Tarihi”. Bilimname, vol. 2019, no. 37, Apr. 2019, pp. 191-4, doi:10.28949/bilimname.457204.
Vancouver
1.Muhammet Yeşilyurt. “İbrahimî Dinler” Kavramsallaştırmasının Tarihi. Bilimname. 2019 Apr. 1;2019(37):191-24. doi:10.28949/bilimname.457204