Kemâl Yolculuğu Olarak Dinî Tecrübe: Gazâlî Üzerinden Bir Okuma
Abstract
Din Felsefesinin temel problemlerinden biri olan dinî tecrübe, bir Tanrı kanıtı olarak literatüre girmiş olsa da, mevcut tartışmalar daha çok onun mahiyeti üzerine yoğunlaşmış gözükmektedir. Söz gelimi, onun bir duygu/his tecrübesi, bir algı tecrübesi olduğu ya da aslında yaşanan herhangi bir tecrübenin dinî bir yorumundan ibaret olduğu, öne sürülen belli başlı yaklaşımlardan birkaçıdır. Dinî tecrübenin mahiyetini tartışmalı kılan temel sebep, din ve tecrübe gibi geniş anlam alanına sahip iki kavramdan oluşmasıdır. Bireylerin ve geleneklerin, bu iki kavrama yükledikleri anlamlar, dinî tecrübe anlayışlarını belirleyicidir. Dinî tecrübenin bir terim olarak kullanılmaya başlanması Protestanlığın ortaya çıktığı dönemlere denk gelir. Aydınlanmanın akıl vurgusuyla birlikte, ilgili terime yüklenen anlamlar indirgenir ve terim; sebebi açıklanamayan, başkalarına aktarılamayan, epistemik değeri tartışmalı, anlık, sıra dışı yaşanmışlıklar olarak literatürdeki yerini alır. Bu makalenin ön kabulü, dinî tecrübe terimine yüklenen anlamların daraltılmış olduğu ve terimin farklı gelenekler için aynı anlamlarda kullanılmasının hatalı olduğudur. Bu makale, okurun probleme ilişkin mevcut tartışmaları bildiğini varsayar ve mevcut tartışmalara cevap yetiştirmek kaygısıyla reaksiyoner bir tavır sergilemek yerine, daha ziyade aksiyoner ve ön açıcı bir yaklaşımla konuyu ele alır. Bu makale, bir Din Felsefesi problemi olarak dinî tecrübenin literatürdekinden farklı bir okumasını sunacaktır. Bu doğrultuda, öncelikle Gazâlî’nin Tanrı, âlem ve insan anlayışı, dinî tecrübenin ontolojik arka planı olarak ortaya konacak; daha sonra, bu ontolojik temel üzerinden dinî tecrübe kavramına ilişkin bir tanım önerilecektir.
Keywords
References
- Akgül, Abdullah. “Terim Olarak Dinî Tecrübe: Tarihsel Bir İnceleme”. Social Sciences Studies Journal 4, sy 21 (2018): 3584–3590. doi:10.26449/sssj.778.
- Gazâlî, Ebû Hâmid. el-Erbaîn fi Usûlü’d-Dîn. Beyrut: Dâru’l-Minhâc, 2011.
- Gazâlî. el-Keşf ve’t-Tebyîn -Esnâfu’l-Mağrûrîn. Kahire: Mektebetü’l-Kur’an, ty.
- Gazâlî. el-Maksadü’l-Esnâ fî Şerhi Esmâillâhi’l-Hüsnâ. Dımeşk: Matbaatu’s-Sabah, 1999.
- Gazâlî. “el-Munkızu mine’d-Dalâl”. Içinde Mecmûatü Resâili’l-İmami’l-Gazâlî, 578-608. Kahire: el-Mektebetü’t-Tevfîkıyye, ty.
- Gazâlî. “er-Risâletü’l-Ledünniyye”. Içinde Mecmûatü Resâili’l-İmami’l-Gazâlî, 239-53. Kahire: el-Mektebetü’t-Tevfîkıyye, ty.
- Gazâlî. “Eyyühe’l-Veled”. Içinde Mecmûatü Resâili’l-İmami’l-Gazâlî, 274-86. Kahire: el-Mektebetü’t-Tevfîkıyye, ty.
- Gazâlî. İhyâ-u Ulûmi’d-Dîn. Beyrut: Dâru İbn Hazm, 2005.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
-
Journal Section
Research Article
Authors
Abdullah Akgül
*
0000-0001-9660-9424
Türkiye
Publication Date
October 31, 2019
Submission Date
September 20, 2018
Acceptance Date
April 30, 2019
Published in Issue
Year 2019 Volume: 2019 Number: 38