Research Article

Türk İslâm Edebiyatının Muhteva Kaynakları: Şeyh Gâlib Örneği

Volume: 2020 Number: 41 May 15, 2020
EN TR

Türk İslâm Edebiyatının Muhteva Kaynakları: Şeyh Gâlib Örneği

Abstract

İslâmî Türk edebiyatının temsilcilerinden şair ve nasirlerin düşüncelerini ifade ederken beslendikleri, istifade ettikleri muhteva kaynakları vardır. Bazen düşünceyi kuvvetlendirmek için bazen de ifadeyi süslemek için başvurulan kaynakların neler olduğu ve bu kaynakların bir tasnifinin yapılıp yapılmadığı şimdiye kadar yapılan çalışmalarda ayrıntılı olmamakla beraber ele alınmış ve incelenmiştir. Genel manada kaynakların neler olduğu incelendiğinde bunların daha çok din merkezli olduğu yani dinî kaynaklar olduğu görülmüştür. Ancak bir kaynağa dinî denildiğinde bunun aksi olan din dışı kavramı ortaya çıkmaktadır ki kanaatimize göre bu tabir problem arz etmektedir. Nitekim din dışı denilecek olan bir kaynağın da aslında dinden tamamen uzak olmadığı dikkatli incelendiğinde anlaşılacaktır. Bu çalışmada din dışı ayrımına gitmeden genel olarak muhteva kaynaklarından olan dinî kaynaklar ifadesi kullanılacak ve bu kaynaklar da kendi arasında doğrudan dinî muhtevalı kaynaklar (Kur’ân-ı Kerim, Hadis-i Şerif, Peygamber kıssaları ve mucizeler, siyer ve İslâm tarihi, tefsir, fıkıh, kelâm, tasavvuf ve tasavvufî şahsiyetler) ve dolaylı olarak dinî muhtevalı kaynaklar (çağın ilimleri, tarihî ve efsanevî şahsiyetler, kültür ve dil) olmak üzere iki başlık altında değerlendirilecektir. Her iki konunun tek bir makalede incelenmesi makale boyutunu aşacağından bu çalışmada örnek olarak seçtiğimiz Şeyh Gâlib Divanı özelinde doğrudan dinî kaynaklara şairin nasıl yer verdiği tespit edilmeye çalışılacak ve Şeyh Gâlib’in, Divan’ını tertip ederken hangi muhteva kaynaklarından beslendiği de ortaya konulmuş olacaktır.

Keywords

References

  1. el-ACLÛNÎ, İsmâil b. Muhammed. Keşfü’l-Ḫafâ ve Müzîlü’l-İlbâs I-II. Beyrut: 1351.
  2. AKKAYA, Hüseyin. “Süleyman: Edebiyat”. 38: 60-62. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. İstanbul: TDV Yayınları, 2010.
  3. AKKUŞ, Metin. “Divan Edebiyatında ‘İktibas’ ve ‘Şiirde Lafzî Âyet İktibasları’ Üzerine Bir Deneme”. Dergâh, Edebiyat, Sanat, Kültür Dergisi 4/42 (Ağustos 1993): 10-11, 22.
  4. ALBAYRAK, Nurettin. “Eyyûb: Edebiyat”. 12: 17. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. İstanbul: TDV Yayınları, 1995.
  5. BAYRAKTAR, İbrahim. “Bayram: İslâmî Dönem”. 5: 259-261. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. İstanbul: TDV Yayınları, 1992.
  6. el-BUHÂRÎ. eṣ-Ṣaḥîḥ. Riyad: Mektebetü Dâri’s-Selâm, 1999.
  7. el-CEVHERÎ, İsmâil b. Hammâd. eṣ-Ṣıḥâḥ I-IV. Nşr. Ahmed Abdülgafûr Attâr. Beyrut: 1984.
  8. ÇAĞIL, Necdet. “Dinî ve İlmî Birikimin Divan Şiirindeki İz Düşümleri”. ilted: ilahiyat tetkikleri dergisi / journal of ilahiyat researches 50 (Aralık 2018/2): 135-159.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Publication Date

May 15, 2020

Submission Date

January 12, 2020

Acceptance Date

May 1, 2020

Published in Issue

Year 2020 Volume: 2020 Number: 41

APA
Keleş, R. (2020). Türk İslâm Edebiyatının Muhteva Kaynakları: Şeyh Gâlib Örneği. Bilimname, 2020(41), 443-484. https://doi.org/10.28949/bilimname.673704
AMA
1.Keleş R. Türk İslâm Edebiyatının Muhteva Kaynakları: Şeyh Gâlib Örneği. Bilimname. 2020;2020(41):443-484. doi:10.28949/bilimname.673704
Chicago
Keleş, Reyhan. 2020. “Türk İslâm Edebiyatının Muhteva Kaynakları: Şeyh Gâlib Örneği”. Bilimname 2020 (41): 443-84. https://doi.org/10.28949/bilimname.673704.
EndNote
Keleş R (May 1, 2020) Türk İslâm Edebiyatının Muhteva Kaynakları: Şeyh Gâlib Örneği. Bilimname 2020 41 443–484.
IEEE
[1]R. Keleş, “Türk İslâm Edebiyatının Muhteva Kaynakları: Şeyh Gâlib Örneği”, Bilimname, vol. 2020, no. 41, pp. 443–484, May 2020, doi: 10.28949/bilimname.673704.
ISNAD
Keleş, Reyhan. “Türk İslâm Edebiyatının Muhteva Kaynakları: Şeyh Gâlib Örneği”. Bilimname 2020/41 (May 1, 2020): 443-484. https://doi.org/10.28949/bilimname.673704.
JAMA
1.Keleş R. Türk İslâm Edebiyatının Muhteva Kaynakları: Şeyh Gâlib Örneği. Bilimname. 2020;2020:443–484.
MLA
Keleş, Reyhan. “Türk İslâm Edebiyatının Muhteva Kaynakları: Şeyh Gâlib Örneği”. Bilimname, vol. 2020, no. 41, May 2020, pp. 443-84, doi:10.28949/bilimname.673704.
Vancouver
1.Reyhan Keleş. Türk İslâm Edebiyatının Muhteva Kaynakları: Şeyh Gâlib Örneği. Bilimname. 2020 May 1;2020(41):443-84. doi:10.28949/bilimname.673704

Cited By