Research Article

Tac Mahal’in Hat Süslemeleri ile Yazıtlarındaki Sure ve Ayetler Üzerine Bir Değerlendirme

Volume: 2020 Number: 41 May 15, 2020
EN TR

Tac Mahal’in Hat Süslemeleri ile Yazıtlarındaki Sure ve Ayetler Üzerine Bir Değerlendirme

Abstract

Dünya mimarlık tarihinde yapılmış en anıtsal türbelerden biri olan Tac Mahal; Hindistan’ın Agra şehrinde, Yamuna Nehri’nin güney kıyısında, çar bağ düzenine sahip bahçe içerisinde; türbe, cami ve mihman hanesi ile büyük bir yapı kompleksi oluşturmaktadır. Yapının banisi Babürlü Devleti’nin beşinci hükümdarı Şah Cihan, türbeyi eşi Mümtaz Mahal adına 1631-54 yılları arasında inşa ettirmiş, kendisi de 1666 yılında vefat edince eşinin yanına defnedilmiştir. Tac Mahal hem anıtsal mimarisi hem de süslemeleri ile önemli bir yapıdır. Tac Mahal’in üzerinde yer alan süslemeler genel olarak; bitkisel motifler, geometrik desenler ve hat süslemelerden oluşmaktadır. Tac Mahal’in hat süslemelerini oluşturan yazıtlar, Tac Mahal’in süsleme programının önemli bir parçasını teşkil etmektedir. Tac Mahal’in hat süslemeleri; Darvaza-i-Ravza Kapısı (anıtsal güney giriş bina düzenlemesi), camisi ve türbesinde görülmektedir. Darvaza-i-Ravza Kapısı’nda; güney ve kuzey cephesindeki taç kapı kemerinin yazı kuşağındadır. Türbede; dış cephede, dört yönde de bulunan eyvan şeklindeki taç kapılarının hem iç hem de dış kemerlerinin yazı kuşağında, iç mekânda kemerlerin yazı kuşağında ve bu kemerlerin üzerinde bütün mekânı çevreleyen üst yazı kuşağında türbenin zemin katında ve alt katında bulunan Mümtaz Mahal ve Şah Cihan’ın mezar sandukalarında görülmektedir. Camisinde ise mihrap kemerini çevreleyen yazı kuşağı ile camide yer alan kemerlerin köşeliklerinde bulunan madalyonlar içerisinde görülmektedir. Tac Mahal’de bulunan hat süslemeler; Arapça yazılmış, sülüs, nesih, nestalik ve tuğra yazı stillerinde olup, Kuran’ı Kerim’den sureleri içermektedir. Tac Mahal’in hat süslemeleri, Şirazlı Fakir Emanet Han (Abdul Hak Şirazi) tarafından yazılmıştır (Koch, 2005, s. 145). “Fakir Emanet Han Şirazi” olarak imzası ise türbenin içinde ana mekânda; girince içeride sol tarafta bulunan ilk kemerin yazı kuşağında ve bütün mekânı çevreleyen üst yazı kuşağında bulunmaktadır. Araştırma kapsamında Tac Mahal’deki hat süslemelerin bulundukları yerleri ile yazı stilleri ve bu süslemeleri oluşturan Kuran-ı Kerim’de yer alan surelerin neler olduğu ve içerikleri hakkında bilgiler verilmeye çalışılacaktır.

Keywords

References

  1. Alparslan, A. (2007). Nestalik. TDV İslam Ansiklopedisi, 11-15.
  2. Begley, W. E. (1978-79). Amānat Khān And The Callıgraphy On The Tāj Maḥal. Franz Steiner Verlag, 5-60.
  3. Beksaç, E. (2010). Tac Mahal. TDV İslam Ansiklopedisi, 39, 337-339. İstanbul.
  4. Birışık, A. (2012). Tin Suresi. TDV İslam Ansiklopedisi, 41, 189-190. İstanbul: Test Yayını.
  5. Demiriz, Y. (1979). Osmanlı Mimarisi'nde Süsleme I. İstanbul: Kültür Bakanlığı.
  6. Demiriz, Y. (1979). Osmanlı Mimarisi'nde Süsleme I. İstanbul: Kültür Bakanlığı.
  7. Derman, M. (2007). Nesih. TDV İslam Ansiklopedisi, 1-3.
  8. Edmund W. Smith, M. (1994). Akbar's Tomb, Sıkandarah. New Delhi: Published By The Director General Archaeological Survey of India .

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Publication Date

May 15, 2020

Submission Date

March 5, 2020

Acceptance Date

May 1, 2020

Published in Issue

Year 2020 Volume: 2020 Number: 41

APA
Özler, F. (2020). Tac Mahal’in Hat Süslemeleri ile Yazıtlarındaki Sure ve Ayetler Üzerine Bir Değerlendirme. Bilimname, 2020(41), 991-1028. https://doi.org/10.28949/bilimname.698998
AMA
1.Özler F. Tac Mahal’in Hat Süslemeleri ile Yazıtlarındaki Sure ve Ayetler Üzerine Bir Değerlendirme. Bilimname. 2020;2020(41):991-1028. doi:10.28949/bilimname.698998
Chicago
Özler, Fadime. 2020. “Tac Mahal’in Hat Süslemeleri Ile Yazıtlarındaki Sure Ve Ayetler Üzerine Bir Değerlendirme”. Bilimname 2020 (41): 991-1028. https://doi.org/10.28949/bilimname.698998.
EndNote
Özler F (May 1, 2020) Tac Mahal’in Hat Süslemeleri ile Yazıtlarındaki Sure ve Ayetler Üzerine Bir Değerlendirme. Bilimname 2020 41 991–1028.
IEEE
[1]F. Özler, “Tac Mahal’in Hat Süslemeleri ile Yazıtlarındaki Sure ve Ayetler Üzerine Bir Değerlendirme”, Bilimname, vol. 2020, no. 41, pp. 991–1028, May 2020, doi: 10.28949/bilimname.698998.
ISNAD
Özler, Fadime. “Tac Mahal’in Hat Süslemeleri Ile Yazıtlarındaki Sure Ve Ayetler Üzerine Bir Değerlendirme”. Bilimname 2020/41 (May 1, 2020): 991-1028. https://doi.org/10.28949/bilimname.698998.
JAMA
1.Özler F. Tac Mahal’in Hat Süslemeleri ile Yazıtlarındaki Sure ve Ayetler Üzerine Bir Değerlendirme. Bilimname. 2020;2020:991–1028.
MLA
Özler, Fadime. “Tac Mahal’in Hat Süslemeleri Ile Yazıtlarındaki Sure Ve Ayetler Üzerine Bir Değerlendirme”. Bilimname, vol. 2020, no. 41, May 2020, pp. 991-1028, doi:10.28949/bilimname.698998.
Vancouver
1.Fadime Özler. Tac Mahal’in Hat Süslemeleri ile Yazıtlarındaki Sure ve Ayetler Üzerine Bir Değerlendirme. Bilimname. 2020 May 1;2020(41):991-1028. doi:10.28949/bilimname.698998