Research Article

Osmanlı Klasik Döneminde İstanbul’da Matematik İlimler

Number: 45 October 31, 2021
EN TR

Osmanlı Klasik Döneminde İstanbul’da Matematik İlimler

Abstract

ÖZ Osmanlı devleti tarih sahnesinde kaldığı uzun süre boyunca ilimden sanata, siyasetten askeriyeye, ekonomiden uluslararası ilişkilere kadar hemen hemen her yönden önemli tesirlerde bulunmuştur. Buna mukabil, Osmanlı ilim geleneği üzerine yapılan çalışmaların sayısı cüzi seviyededir. Öyle ki, matematik, astronomi, tabii ve tatbiki ilimler, askeriye, coğrafya ve musiki alanlarında ayrı ayrı yayınlanan Osmanlı Literatür Tarihleri hemen hemen tek başvuru kaynağıdır. Matematik ilimler söz konusu olduğunda ise çok daha fazla yeni araştırmaya ihtiyaç duyulduğu görülür. Bundan mülhem bu makalede Osmanlının son dönemine nispetle daha az çalışmaya konu olan klasik döneminde üretilen, öğrenilen, öğretilen, kullanılan, yaygınlaşan ve aktarılan matematiğin yüzeysel bir içeriği, matematikle ilgili bu eylemlerin gerçekleştiği mekanlar ve mezkûr matematiğin yakın ilişkide bulunduğu alanlar hakkında genel bilgiler verilmesi amaçlanmıştır. Böylece matematiğin, Osmanlıyı en iyi temsil eden şehir, yani başkent İstanbul üzerinden günlük yaşamla, şehirle, mimariyle, estetikle, yönetimle, ekonomiyle ne kadar iç içe olduğunun gösterilmesi hedeflenmiştir. Bunun için araştırma, genel bir girişin ardından matematik ilimler, bu ilimlerin üretildiği mekanlar ve matematik ilimlerin ortak çalıştığı ilimler olmak üzere üç ana bölüme ayrılmıştır. Tüm bunlar neticesinde de Osmanlı klasik döneminde matematik ilimlerin üretim ve kullanımının, muhasebe ve arazi ölçümü gibi birkaç saha ile sınırlı olmadığı, sanılanın aksine ister teorik ister uygulamalı birçok matematik alanının farklı mecralarda farklı seviyelerde tedavülde olduğu, dolayısıyla herhangi bir alanda üretilen bilgide veya yapılan işte matematiksel kesinlik ve doğruluk kavramlarının öne çıktığı gösterilmiştir.

Keywords

References

  1. Agoston, Gabor ve Bruce Alan Masters. Encyclopedia of the Ottoman Empire. Infobase Publishing, 2010.
  2. Ahmed Efendi, Taşköprüzâde. Miftâhu’s-saʿâde ve miṣbâhu’s-siyâde fî mevzûʿâti’l-ʿulûm. 1. Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1985.
  3. Âmilî, Bahauddin. Hulâsatü’l-Hisâb. Thk. Celal Şevki. Kahire, 1981.
  4. Ayduz, Salim. “Ottoman Time Keeping Houses: Muwaqqitkhānas”, Etudes balkaniques/Académie bulgare des sciences, Institut d'études balkaniques 2 (2017): 214-229.
  5. Aydüz, Salim. “Osmanlı Astronomi Müesseseleri”. Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi 2/4 (2004): 411-453.
  6. Aydüz, Salim. “İstanbul'da Zamanın Nabzını Tutan Mekanlar: Muvakkithaneler”. İstanbul Dergisi 51 (2004) 92-98.
  7. Aydüz, Salim. “Osmanlı Askerî Teknoloji Tarihi: Ateşli Silâhlar”. TALİD c. 2, S. 4, 2004, s. 265-295.
  8. Aydüz, Salim. İstanbul Muvakkithaneleri ve Muvakkitleri. İstanbul: İBB Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı, 2009.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Publication Date

October 31, 2021

Submission Date

January 6, 2021

Acceptance Date

June 20, 2021

Published in Issue

Year 2021 Number: 45

APA
Baga, E. (2021). Osmanlı Klasik Döneminde İstanbul’da Matematik İlimler. Bilimname, 45, 79-119. https://doi.org/10.28949/bilimname.855277
AMA
1.Baga E. Osmanlı Klasik Döneminde İstanbul’da Matematik İlimler. Bilimname. 2021;(45):79-119. doi:10.28949/bilimname.855277
Chicago
Baga, Elif. 2021. “Osmanlı Klasik Döneminde İstanbul’da Matematik İlimler”. Bilimname, nos. 45: 79-119. https://doi.org/10.28949/bilimname.855277.
EndNote
Baga E (October 1, 2021) Osmanlı Klasik Döneminde İstanbul’da Matematik İlimler. Bilimname 45 79–119.
IEEE
[1]E. Baga, “Osmanlı Klasik Döneminde İstanbul’da Matematik İlimler”, Bilimname, no. 45, pp. 79–119, Oct. 2021, doi: 10.28949/bilimname.855277.
ISNAD
Baga, Elif. “Osmanlı Klasik Döneminde İstanbul’da Matematik İlimler”. Bilimname. 45 (October 1, 2021): 79-119. https://doi.org/10.28949/bilimname.855277.
JAMA
1.Baga E. Osmanlı Klasik Döneminde İstanbul’da Matematik İlimler. Bilimname. 2021;:79–119.
MLA
Baga, Elif. “Osmanlı Klasik Döneminde İstanbul’da Matematik İlimler”. Bilimname, no. 45, Oct. 2021, pp. 79-119, doi:10.28949/bilimname.855277.
Vancouver
1.Elif Baga. Osmanlı Klasik Döneminde İstanbul’da Matematik İlimler. Bilimname. 2021 Oct. 1;(45):79-119. doi:10.28949/bilimname.855277