Year 2021, Volume 10 , Issue 2, Pages 304 - 310 2021-06-07

Üst İyonküredeki ‘O+ + N2’ Reaktif Çarpışmasına Ait Kayıp Terimlerinin Değişimlerinde Güneş Tutulması Etkisinin İncelenmesi

Mehmet YAŞAR [1]


Dünya iyonküresi üzerindeki güneş tutulma etkilerinin incelenmesi tutulma süresince iyonküre yapısındaki ani ve orta ölçekli değişmeler ile ilgili oldukça önemli bilgi kaynağı sağlar. Bu çalışmada Kharkov şehrinde 29 Mart 2006 tarihinde gözlemlenen güneş tutulmasının ‘O+ + N2 → NO+ + N’ reaktif reaksiyona ait kayıp terimleri üzerindeki etkisi yüksekliğe (252, 303, 353 ve 399 km) bağlı olarak incelenmiştir. İncelemeler sonucunda kayıp terimlerinin her üç gün içinde (28, 29, 30 Mart) yükseklikle ters orantılı bir şekilde değiştiği görülmüştür. 29 Mart tutulma gününde tam örtülmenin yaşandığı zaman aralığında tüm yüksekliklerde kayıp terimi minimuma düşmüştür. İyonküre üzerindeki güneş tutulma etkisinin tutulmadan sonraki günde önceki güne nazaran daha fazla olduğu tespit edilmiştir.
iyonküre, Reaksiyon süreçleri, Güneş tutulması
  • Chukwuma V.U., Adekoya B.J. 2016. The effects of March 20 2015 solar eclipse on the F2 layer in the mid-latitude. Advances in Space Research, 58 (9): 1720-1731.
  • Rishbeth H. 1968. Solar eclipses and ionospheric theory. Space Science Reviews, 8: 543-554.
  • Oliver W.L., Bowhill S.A. 1974. The F1 region during a solar eclipse. Radio Science, 9 (2): 189-195.
  • Taran V.I., Bogovsky V.K., Lysenko V.N., Grigorenko Ye.I., Emelyanov L.Ya. 2001. Investigation of circumterrestrial space by means of incoherent scatter radar. Space Science and Technology, 7 (2): 36-41.
  • Yemelyanov L.Ya., Dzyubanov D.A. 2007. The peculiarities of mid-latitude ionosphere plasma drift velocity determination. Telecommunications Radio Engineering, 66 (14): 1313-1327.
  • Grigorenko E.I., Lyashenko M.V., Chernogor L.F. 2008. Effects of solar eclipse of March 29, 2006, in the ionosphere and atmosphere. Geomagnetism and Aeronomy, 48 (3): 337-351.
  • Chernogor L.F., Grigorenko Ye.I., Lyashenko M.V. 2011. Effects in geospace during partial solar eclipses over Kharkiv. International Journal of Remote Sensing, 32 (11): 3219-3229.
  • Lyashenko M.V., Chernogor L.F. 2013. Solar eclipse of August 1, 2008, over Kharkov: 3. Calculation results and discussion. Geomagnetism and Aeronomy, 53 (3): 367-376.
  • Chernogor L.F. 2019. Physical processes in the ionosphere during the solar eclipse on March 20, 2015 over Kharkiv, Ukraine (49.6° N, 36.3° E). Journal of Atmospheric and Solar-Terrestrial Physics, 182: 1-9.
  • Hunsucker R.D., Hargreaves J.K. 2003. The high-latitude ionosphere and its effects on radio propagation, Cambridge University Press, New York, 1-613.
  • Sağir S., Yaşar M., Atici R. 2019. The Relationship between Dst, IMF-Bz and Collision Parameters for O+ + N2 → NO+ + N Reactive Scattering in the Ionosphere. Geomagnetism and Aeronomy, 59 (8): 1003-1008.
  • Yaşar M., Canyilmaz M. 2018. Investigations of Chemical Processes of O+ + H2 (V = 0, J = 0) Reaction Using Thermal Variation in the Ionospheric Regions. Thermal Science, 22 (1): 47-53.
  • Yaşar M. 2021. The Change of Diffusion Processes for O+ + N2→NO+ + N Reaction in the Ionospheric F Region During the Solar Eclipse Over Kharkov. Thermal Science, 25 (1): S51-S56.
  • Yaşar M. 2017. Kuantum mekaniksel yaklaşım ile iyonküredeki O++H2→OH++H reaksiyonunun incelenmesi. Doktora Tezi, Fırat Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Elazığ.
  • Mendillo M., Hawkins G.S., Klobuchar J.A. 1975. A Sudden Vanishing of the Ionospheric F Region Due to the Launch of Skylab. Journal of Geophysical Research, 80 (16): 2217-2228.
  • Mendillo M., Forbes J.M. 1978. Artificially created holes in the ionosphere. Journal of Geophysical Research: Space Physics, 83: 151-162.
Primary Language tr
Subjects Science
Journal Section Araştırma Makalesi
Authors

Orcid: 0000-0002-2758-3635
Author: Mehmet YAŞAR (Primary Author)
Institution: FIRAT ÜNİVERSİTESİ
Country: Turkey


Thanks Yazar Kharkov Incohorent Scatter Radar’a teşekkür eder.
Dates

Publication Date : June 7, 2021

Bibtex @research article { bitlisfen842378, journal = {Bitlis Eren Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi}, issn = {2147-3129}, eissn = {2147-3188}, address = {}, publisher = {Bitlis Eren University}, year = {2021}, volume = {10}, pages = {304 - 310}, doi = {10.17798/bitlisfen.842378}, title = {Üst İyonküredeki ‘O+ + N2’ Reaktif Çarpışmasına Ait Kayıp Terimlerinin Değişimlerinde Güneş Tutulması Etkisinin İncelenmesi}, key = {cite}, author = {Yaşar, Mehmet} }
APA Yaşar, M . (2021). Üst İyonküredeki ‘O+ + N2’ Reaktif Çarpışmasına Ait Kayıp Terimlerinin Değişimlerinde Güneş Tutulması Etkisinin İncelenmesi . Bitlis Eren Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi , 10 (2) , 304-310 . DOI: 10.17798/bitlisfen.842378
MLA Yaşar, M . "Üst İyonküredeki ‘O+ + N2’ Reaktif Çarpışmasına Ait Kayıp Terimlerinin Değişimlerinde Güneş Tutulması Etkisinin İncelenmesi" . Bitlis Eren Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi 10 (2021 ): 304-310 <https://dergipark.org.tr/en/pub/bitlisfen/issue/62708/842378>
Chicago Yaşar, M . "Üst İyonküredeki ‘O+ + N2’ Reaktif Çarpışmasına Ait Kayıp Terimlerinin Değişimlerinde Güneş Tutulması Etkisinin İncelenmesi". Bitlis Eren Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi 10 (2021 ): 304-310
RIS TY - JOUR T1 - Üst İyonküredeki ‘O+ + N2’ Reaktif Çarpışmasına Ait Kayıp Terimlerinin Değişimlerinde Güneş Tutulması Etkisinin İncelenmesi AU - Mehmet Yaşar Y1 - 2021 PY - 2021 N1 - doi: 10.17798/bitlisfen.842378 DO - 10.17798/bitlisfen.842378 T2 - Bitlis Eren Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 304 EP - 310 VL - 10 IS - 2 SN - 2147-3129-2147-3188 M3 - doi: 10.17798/bitlisfen.842378 UR - https://doi.org/10.17798/bitlisfen.842378 Y2 - 2021 ER -
EndNote %0 Bitlis Eren Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Üst İyonküredeki ‘O+ + N2’ Reaktif Çarpışmasına Ait Kayıp Terimlerinin Değişimlerinde Güneş Tutulması Etkisinin İncelenmesi %A Mehmet Yaşar %T Üst İyonküredeki ‘O+ + N2’ Reaktif Çarpışmasına Ait Kayıp Terimlerinin Değişimlerinde Güneş Tutulması Etkisinin İncelenmesi %D 2021 %J Bitlis Eren Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi %P 2147-3129-2147-3188 %V 10 %N 2 %R doi: 10.17798/bitlisfen.842378 %U 10.17798/bitlisfen.842378
ISNAD Yaşar, Mehmet . "Üst İyonküredeki ‘O+ + N2’ Reaktif Çarpışmasına Ait Kayıp Terimlerinin Değişimlerinde Güneş Tutulması Etkisinin İncelenmesi". Bitlis Eren Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi 10 / 2 (June 2021): 304-310 . https://doi.org/10.17798/bitlisfen.842378
AMA Yaşar M . Üst İyonküredeki ‘O+ + N2’ Reaktif Çarpışmasına Ait Kayıp Terimlerinin Değişimlerinde Güneş Tutulması Etkisinin İncelenmesi. Bitlis Eren Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi. 2021; 10(2): 304-310.
Vancouver Yaşar M . Üst İyonküredeki ‘O+ + N2’ Reaktif Çarpışmasına Ait Kayıp Terimlerinin Değişimlerinde Güneş Tutulması Etkisinin İncelenmesi. Bitlis Eren Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi. 2021; 10(2): 304-310.
IEEE M. Yaşar , "Üst İyonküredeki ‘O+ + N2’ Reaktif Çarpışmasına Ait Kayıp Terimlerinin Değişimlerinde Güneş Tutulması Etkisinin İncelenmesi", Bitlis Eren Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, vol. 10, no. 2, pp. 304-310, Jun. 2021, doi:10.17798/bitlisfen.842378