Sorgun (Yozgat) Bazaltlarının Petrografik Sorunlarının Yapı Taşı Olabilirlik Açısından İncelenmesi

Ersin Kolay; Hatice Bilen; Yusuf Kagan Kadıoğlu

doi:10.46387/bjesr.949470

Sorgun (Yozgat) Bazaltlarının Petrografik Sorunlarının Yapı Taşı Olabilirlik Açısından İncelenmesi

Öz

Bazaltlar mühendislik işlerinde çeşitli amaçlar için kullanılmaktadır. Bazaltların kullanım yerlerine göre fiziksel ve mekanik özelliklerinin belirli sınır değerleri sağlaması ve bu özelliklerin proje ömrü süresince değişmeden kalması beklenmektedir. Bu çalışmada Alimpınar formasyonuna ait bazaltların petrografik, jeokimyasal ve mühendislik özellikleri incelenmiştir. Bazaltlar başlıca plajiyoklaz, piroksen, amfibol ve olivin içermektedir. Kayacın içyapısında bol miktarda mikro kırık-çatlak bulunmakta, iddingsitleşme, serpantinitleşme ve uralitleşme türünden alterasyonlar izlenmektedir. Bazaltların kuru yoğunluk, su emme, porozite, don kaybı, Los Angeles aşınma kaybı ve tek eksenli sıkışma dayanımı değerleri büyük oranda istenilen limit değerlerin içindedir. Ancak bazaltların kırık-çatlak ve bozunma içermesi yapı taşı olabilirliğini şüpheli duruma düşürmektedir. İncelenen bazaltlar Yozgat civarında ballast malzemesi olarak kullanılmış ve bir müddet sonra da balstlarda renk değişimleri ve parçalanmaların oluştuğu gözlenmiştir. Bu tip kayaçların duraylılıklarını ortaya koymak için, çok çevrimli ıslanma-kuruma, donma-çözülme ve suda dağılmaya karşı duraylılık deneyleri gibi yıpranma deneyleri uygunlanmalıdır. Ayrıca ayrıntılı petrografik ve jeokimyasal incelemeleri de yapılmalıdır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

[1] R. Merriam, H.H. Rieke, and Y.C. Kim, “Tensile strength related to mineralogy and texture of some granitic rocks”, Engg. Geol., v.4, pp.155–160, 1970.
[2] T.F. Onodera, and K.H.M. Ashoka, “Relation between texture and mechanical properties of crystalline rocks”, Bull. Int. Assoc. Engg. Geol.,v.22, pp.173–177, 1980.
[3] U. Åkesson, J.E. Lindqvist, M. Göransson, and J. Stigh, “Relationship between texture and mechanical properties of granites, central Sweden, by use of imageanalysing technique”, Bulletin of Engineering Geology and the Environement, 60: 277-284, 2001.
[4] D.F. Howarth, and J.C. Rowlands, “Development of an index to quantify rock texture for qualitative assessment to intact rock specimens”, Geotech. Test. Jour., v.9 (4), pp.169–179, 1986.
[5] A. Tugrul, and I.H. Zarif, “Correlation of Mineralogical and Textural Characteristics with Engineering Properties of Selected Granitic Rocks from Turkey”. Eng. Geol., v.51, pp.303-317, 1999.
[6] H. Çetin, M. Laman, and A. Ertunç, “Settlement and slaking problems in the world’s fourth largest rock-fill dam, the Ataturk Dam in Turkey”, Eng. Geol. 56(3–4):225–242, 2000.
[7] Ö. Acır, “Quality and durability assessment of basalts used as armourstones at the Eastern Black Sea ports”. PhD Thesis (in Turkish), Ankara University, Ankara, 2007.
[8] M. Korkanc, and A.Tugrul, “Evaluation of selected basalts from Nigde, Turkey, as source of concrete aggregate”, Engg. Geol.,v.75, pp.291–307, 2004.

[9] A. Shakoor, T.R. West, and C.F. Scholler, “Physical characteristics of some Indiana argillaceous carbonates regarding their freeze-thaw resistance in concrete”, Bulletin Association Engineering Geologists, Vol. 19, No. 4, pp. 371–384, 1982.
[10] R.E. Goodman, “Introduction to Rock Mechanics”, 2nd edn, London: John Wiley & Sons, 1989.
[11] P.G. Fookes, “An introduction to the influence of natural aggregates on the performance and durability of concrete”, Quarterly Journal of Engineering Geology, 123, 207– 229, 1980.
[12] M.R. Smith, and L. Collis, “Aggregates- sand, gravel and crushed rock aggregates for construction purposes”,3rd ed., The Geological Society, London, 199-224, 2001.
[13] R.B. Johnson, and J.V. DeGraff, “Principles of engineering geology”, Wiley, p. 497, 1988.
[14] E. Kolay, and T. Başer, “The Effect of the Textural Characteristics on the Engineering Properties of the Basalts from Yozgat Region, Turkey”, Journal Geological Society of India, Vol.90, pp.102-110, 2017.
[15] Y.K. Kadıoğlu, Y. Dilek, and K.A. Foland, “Slab break-off and syncollisional origin of the Late Cretaceous magmatism in the Central Anatolian crystalline complex, Turkey”, Geological Society of America Special Paper, 409, 38 1-415, 2006.
[16] H. Kara, ve M. Dönmez, “1/100 000 ölçekli açınsama nitelikli Türkiye Jeoloji Haritaları serisi, Kırşehir-G17 paftası”, No:54, MTA, Ankara, 1997.
[17] A.E. Akçay, and M. Beyazpirinç, “The Geological Evolution of Sorgun (Yozgat)-Yıldızeli (Sivas) Foreland Basin, Petrographic, Geochemical Aspects and Geochronology of Volcanism Affecting The Basin”, Bulletin of the Mineral Research and Exploration, 155, 1-32, 2017.
[18] A.E. Akçay, M. Dönmez, H. Kara, A.F. Yergök, ve K. Esentürk, “Türkiye Jeoloji Haritaları, Yozgat İ-34 Paftası”, MTA, Ankara, 2008.
[19] E.A.K. Middlemost, “The basalt clan”, Earth Science Reviews, v. 11, p. 337-364, 1975.
[20] M.J. Lebas, R.W. Lemaitre, A. Streckeisen, and B. Zanettin, “A Chemical Classification of Volcanic-Rocks Based on the Total Alkali Silica Diagram”, Journal of Petrology, 27(3): 745-750. 1986.
[21] ISRM, “The Complete ISRM Suggested Methods for Rock Characterization, Testing and Monitoring: 1974-2006”, R. Ulusay and J.A. Hudson (eds.), Suggested Medhods Prepared by Commissions on Testing Methods, International Society for Rock Mechanics, Compilation Arranged by the ISRM Turkish National Group, Kozan Ofset, Ankara, Turkey, 628p., 2007.
[22] ASTM, “Standard test method for resistance to degradation of small-size coarse aggregate by abrasion and impact in the Los Angeles Machine (C131)”. ASTM International, West Conshohocken, 2006.
[23] ASTM, “Standard test method for soundness of aggregates by use of sodium sulfate or magnesium sulfate (C88)”, ASTM International, West Conshohocken, 2018.
[24] A. Tuğrul, O. Gürpınar, “Proposed Weathering Classification for Basalts and Their Engineering Properties”, Bulletin of the International Association of Engineering Geology, 55, 61-71, 1997.
[25] A.V. Moos, F.De. De Quervain, “Technische Gesteinkunde”, Verlag Birkhauser, Basel, 1948.
[26] D.V. Deere, and R.L. Miller, “Engineering Classification and Index Properties of Intact Rock”, Department of Civil Engineering, University of Illinois, Urbana, pp. 90-101, 1966.
[27] Z.T. Bieniawski, “The point-load test in geotechnical practice”. Engineering Geology, 9 (1), 1-11, 1975.
[28] E. Kolay, and M.Ö. Atay, “Investigation of ageing effects on riprap blocks used in Gelingüllü earthfill dam, Yozgat, Turkey”, Environmental Earth Sciences, 79:286, 2020.
[29] Z.A. Erguler, and A. Shakoor, “Relative contribution of various climatic processes in disintegration of clay-bearing rocks”, Eng Geol, 108:36–42, 2009.
[30] E. Akçalı, “Dolgu Barajlarda Kullanılan Doğal Malzemelerin Seçim Kriterlerinin İncelenmesi”, Yüksek Lisans Tezi, Sakarya Üniversitesi, Sakarya, 2005.
[31] Karayolları, “Karayolları Teknik Şartnamesi”, Karayolları Genel Müdürlüğü, Ankara, 2013.
[32] CIRIA/CUR, “Manual on the use of rock in coastal and shoreline engineering”. Construction Industry Research and Information Association, CIRIA Special Publication, 83/CUR Report 154, 607p, 1991.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Yer Bilimleri ve Jeoloji Mühendisliği (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Ersin Kolay ^*
0000-0002-7118-5722
Türkiye

Hatice Bilen Bu kişi benim
0000-0002-0978-7271
Türkiye

Yusuf Kagan Kadıoğlu
0000-0002-7894-2220
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Ekim 2021

Gönderilme Tarihi

8 Haziran 2021

Kabul Tarihi

9 Temmuz 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 3 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.46387/bjesr.949470

IZ

https://izlik.org/JA28JG23PD

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Kolay, E., Bilen, H., & Kadıoğlu, Y. K. (2021). Sorgun (Yozgat) Bazaltlarının Petrografik Sorunlarının Yapı Taşı Olabilirlik Açısından İncelenmesi. Mühendislik Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi, 3(2), 169-179. https://doi.org/10.46387/bjesr.949470

AMA

1.Kolay E, Bilen H, Kadıoğlu YK. Sorgun (Yozgat) Bazaltlarının Petrografik Sorunlarının Yapı Taşı Olabilirlik Açısından İncelenmesi. Müh.Bil.ve Araş.Dergisi. 2021;3(2):169-179. doi:10.46387/bjesr.949470

Chicago

Kolay, Ersin, Hatice Bilen, ve Yusuf Kagan Kadıoğlu. 2021. “Sorgun (Yozgat) Bazaltlarının Petrografik Sorunlarının Yapı Taşı Olabilirlik Açısından İncelenmesi”. Mühendislik Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi 3 (2): 169-79. https://doi.org/10.46387/bjesr.949470.

EndNote

Kolay E, Bilen H, Kadıoğlu YK (01 Ekim 2021) Sorgun (Yozgat) Bazaltlarının Petrografik Sorunlarının Yapı Taşı Olabilirlik Açısından İncelenmesi. Mühendislik Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi 3 2 169–179.

IEEE

[1]E. Kolay, H. Bilen, ve Y. K. Kadıoğlu, “Sorgun (Yozgat) Bazaltlarının Petrografik Sorunlarının Yapı Taşı Olabilirlik Açısından İncelenmesi”, Müh.Bil.ve Araş.Dergisi, c. 3, sy 2, ss. 169–179, Eki. 2021, doi: 10.46387/bjesr.949470.

ISNAD

Kolay, Ersin - Bilen, Hatice - Kadıoğlu, Yusuf Kagan. “Sorgun (Yozgat) Bazaltlarının Petrografik Sorunlarının Yapı Taşı Olabilirlik Açısından İncelenmesi”. Mühendislik Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi 3/2 (01 Ekim 2021): 169-179. https://doi.org/10.46387/bjesr.949470.

JAMA

1.Kolay E, Bilen H, Kadıoğlu YK. Sorgun (Yozgat) Bazaltlarının Petrografik Sorunlarının Yapı Taşı Olabilirlik Açısından İncelenmesi. Müh.Bil.ve Araş.Dergisi. 2021;3:169–179.

MLA

Kolay, Ersin, vd. “Sorgun (Yozgat) Bazaltlarının Petrografik Sorunlarının Yapı Taşı Olabilirlik Açısından İncelenmesi”. Mühendislik Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi, c. 3, sy 2, Ekim 2021, ss. 169-7, doi:10.46387/bjesr.949470.

Vancouver

1.Ersin Kolay, Hatice Bilen, Yusuf Kagan Kadıoğlu. Sorgun (Yozgat) Bazaltlarının Petrografik Sorunlarının Yapı Taşı Olabilirlik Açısından İncelenmesi. Müh.Bil.ve Araş.Dergisi. 01 Ekim 2021;3(2):169-7. doi:10.46387/bjesr.949470

Cited By

Estimation of Uniaxial Compressive Strength, Los Angeles Abrasion Loss and Frost Loss in Basalts with Flexible Calculation Methods

Journal Of The Geological Society Of India

https://doi.org/10.17491/jgsi/2026/174363