Yaya Kullanımını Destekleyen Stratejilerin Geliştirilmesine Yönelik Bir Durum Değerlendirme Çalışması: Bingöl Çapakçur Vadisi, Eski Saray Caddesi

Öz

Yayalık en temel ve en sürdürülebilir ulaşım şekillerinden biridir. Yaya öncelikli ulaşım planlaması, özellikle motorlu taşıtlardan kaynaklanan kirlilik türlerinin, trafik yoğunluğunun ve maliyetlerin azaltılmasına önemli katkı sağlayarak yaşanabilir bir çevrenin arka planını hazırlamaktadır. Bingöl kent merkezini ikiye ayıran Çapakçur Vadisi, kentin en önemli doğal koridorudur. Günümüzde kırsal yaşamın kısmen kentsel alan içerisinde devam ettiği vadi, aynı zamanda kent merkezindeki en eski yerleşim alanlarından biridir. Bu nedenle vadide yer alan Eski Saray Caddesi Bingöl'ün en eski caddelerinden biridir. Sokak kenarlarında kırsal yaşamın bir nebze de olsa devam ettiği konutların yanı sıra düğün salonları, eğlence parkları ve Bingöl Üniversitesi Tarımsal Üretim Merkezi gibi çeşitli tesisler bulunmaktadır. Doğal, kültürel ve konumsal özellikleri nedeniyle yaya öncelikli kullanım açısından önemli bir potansiyele sahiptir. Bu potansiyelin artırılması amacıyla 8 uzman katılımcı ile mevcut durumun belirlenmesi amacıyla SWOT analizi yapılmıştır. Analiz sonucunda alanın doğal, kültürel ve konumsal özelliklerinin güçlü ve zayıf yönleri; mevcut yapılaşma, sosyo-demografik yapı ve yapımına başlanan Millet Bahçesi'nin sunduğu fırsatlar ve tehditler ortaya konmuştur. Bu çalışmada, bir kentsel alanın ortasında kırsal yaşamın korunması ve geliştirilmesi, motorlu taşıt baskısının neden olduğu olumsuzlukların önlenmesi ve ortadan kaldırılmasına yönelik ortaya konulacak stratejilerin belirlenmesi amacıyla mevcut durumun uzmanlar tarafından değerlendirilmesi amaçlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• SWOT analizi
• Yaya öncelikli düzenleme
• Bingöl
• ÇapakçurVadisi.

A Situation Assessment Study for the Development of Strategies That Support Pedestrian Use: Bingol Capakcur Valley, Eski Saray Street

Öz

Pedestrianism is one of the most basic and most sustainable transportation form. Pedestrian priority transportation planning prepares the background for a livable environment by making a significant contribution to reducing pollution types, traffic density and costs, especially from motor vehicles. Çapakçur Valley, which divides Bingöl city center into two, is the most important natural corridor of the city. The valley, where rural life continues partially within the urban area today, is also one of the oldest residential areas in the city center. Therefore, Eski Saray Street, located in the valley, is one of the oldest streets in Bingöl. In addition to the residences where rural life somewhat continues on the streetside, there are various facilities such as wedding halls, amusement parks and Bingöl University Agricultural Production Center. It has significant potential for pedestrian priority use due to its natural, cultural and locational features. In order to increase this potential, a SWOT analysis was carried out with 8 expert participants to determine the current situation. As a result of the analysis, the strengths and weaknesses of the natural, cultural and locational features of the area; The opportunities and threats that the current construction, socio-demographic structure and the National Garden, that construction has started, have been revealed. In this study, it is aimed to evaluate the current situation by experts in order to determine the strategies to be put forward to protect and develop rural life in the middle of an urban area and to prevent and eliminate the negativities caused by motor vehicle pressure.

Anahtar Kelimeler

• SWOT analysis
• pedestrian priority arrangement
• Bingöl
• Çapakçur Valley.

Kaynakça

1. Akalan, İ. (1979). Karayollarında Kenar Erozyonu Kontrolü, Peyzaj Mimarlığı ve Karayolları, Özel Sayı, 49-51. https://www.peyzaj.org.tr/resimler/ekler/8ef607e65a50cec_ek.pdf
2. Altınçekiç Çınar, S. ve Altınçekiç, H. (1999). Karayolları Peyzaj Düzenleme Çalışmalarında Bitkilendirme Esasları. Journal of the Faculty of Forestry Istanbul University, 49(1-2-3-4), 99-104. https://dergipark.org.tr/tr/pub/jffiu/issue/18720/197420
3. Akbayram, K. (2023). Personal İnterview, (4 Oct. 2023).
4. Arslan, M., Barış, E., Erdoğan, E., ve Dilaver, Z. (2005). Korunan Alanlarda Yeşil Yol Planlama Örnekleri, Korunan Doğal Alanlar Sempozyumu, 8-10 Eylül 2005, SDÜ, Isparta, (209-217).
5. Birol, S. Ş. ve Aydın, E. (2019). Açık Alan Rekreasyonunda Kent Merkezlerine Yenilikçi Bir Yaklaşım: Millet Bahçeleri. Journal of International Social Research, 12(66), DOI: 10.17719/jisr.2019.3600
6. Chang, P.-J., Tsou, C.-W., and Li, Y.-S. (2020). Urban-greenway factors’ influence on older adults’ psychological well-being: A case study of Taichung, Taiwan. Urban Forestry & Urban Greening, 49, 126606. DOI: https://doi.org/10.1016/j.ufug.2020.126606
7. City of Collage Station. (2010). Bicycle, Pedestrian, and Greenways Master Plan. Retrieved from https://cdnsm5-hosted.civiclive.com/UserFiles/Servers/Server_12410832/File/Departments/PDS/PLAN/11Chapter6SystemManagement.pdf
8. Dinçer, Ö. (1992). Stratejik yönetim ve işletme politikası. Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi. European Greenways Association. (2000). European Greenways Association. Retrieved from: https://www.aevv-egwa.org/greenways/

9. Forman, R. T. T. (1995). Some general principles of landscape and regional ecology. In Landscape Ecology, 10(3), 133-142. https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-1-4614-5755-8_11
10. Forman, R. T. T. and Hersperger, A. M. (1996). Road ecology and road density in different landscapes, with international planning and mitigation solutions.
11. Forman, R. T. T. and Alexander, L. E. (1998). Roads and theır major ecologıcal effects. Annual. Annual Review of Ecology and Systematics, 29, 207-231. DOI: https://doi.org/10.1146/annurev.ecolsys.29.1.207
12. Freund, P. and Martin, G. (1996). Otomobilin Ekolojisi (1 Baskı). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
13. Fruin, J. (1971). Pedestrian planning and design, Metropolitan association of urban design and environmental planners. Inc., New York.
14. Gehl, J. (2020). İnsan için kentler. Koç Üniversitesi.
15. Horte, O. S. and Eisenman, T. S. (2020). Urban greenways: A systematic review and typology. Land, 9(2), 40. DOI: https://doi.org/10.3390/land9020040
16. Kavut, S. ve Sümer Çakır, G. (2021). Kentleşme Sürecinin Bingöl’de Mahalle Üzerindeki Etkileri: Yeşilyurt ve Şehit Mustafa Gündoğdu Mahalleleri Üzerine İnceleme. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 6(12), 49–77. https://dergipark.org.tr/tr/pub/vanyyuiibfd/issue/65929/1005084
17. Kırmızı, Z., Kolağasıoğlu, M. Ş., ve Çalışkan, F. T. (2012). Kentiçi Ulaşım Terimleri Sözlüğü: Dictionary of Urban Transport Terms. Cinius Yayınları.
18. Kuntay, O. (1994). Yaya Mekani. Ayintap Yayincilik, Ankara.
19. Leigh, D. (2009). SWOT Analysis, Handbook of Improving Performance in the Workplace: Volumes 1‐3, John Wiley & Sons, Inc., 115-140.
20. Little, C. E. (1995). Greenways for America. Johns Hopkins University Press. Retrieved from https://books.google.com.tr/books?id=qhPzEmNKE8EC
21. Meral, A. (2021). Peyzaj Karakterleri Çalışmalarının Entegre Havza Yönetim Modellerinde değerlendirilmesi; Bingöl Çapakçur, Yeşilköy, Yamaç Mikrohavzaları Örneği. (PHD). Düzce Üniversitesi, Düzce.
22. Meriç, S. ve Bozkurt, Ö. (2017). Van Gölü’nün rekreasyonel turizm potansiyelinin SWOT analizi ile değerlendirilmesi. Uluslararası Kültürel ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 3(1), 154–167. https://dergipark.org.tr/tr/pub/intjcss/issue/30960/337228
23. MGM. (2023). İllerimize Ait Genel İstatistik Verileri. Retrieved from https://www.mgm.gov.tr /veridegerlendirme/il-ve-ilceler-istatistik.aspx?k=A&m=BINGOL
24. Napier, J. (1967). The antiquity of human walking. Scientific American, 216(4), 56-67. DOI: 10.1038/scientificamerican0467-56
25. Newman, P. ve Kenworthy, J. (2007). Kent Ulaşımını Yeşillendirmek, Dünyanın Durumu 2007 (R. Mansur & I. Demirakın, Eds.). İstanbul: Tema Vakfı Yayınları.
26. Olszewski, P. (2007). Walking as a mode of transport-a planning and policy perspective. Prace Naukowe Politechniki Warszawskiej. Budownictwo.
27. Sabah. (2017). Eski Bingöl Fotoğrafları. Retrieved October 10, 2023, from Sabah Gazetesi website: https://www.sabah.com.tr/galeri/turkiye/eski-bingol/11
28. Senes, G., Rovelli, R., Bertoni, D., Arata, L., Fumagalli, N., and Toccolini, A. (2017). Factors influencing greenways use: Definition of a method for estimation in the Italian context. Journal of Transport Geography, 65, 175-187. DOI: https://doi.org/10.1016/j.jtrangeo.2017.10.014
29. Sezer, L. İ. (2008). Karlıova (Bingöl) Yöresinin Depremselliği. Ege Coğrafya Dergisi, 17(1–2), 35-50. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ecd/issue/4875/66912
30. Southworth, M. (2005). Designing the walkable city. Journal of Urban Planning and Development, 131(4), 246-257. DOI: https://doi.org/10.1061/(ASCE)0733-9488(2005)131:4(246)
31. Speck, J. (2012). Walkable City: How Downtown Can Save America, One Step at a Time. North Point Press, A Division of Farrar, Straus and Giroux, New York.
32. Trombulak, S. C. and Frissell, C. A. (2000). Review of ecological effects of roads on terrestrial and aquatic communities. Conservation Biology, 14(1), 18-30, DOI: https://doi.org/10.1046/j.1523-1739.2000.99084.x
33. Vural Arslan, T., Durak, S., Dizdar Gebesce, F., and Balcik, B. (2018). Assessment of factors influencing walkability in shopping streets of tourism cities: case of Bursa, Turkey. International Journal of Tourism Cities, 4(3), 330-341. https://doi.org/10.1108/IJTC-11-2017-0071
34. Vural, H., Meral, A., ve Doğan, S. Ş. (2019). Üniversite Kampüs Peyzaj Planlaması Üzerine Kullanıcı Değerlendirmesi: Bingöl Üniversitesi Örneği. Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi, 6(1), 106-117. https://dergipark.org.tr/tr/pub/turkjans/issue/42713/515363
35. Warren, C. (1970, January 1). 10 Ideas for a Green Transportation Infrastructure. HowStuffWorks. Retrieved from https://science.howstuffworks.com/environmental/green-science/10-ideas-green-transportation.htm
36. WHO. (2023). Pedestrian Safety, A Road Safety Manual for Decision-Makers and Practitioners. Retrieved from http://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/79753/9789241505352_eng.pdf;jsessionid=071261AA91DB2DA02612EDB711902DE2?sequence=1