Derleme

Buğdayda Biyotik Streslere Karşı Savunma Stratejileri: Moleküler ve Fizyolojik Yaklaşımlar

Cilt: 4 Sayı: 2 30 Aralık 2025
PDF İndir
EN TR

Buğdayda Biyotik Streslere Karşı Savunma Stratejileri: Moleküler ve Fizyolojik Yaklaşımlar

Öz

Buğday, biyotik stres faktörleri nedeniyle büyüme ve verim kaybı yaşayabilen temel bir tarım ürünüdür. Buğdayın biyotik streslere karşı savunma mekanizmaları, önceden var olan (konstitütif) ve uyarılmış (indüklenmiş) savunma stratejileri olarak ikiye ayrılmaktadır. Konstitütif savunmalar, fiziksel bariyerler (kutikula, hücre duvarı) ve kimyasal bileşiklerden (fenolik bileşikler, fitoaleksinler) oluşurken, uyarılmış savunmalar patojen tanıma, hipersensitif tepki (HR), sistemik edinilmiş direnç (SAR) ve bitkisel savunma hormonları gibi dinamik tepkileri içermektedir. Buğdayın biyotik streslere karşı dayanıklılığını artırmak için genetik ıslah, biyoteknolojik yaklaşımlar ve entegre hastalık yönetimi stratejileri uygulanmaktadır. CRISPR/Cas9 gibi gen düzenleme teknikleri ile dirençli çeşitler geliştirilebilirken, sürdürülebilir tarım uygulamaları da hastalık ve zararlı kontrolünde önemli rol oynamaktadır. Bu doğrultuda araştırmamızda buğdayın biyotik streslere karşı savunma mekanizmaları ele alınmış ve gelecekte yapılacak araştırmalar, buğdayın bağışıklık mekanizmalarının daha iyi anlaşılmasını sağlayarak, küresel gıda güvenliği açısından daha dayanıklı ve verimli çeşitlerin geliştirilmesine katkıda bulunacağı düşünülmüştür.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Agrios, G. N. (2005). Plant pathology (5th ed.). Academic Press.
  2. Ahuja, I., Kissen, R., and Bones, A. M. (2012). Phytoalexins in defense against pathogens. Trends in Plant Science, 17(2), 73–90.
  3. An, C., Mou, Z. (2011). Salicylic acid and its function in plant immunity. Journal of Integrative Plant Biology, 53(6), 412–428.
  4. Baker, C. J., Orlandi, E. W. (2018). The role of constitutive plant defenses in the management of pests and pathogens. Plant Disease, 102(9), 1803–1812.
  5. Ballot, A., Gaucher, M., Rey, M., Brisset, M. N., Joly, P., Dreux-Zigha, A., and Prigent-Combaret, C. (2025). Strong elicitation of plant defense pathways by foliar and collar inoculations of wheat with the Bacillus pumilus strain JM79. Current Plant Biology, 100524.
  6. Berendsen, R. L., Pieterse, C. M. J., and Bakker, P. A. H. M. (2012). The rhizosphere microbiome and plant health. Trends in Plant Science, 17(8), 478–486.
  7. Bellincampi, D., Cervone, F., and Lionetti, V. (2014). Plant cell wall dynamics and wall-related susceptibility in plant–pathogen interactions. Frontiers in plant science, 5, 228.
  8. Bhuiyan, N. H., Selvaraj, G., Wei, Y., and King, J. (2009). Role of lignification in plant defense. Plant Signaling & Behavior, 4(2), 158–159.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Agronomi

Bölüm

Derleme

Erken Görünüm Tarihi

30 Aralık 2025

Yayımlanma Tarihi

30 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

18 Temmuz 2025

Kabul Tarihi

26 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 4 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Toprak, Ç. C., & Erden, Z. (2025). Buğdayda Biyotik Streslere Karşı Savunma Stratejileri: Moleküler ve Fizyolojik Yaklaşımlar. Bozok Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi, 4(2), 101-111. https://doi.org/10.59128/bojans.1745776
AMA
1.Toprak ÇC, Erden Z. Buğdayda Biyotik Streslere Karşı Savunma Stratejileri: Moleküler ve Fizyolojik Yaklaşımlar. BOJANS. 2025;4(2):101-111. doi:10.59128/bojans.1745776
Chicago
Toprak, Çağdaş Can, ve Zeki Erden. 2025. “Buğdayda Biyotik Streslere Karşı Savunma Stratejileri: Moleküler ve Fizyolojik Yaklaşımlar”. Bozok Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi 4 (2): 101-11. https://doi.org/10.59128/bojans.1745776.
EndNote
Toprak ÇC, Erden Z (01 Aralık 2025) Buğdayda Biyotik Streslere Karşı Savunma Stratejileri: Moleküler ve Fizyolojik Yaklaşımlar. Bozok Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi 4 2 101–111.
IEEE
[1]Ç. C. Toprak ve Z. Erden, “Buğdayda Biyotik Streslere Karşı Savunma Stratejileri: Moleküler ve Fizyolojik Yaklaşımlar”, BOJANS, c. 4, sy 2, ss. 101–111, Ara. 2025, doi: 10.59128/bojans.1745776.
ISNAD
Toprak, Çağdaş Can - Erden, Zeki. “Buğdayda Biyotik Streslere Karşı Savunma Stratejileri: Moleküler ve Fizyolojik Yaklaşımlar”. Bozok Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi 4/2 (01 Aralık 2025): 101-111. https://doi.org/10.59128/bojans.1745776.
JAMA
1.Toprak ÇC, Erden Z. Buğdayda Biyotik Streslere Karşı Savunma Stratejileri: Moleküler ve Fizyolojik Yaklaşımlar. BOJANS. 2025;4:101–111.
MLA
Toprak, Çağdaş Can, ve Zeki Erden. “Buğdayda Biyotik Streslere Karşı Savunma Stratejileri: Moleküler ve Fizyolojik Yaklaşımlar”. Bozok Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi, c. 4, sy 2, Aralık 2025, ss. 101-1, doi:10.59128/bojans.1745776.
Vancouver
1.Çağdaş Can Toprak, Zeki Erden. Buğdayda Biyotik Streslere Karşı Savunma Stratejileri: Moleküler ve Fizyolojik Yaklaşımlar. BOJANS. 01 Aralık 2025;4(2):101-1. doi:10.59128/bojans.1745776