Buğdayda Biyotik Streslere Karşı Savunma Stratejileri: Moleküler ve Fizyolojik Yaklaşımlar

Çağdaş Can Toprak; Zeki Erden

doi:10.59128/bojans.1745776

Derleme

Defense Strategies Against Biotic Stresses in Wheat: Molecular and Physiological Approaches

Yıl 2025, Cilt: 4 Sayı: 2, 101 - 111, 30.12.2025

Çağdaş Can Toprak , Zeki Erden

https://doi.org/10.59128/bojans.1745776

Öz

Wheat is a major staple crop whose growth and yield are substantially constrained by biotic stress factors. The defense mechanisms of wheat against biotic stresses are generally categorized into pre-existing (constitutive) and induced (inducible) defense strategies. Constitutive defenses comprise physical barriers (cuticle, cell wall) and chemical compounds (such as phenolic compounds and phytoalexins), whereas induced defenses encompass dynamic responses including pathogen recognition, the hypersensitive response (HR), systemic acquired resistance (SAR), and the regulation of plant defense hormones. To enhance wheat resilience to biotic stresses, breeding programs, biotechnological approaches and integrated disease management strategies are widely employed. Gene-editing tools such as CRISPR/Cas9 offer the potential to develop resistant cultivars, while sustainable agricultural practices also play a critical role in the management of diseases and pests. In this context, the present study examines the defense mechanisms of wheat against biotic stresses and suggests that future research aimed at a deeper understanding of wheat immune pathways will contribute to the development of more resilient and high-yielding cultivars, thereby supporting global food security.

Anahtar Kelimeler

Wheat , biotic stress , genetic breeding , biotechnology , systemic resistance

Kaynakça

Agrios, G. N. (2005). Plant pathology (5th ed.). Academic Press.
Ahuja, I., Kissen, R., and Bones, A. M. (2012). Phytoalexins in defense against pathogens. Trends in Plant Science, 17(2), 73–90.
An, C., Mou, Z. (2011). Salicylic acid and its function in plant immunity. Journal of Integrative Plant Biology, 53(6), 412–428.
Baker, C. J., Orlandi, E. W. (2018). The role of constitutive plant defenses in the management of pests and pathogens. Plant Disease, 102(9), 1803–1812.
Ballot, A., Gaucher, M., Rey, M., Brisset, M. N., Joly, P., Dreux-Zigha, A., and Prigent-Combaret, C. (2025). Strong elicitation of plant defense pathways by foliar and collar inoculations of wheat with the Bacillus pumilus strain JM79. Current Plant Biology, 100524.
Berendsen, R. L., Pieterse, C. M. J., and Bakker, P. A. H. M. (2012). The rhizosphere microbiome and plant health. Trends in Plant Science, 17(8), 478–486.
Bellincampi, D., Cervone, F., and Lionetti, V. (2014). Plant cell wall dynamics and wall-related susceptibility in plant–pathogen interactions. Frontiers in plant science, 5, 228.
Bhuiyan, N. H., Selvaraj, G., Wei, Y., and King, J. (2009). Role of lignification in plant defense. Plant Signaling & Behavior, 4(2), 158–159.
Boller, T., Felix, G. (2009). A renaissance of elicitors: Perception of microbe-associated molecular patterns and danger signals by pattern-recognition receptors. Annual Review of Plant Biology, 60, 379–406.
Boller, T., He, S. Y. (2009). Innate immunity in plants: An arms race between pattern recognition receptors in plants and microbial effectors. Science, 324(5928), 742–744.
Borrelli, V. M. G., Brambilla, V., Rogowsky, P., Marocco, A., and Lanubile, A. (2018). The enhancement of plant disease resistance using CRISPR/Cas9 technology. Frontiers in Plant Science, 9, 1245.
Broekaert, W. F., Delauré, S. L., De Bolle, M. F., and Cammue, B. P. (2006). The role of ethylene in host-pathogen interactions. Annu. Rev. Phytopathol., 44(1), 393-416.
Buchholz, A., Schmidt, J. (2016). The impact of phenolic compounds on herbivore feeding behavior and the defense mechanisms of plants. Phytochemical Reviews, 15(4), 853–863.
Cheynier, V., Guyot, S. (2014). Phenolic compounds and their role in the defense of plants. Phytochemistry Reviews, 13(2), 417–438.
Chisholm, S. T., Coaker, G. (2006). Host-microbe interactions: Early signals in the defense response. Trends in Plant Science, 11(6), 243–249.
Coll, N. S., Epple, P. D. J. L., and Dangl, J. L. (2011). Programmed cell death in the plant immune system. Cell Death & Differentiation, 18(8), 1247-1256.
Durrant, W. E., Dong, X. (2004). Systemic acquired resistance. Annual Review of Phytopathology, 42(1), 185–209.
Dodds, P. N., Rathjen, J. P. (2010). Plant immunity: towards an integrated view of plant–pathogen interactions. Nature Reviews Genetics, 11(8), 539-548.
Figueroa, M., Hammond-Kosack, K. E., and Solomon, P. S. (2018). A review of wheat diseases: Pathogen biology, molecular interactions and resistance mechanisms. Molecular Plant Pathology, 19(6), 1523–1536.
Freeman, B. C., Beattie, G. A. (2008). An overview of plant defenses against pathogens and herbivores. The Plant Health Instructor.
Frey, M., Schullehner, K., Dick, R., Fiesselmann, A., and Gierl, A. (2009). Benzoxazinoid biosynthesis, a model for evolution of secondary metabolic pathways in plants. Phytochemistry, 70(15-16), 1645-1651.
Fu, Z. Q., Dong, X. (2013). Systemic acquired resistance: turning local infection into global defense. Annual review of plant biology, 64(1), 839-863.
Glazebrook, J. (2005). Contrasting mechanisms of defense against biotrophic and necrotrophic pathogens. Annual Review of Phytopathology, 43(1), 205–227.
Hammond-Kosack, K. E., Jones, J. D. (2000). Responses to plant pathogens. Advances in Botanical Research, 34, 175–234.
Hossain, M. M., Sultana, F., Mostafa, M., Khan, I., Tran, L. S. P., and Mostofa, M. G. (2025). Reinforced Defenses: R-Genes, PTI, and ETI in Modern Wheat Breeding for Blast Resistance. International Journal of Molecular Sciences, 26(20), 10078.
Jones, J. D., and Dangl, J. L. (2006). The plant immune system. Nature, 444(7117), 323–329.
Kumar, D., Singh, P., and Chakraborty, S. (2020). Plant immune responses against fungal pathogens: Implication of stress induced gene and its regulation. Plant Signaling & Behavior, 15(4), 175–186.
Li, G., Yen, Y. (2008). Jasmonate and ethylene signaling pathway may mediate Fusarium head blight resistance in wheat. Crop Science, 48(5), 1888-1896.
Liu, Y., Zhang, S. (2016). The roles of salicylic acid, jasmonic acid, and ethylene in plant immune signaling. Plant Signaling & Behavior, 11(7), e1187759.
Liu, R., Lu, J., Xing, J., Xue, L., Wu, Y., and Zhang, L. (2023). Characterization and functional analyses of wheat TaPR1 genes in response to stripe rust fungal infection. Scientific Reports, 13(1), 3362.
Mahlein, A. K., Oerke, E. C., Steiner, U., and Dehne, H. W. (2012). Recent advances in sensing plant diseases for precision crop protection. European Journal of Plant Pathology, 133(1), 197–209.
Mauch-Mani, B., Mauch, F. (2005). The role of salicylic acid and jasmonic acid in plant defense mechanisms: A regulatory network. Plant Biology, 7(3), 396–402.
Melotto, M., Underwood, W., Koczan, J., Nomura, K., and He, S. Y. (2006). Plant stomata function in innate immunity against bacterial invasion. Cell, 126(5), 969-980.
Mengiste, T. (2012). Plant immunity to necrotrophic pathogens. Annual Review of Phytopathology, 50, 267–292. Mithöfer, A., Boland, W. (2012). Plant defense against herbivores: Chemical aspects. Annual Review of Plant Biology, 63(1), 431–450.
Morkunas, I., Różalska, S. (2014). Plant responses to pathogen infection: The role of stomata and plant defense mechanisms. Journal of Plant Physiology, 171(10), 871–883.
Molina, A., Görlach, J., Volrath, S., and Ryals, J. (1999). Wheat genes encoding two types of PR-1 proteins are pathogen inducible, but do not respond to activators of systemic acquired resistance. Molecular plant-microbe interactions, 12(1), 53-58.
Mwadzingeni, L., Shimelis, H., Tesfay, S., and Tsilo, T. J. (2016). Screening wheat genotypes for drought tolerance using phenotypic and proline analyses. Frontiers in Plant Science, 7, 1276.
Mur, L. A., Kenton, P., Lloyd, A. J., Ougham, H., and Prats, E. (2008). The hypersensitive response; the centenary is upon us but how much do we know?. Journal of experimental Botany, 59(3), 501-520.
Nicholson, R. L., and Hammerschmidt, R. (1992). Phenolic compounds and their role in disease resistance. Annual review of phytopathology, 30(1), 369-389.
Parry, D. W., Yu, Y. (2005). Biotechnology and breeding approaches for enhancing wheat's resistance to diseases. Crop Science, 45(6), 2265–2278.
Peleg, Z., Blumwald, E. (2011). Gene regulation and modulation of stomatal closure under stress conditions. Plant Signaling & Behavior, 6(10), 1584–1592.
Pieterse, C. M. J., Van Wees, S. C. M. (2009). Rhizobacteria-induced systemic resistance. Plant Physiology, 146(3), 764–771.
Pieterse, C. M., Van der Does, D., Zamioudis, C., Leon-Reyes, A., and Van Wees, S. C. (2014). Hormonal modulation of plant immunity. Annual Review of Cell and Developmental Biology, 30, 491–521.
Rice, E. L. (1984). Allelopathy (2nd ed.). Academic Press.
Ryan, C. A. (1990). Protease inhibitors in plants: Genes for improving defenses against insects and pathogens. Annual Review of Phytopathology, 28(1), 425–449.
Savary, S., Willocquet, L., Pethybridge, S. J., Esker, P., McRoberts, N., and Nelson, A. (2019). The global burden of pathogens and pests on major food crops. Nature Ecology & Evolution, 3, 430–439.
Schwachtje, J., Baldwin, I. T. (2008). Why does herbivore attack reconfigure primary metabolism?. Plant physiology, 146(3), 845-851.
Shepherd, T., Wynne Griffiths, D. (2006). The effects of stress on plant cuticular waxes. New Phytologist, 171(3), 469-499.
Sun, T., Yan, N., Liu, Q., Bai, T., Gao, H., and Chen, J. (2025). Re-Examination Characterization and Screening of Stripe Rust Resistance Gene of Wheat TaPR1 Gene Family Based on the Transcriptome in Xinchun 32. International Journal of Molecular Sciences, 26(2), 640.
Tariq, M., Shah, G. M. (2019). The role of constitutive defense mechanisms in wheat's resistance to biotic stress. Journal of Agricultural Science, 11(5), 175–188.
Torres, M. A., Dangl, J. L. (2005). Functions of the Arabidopsis immune system. Current Opinion in Plant Biology, 8(4), 364–371.
Torres, M. A., Jones, J. D., and Dangl, J. L. (2006). Reactive oxygen species signaling in response to pathogens. Plant physiology, 141(2), 373-378.
Vidhyasekaran, P., Muthusamy, M. (2017). Systemic acquired resistance and induced systemic resistance: Mechanisms and applications in wheat disease management. Plant Pathology Journal, 33(1), 1–15.
Van Loon, L. C., Pierpoint, W. S., Boller, T. H., and Conejero, V. (1994). Recommendations for naming plant pathogenesis-related proteins. Plant Molecular Biology Reporter, 12(3), 245-264.
Van Loon, L. C., Rep, M., and Pieterse, C. M. (2006). Significance of inducible defense-related proteins in infected plants. Annu. Rev. Phytopathol., 44(1), 135-162.
Vlot, A. C., Dempsey, D. A., and Klessig, D. F. (2009). Salicylic acid, a multifaceted hormone to combat disease. Annual Review of Phytopathology, 47, 177–206.
Vorwerk, S., Somerville, S., and Somerville, C. (2004). The role of plant cell wall polysaccharide composition in disease resistance. Trends in plant science, 9(4), 203-209.
Wang, X., Wang, Y., Liu, P., Ding, Y., Mu, X., Liu, X., and Kang, Z. (2017). TaRar1 is involved in wheat defense against stripe rust pathogen mediated by YrSu. Frontiers in Plant Science, 8, 156.
Wang, C., Li, B. (2018). The role of root exudates in the allelopathy of wheat (Triticum aestivum) and their potential for weed control. Plant Soil, 422(1-2), 273–284.
Wasternack, C., Hause, B. (2013). Jasmonates: biosynthesis, perception, signal transduction and action in plant stress response, growth and development. An update to the 2007 review in Annals of Botany. Annals of botany, 111(6), 1021-1058.
Yeats, T. H., Rose, J. K. (2013). The formation and function of plant cuticles. Plant physiology, 163(1), 5-20.
Zhao, H., Zhang, Y. (2017). Genetic enhancement of constitutive defenses in wheat: Implications for improving biotic stress resistance. Plant Biotechnology Journal, 15(7), 837–850.
Zimmerli, L., Mauch, F. (2000). Induced systemic resistance in plants: An overview. Molecular Plant-Microbe Interactions, 13(7), 1–13.

Buğdayda Biyotik Streslere Karşı Savunma Stratejileri: Moleküler ve Fizyolojik Yaklaşımlar

Yıl 2025, Cilt: 4 Sayı: 2, 101 - 111, 30.12.2025

Çağdaş Can Toprak , Zeki Erden

https://doi.org/10.59128/bojans.1745776

Öz

Buğday, biyotik stres faktörleri nedeniyle büyüme ve verim kaybı yaşayabilen temel bir tarım ürünüdür. Buğdayın biyotik streslere karşı savunma mekanizmaları, önceden var olan (konstitütif) ve uyarılmış (indüklenmiş) savunma stratejileri olarak ikiye ayrılmaktadır. Konstitütif savunmalar, fiziksel bariyerler (kutikula, hücre duvarı) ve kimyasal bileşiklerden (fenolik bileşikler, fitoaleksinler) oluşurken, uyarılmış savunmalar patojen tanıma, hipersensitif tepki (HR), sistemik edinilmiş direnç (SAR) ve bitkisel savunma hormonları gibi dinamik tepkileri içermektedir. Buğdayın biyotik streslere karşı dayanıklılığını artırmak için genetik ıslah, biyoteknolojik yaklaşımlar ve entegre hastalık yönetimi stratejileri uygulanmaktadır. CRISPR/Cas9 gibi gen düzenleme teknikleri ile dirençli çeşitler geliştirilebilirken, sürdürülebilir tarım uygulamaları da hastalık ve zararlı kontrolünde önemli rol oynamaktadır. Bu doğrultuda araştırmamızda buğdayın biyotik streslere karşı savunma mekanizmaları ele alınmış ve gelecekte yapılacak araştırmalar, buğdayın bağışıklık mekanizmalarının daha iyi anlaşılmasını sağlayarak, küresel gıda güvenliği açısından daha dayanıklı ve verimli çeşitlerin geliştirilmesine katkıda bulunacağı düşünülmüştür.

Anahtar Kelimeler

Buğday , biyotik stres , genetik ıslah , biyoteknoloji , sistemik direnç

Kaynakça

Agrios, G. N. (2005). Plant pathology (5th ed.). Academic Press.
Ahuja, I., Kissen, R., and Bones, A. M. (2012). Phytoalexins in defense against pathogens. Trends in Plant Science, 17(2), 73–90.
An, C., Mou, Z. (2011). Salicylic acid and its function in plant immunity. Journal of Integrative Plant Biology, 53(6), 412–428.
Baker, C. J., Orlandi, E. W. (2018). The role of constitutive plant defenses in the management of pests and pathogens. Plant Disease, 102(9), 1803–1812.
Ballot, A., Gaucher, M., Rey, M., Brisset, M. N., Joly, P., Dreux-Zigha, A., and Prigent-Combaret, C. (2025). Strong elicitation of plant defense pathways by foliar and collar inoculations of wheat with the Bacillus pumilus strain JM79. Current Plant Biology, 100524.
Berendsen, R. L., Pieterse, C. M. J., and Bakker, P. A. H. M. (2012). The rhizosphere microbiome and plant health. Trends in Plant Science, 17(8), 478–486.
Bellincampi, D., Cervone, F., and Lionetti, V. (2014). Plant cell wall dynamics and wall-related susceptibility in plant–pathogen interactions. Frontiers in plant science, 5, 228.
Bhuiyan, N. H., Selvaraj, G., Wei, Y., and King, J. (2009). Role of lignification in plant defense. Plant Signaling & Behavior, 4(2), 158–159.
Boller, T., Felix, G. (2009). A renaissance of elicitors: Perception of microbe-associated molecular patterns and danger signals by pattern-recognition receptors. Annual Review of Plant Biology, 60, 379–406.
Boller, T., He, S. Y. (2009). Innate immunity in plants: An arms race between pattern recognition receptors in plants and microbial effectors. Science, 324(5928), 742–744.
Borrelli, V. M. G., Brambilla, V., Rogowsky, P., Marocco, A., and Lanubile, A. (2018). The enhancement of plant disease resistance using CRISPR/Cas9 technology. Frontiers in Plant Science, 9, 1245.
Broekaert, W. F., Delauré, S. L., De Bolle, M. F., and Cammue, B. P. (2006). The role of ethylene in host-pathogen interactions. Annu. Rev. Phytopathol., 44(1), 393-416.
Buchholz, A., Schmidt, J. (2016). The impact of phenolic compounds on herbivore feeding behavior and the defense mechanisms of plants. Phytochemical Reviews, 15(4), 853–863.
Cheynier, V., Guyot, S. (2014). Phenolic compounds and their role in the defense of plants. Phytochemistry Reviews, 13(2), 417–438.
Chisholm, S. T., Coaker, G. (2006). Host-microbe interactions: Early signals in the defense response. Trends in Plant Science, 11(6), 243–249.
Coll, N. S., Epple, P. D. J. L., and Dangl, J. L. (2011). Programmed cell death in the plant immune system. Cell Death & Differentiation, 18(8), 1247-1256.
Durrant, W. E., Dong, X. (2004). Systemic acquired resistance. Annual Review of Phytopathology, 42(1), 185–209.
Dodds, P. N., Rathjen, J. P. (2010). Plant immunity: towards an integrated view of plant–pathogen interactions. Nature Reviews Genetics, 11(8), 539-548.
Figueroa, M., Hammond-Kosack, K. E., and Solomon, P. S. (2018). A review of wheat diseases: Pathogen biology, molecular interactions and resistance mechanisms. Molecular Plant Pathology, 19(6), 1523–1536.
Freeman, B. C., Beattie, G. A. (2008). An overview of plant defenses against pathogens and herbivores. The Plant Health Instructor.
Frey, M., Schullehner, K., Dick, R., Fiesselmann, A., and Gierl, A. (2009). Benzoxazinoid biosynthesis, a model for evolution of secondary metabolic pathways in plants. Phytochemistry, 70(15-16), 1645-1651.
Fu, Z. Q., Dong, X. (2013). Systemic acquired resistance: turning local infection into global defense. Annual review of plant biology, 64(1), 839-863.
Glazebrook, J. (2005). Contrasting mechanisms of defense against biotrophic and necrotrophic pathogens. Annual Review of Phytopathology, 43(1), 205–227.
Hammond-Kosack, K. E., Jones, J. D. (2000). Responses to plant pathogens. Advances in Botanical Research, 34, 175–234.
Hossain, M. M., Sultana, F., Mostafa, M., Khan, I., Tran, L. S. P., and Mostofa, M. G. (2025). Reinforced Defenses: R-Genes, PTI, and ETI in Modern Wheat Breeding for Blast Resistance. International Journal of Molecular Sciences, 26(20), 10078.
Jones, J. D., and Dangl, J. L. (2006). The plant immune system. Nature, 444(7117), 323–329.
Kumar, D., Singh, P., and Chakraborty, S. (2020). Plant immune responses against fungal pathogens: Implication of stress induced gene and its regulation. Plant Signaling & Behavior, 15(4), 175–186.
Li, G., Yen, Y. (2008). Jasmonate and ethylene signaling pathway may mediate Fusarium head blight resistance in wheat. Crop Science, 48(5), 1888-1896.
Liu, Y., Zhang, S. (2016). The roles of salicylic acid, jasmonic acid, and ethylene in plant immune signaling. Plant Signaling & Behavior, 11(7), e1187759.
Liu, R., Lu, J., Xing, J., Xue, L., Wu, Y., and Zhang, L. (2023). Characterization and functional analyses of wheat TaPR1 genes in response to stripe rust fungal infection. Scientific Reports, 13(1), 3362.
Mahlein, A. K., Oerke, E. C., Steiner, U., and Dehne, H. W. (2012). Recent advances in sensing plant diseases for precision crop protection. European Journal of Plant Pathology, 133(1), 197–209.
Mauch-Mani, B., Mauch, F. (2005). The role of salicylic acid and jasmonic acid in plant defense mechanisms: A regulatory network. Plant Biology, 7(3), 396–402.
Melotto, M., Underwood, W., Koczan, J., Nomura, K., and He, S. Y. (2006). Plant stomata function in innate immunity against bacterial invasion. Cell, 126(5), 969-980.
Mengiste, T. (2012). Plant immunity to necrotrophic pathogens. Annual Review of Phytopathology, 50, 267–292. Mithöfer, A., Boland, W. (2012). Plant defense against herbivores: Chemical aspects. Annual Review of Plant Biology, 63(1), 431–450.
Morkunas, I., Różalska, S. (2014). Plant responses to pathogen infection: The role of stomata and plant defense mechanisms. Journal of Plant Physiology, 171(10), 871–883.
Molina, A., Görlach, J., Volrath, S., and Ryals, J. (1999). Wheat genes encoding two types of PR-1 proteins are pathogen inducible, but do not respond to activators of systemic acquired resistance. Molecular plant-microbe interactions, 12(1), 53-58.
Mwadzingeni, L., Shimelis, H., Tesfay, S., and Tsilo, T. J. (2016). Screening wheat genotypes for drought tolerance using phenotypic and proline analyses. Frontiers in Plant Science, 7, 1276.
Mur, L. A., Kenton, P., Lloyd, A. J., Ougham, H., and Prats, E. (2008). The hypersensitive response; the centenary is upon us but how much do we know?. Journal of experimental Botany, 59(3), 501-520.
Nicholson, R. L., and Hammerschmidt, R. (1992). Phenolic compounds and their role in disease resistance. Annual review of phytopathology, 30(1), 369-389.
Parry, D. W., Yu, Y. (2005). Biotechnology and breeding approaches for enhancing wheat's resistance to diseases. Crop Science, 45(6), 2265–2278.
Peleg, Z., Blumwald, E. (2011). Gene regulation and modulation of stomatal closure under stress conditions. Plant Signaling & Behavior, 6(10), 1584–1592.
Pieterse, C. M. J., Van Wees, S. C. M. (2009). Rhizobacteria-induced systemic resistance. Plant Physiology, 146(3), 764–771.
Pieterse, C. M., Van der Does, D., Zamioudis, C., Leon-Reyes, A., and Van Wees, S. C. (2014). Hormonal modulation of plant immunity. Annual Review of Cell and Developmental Biology, 30, 491–521.
Rice, E. L. (1984). Allelopathy (2nd ed.). Academic Press.
Ryan, C. A. (1990). Protease inhibitors in plants: Genes for improving defenses against insects and pathogens. Annual Review of Phytopathology, 28(1), 425–449.
Savary, S., Willocquet, L., Pethybridge, S. J., Esker, P., McRoberts, N., and Nelson, A. (2019). The global burden of pathogens and pests on major food crops. Nature Ecology & Evolution, 3, 430–439.
Schwachtje, J., Baldwin, I. T. (2008). Why does herbivore attack reconfigure primary metabolism?. Plant physiology, 146(3), 845-851.
Shepherd, T., Wynne Griffiths, D. (2006). The effects of stress on plant cuticular waxes. New Phytologist, 171(3), 469-499.
Sun, T., Yan, N., Liu, Q., Bai, T., Gao, H., and Chen, J. (2025). Re-Examination Characterization and Screening of Stripe Rust Resistance Gene of Wheat TaPR1 Gene Family Based on the Transcriptome in Xinchun 32. International Journal of Molecular Sciences, 26(2), 640.
Tariq, M., Shah, G. M. (2019). The role of constitutive defense mechanisms in wheat's resistance to biotic stress. Journal of Agricultural Science, 11(5), 175–188.
Torres, M. A., Dangl, J. L. (2005). Functions of the Arabidopsis immune system. Current Opinion in Plant Biology, 8(4), 364–371.
Torres, M. A., Jones, J. D., and Dangl, J. L. (2006). Reactive oxygen species signaling in response to pathogens. Plant physiology, 141(2), 373-378.
Vidhyasekaran, P., Muthusamy, M. (2017). Systemic acquired resistance and induced systemic resistance: Mechanisms and applications in wheat disease management. Plant Pathology Journal, 33(1), 1–15.
Van Loon, L. C., Pierpoint, W. S., Boller, T. H., and Conejero, V. (1994). Recommendations for naming plant pathogenesis-related proteins. Plant Molecular Biology Reporter, 12(3), 245-264.
Van Loon, L. C., Rep, M., and Pieterse, C. M. (2006). Significance of inducible defense-related proteins in infected plants. Annu. Rev. Phytopathol., 44(1), 135-162.
Vlot, A. C., Dempsey, D. A., and Klessig, D. F. (2009). Salicylic acid, a multifaceted hormone to combat disease. Annual Review of Phytopathology, 47, 177–206.
Vorwerk, S., Somerville, S., and Somerville, C. (2004). The role of plant cell wall polysaccharide composition in disease resistance. Trends in plant science, 9(4), 203-209.
Wang, X., Wang, Y., Liu, P., Ding, Y., Mu, X., Liu, X., and Kang, Z. (2017). TaRar1 is involved in wheat defense against stripe rust pathogen mediated by YrSu. Frontiers in Plant Science, 8, 156.
Wang, C., Li, B. (2018). The role of root exudates in the allelopathy of wheat (Triticum aestivum) and their potential for weed control. Plant Soil, 422(1-2), 273–284.
Wasternack, C., Hause, B. (2013). Jasmonates: biosynthesis, perception, signal transduction and action in plant stress response, growth and development. An update to the 2007 review in Annals of Botany. Annals of botany, 111(6), 1021-1058.
Yeats, T. H., Rose, J. K. (2013). The formation and function of plant cuticles. Plant physiology, 163(1), 5-20.
Zhao, H., Zhang, Y. (2017). Genetic enhancement of constitutive defenses in wheat: Implications for improving biotic stress resistance. Plant Biotechnology Journal, 15(7), 837–850.
Zimmerli, L., Mauch, F. (2000). Induced systemic resistance in plants: An overview. Molecular Plant-Microbe Interactions, 13(7), 1–13.

Toplam 63 adet kaynakça vardır.

Ayrıntılar

Birincil Dil	Türkçe
Konular	Agronomi
Bölüm	Derleme
Yazarlar	Çağdaş Can Toprak 0000-0002-0951-7458 Zeki Erden 0000-0003-1613-7768
Gönderilme Tarihi	18 Temmuz 2025
Kabul Tarihi	26 Aralık 2025
Erken Görünüm Tarihi	30 Aralık 2025
Yayımlanma Tarihi	30 Aralık 2025
Yayımlandığı Sayı	Yıl 2025 Cilt: 4 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA	Toprak, Ç. C., & Erden, Z. (2025). Buğdayda Biyotik Streslere Karşı Savunma Stratejileri: Moleküler ve Fizyolojik Yaklaşımlar. Bozok Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi, 4(2), 101-111. https://doi.org/10.59128/bojans.1745776

Amaç ve Kapsam

Tarım ve doğal hayat ile ilgili özgün ve ileri teknoloji araştırma sonuç ve yorumlarını yayınlamayı hedeflemektedir. Hayvansal üretim, bitkisel üretim, su ürünleri, toprak bilimi, sürdürülebilir tarım sistemleri, tarım ekonomisi, genetik, tarımsal istatistik, bitki koruma, tarım makineleri, gıda mühendisliği, biyoloji, biyoteknoloji, peyzaj mimarlığı, orman mühensdisliği, endüstriyel kenevir konularında araştırma ve derleme makalelerini yayınlamaktadır.

Dergi yeni bulgular ortaya koyan ulaşılabilir ve uygulanabilir temel ve uygulamalı yöntem ve tekniklerin sunulduğu bir platformdur. Güncel konularda hazırlanan derleme çalışmalarda basım için kabul edilebilir. Basım dili Türkçe ve İngilizcedir.

Yazım Kuralları

Dergiye gönderilecek makale, A4 boyutunda olmalıdır. Makalenin her sayfası ve satırları numaralandırılmalıdır. Makale toplam 20 sayfayı geçmemelidir.

Dergimizin ŞABLONUNU kullanmanızı öneririz. ŞABLON için tıklayınız:

TELİF HAKKI DEVİR FORMU için tıklayınız:

KAPAK DOSYASI için tıklayınız:

Yazar ad(lar)ı açık olarak ve 11 punto Calibri yazı tipi ile yazılmalı (akademik unvan belirtilmemeli), tüm yazarların adres bilgileri ile yazışma yapılacak yazarın iletişim bilgileri (e-mail, telefon, ORCID ID vb.) belirtilmeli ve 10 punto Calibri yazı tipi kullanılmalıdır. Adresler kelimelerin ilk harfi büyük olacak şekilde, yazar adlarının hemen altında açıkça yazılmalıdır.
(YAZAR ADLARı ve ADRESLERİ, Tam Metinde yazılmamalı, Kapak Yazısı içinde belirtilmelidir). Sayfa Numarası sağ alt köşede verilmelidir.
Dergiye sunulan makale: Özet, Abstract, Giriş, Materyal ve Yöntem, Bulgular ve Tartışma, Sonuç, Teşekkür (gerekirse) ve Kaynaklar bölümlerinden oluşmalıdır.

Başlık: Makale başlığı kısa ve açıklayıcı ve 20 kelimeyi geçmemelidir ve kısaltma içermemelidir.

Özet: Hem Türkçe ve hem de İngilizce özet 250 kelimeyi geçmeyecek şekilde yazılmalı, makalenin amacını, çalışmanın önemli veri ve sonuçlarını içermelidir. İngilizce hazırlanan makalelerde Türkçe özete gerek yoktur.

Anahtar kelimeler: Alfabetik sıraya göre 5 kelimeyi geçmeyecek ve en az 3 kelime olacak şekilde verilmelidir.

Giriş: Bu bölüm çalışmadaki problemi açıkça ifade etmeli, önceki ve özellikle son yıllardaki yapılan ve yayınlanan çalışmaları açıklamalı, çalışmanın amaçlarını açıkça vermelidir.

Materyal ve Yöntem: Bu bölüm, çalışmada kullanılan tüm materyalleri içermeli, yöntemler detaylı açıklanmalı, istatistiksel metotlar açıklanmalıdır.

Sonuçlar ve Tartışma: Çalışmadaki elde edilen veriler ve bulgular tablo ve bilgi olarak verilmeli, önceki yapılan çalışma sonuçlarına göre yorumlanarak tartışılmalıdır.

Teşekkür: Bu bölümde çalışmanın yapılmasına katkı veren kişi, kuruluş ve projelere yer verilebilir.

Şekiller ve çizelgeler: Tüm şekil ve tablolar numaralandırılıp makale içerisinde olması gereken yerde verilmelidir. Şekil ve tablo genişlikleri 8 veya 15 cm olabilir. Resimler renkli ve her çözünürlükte olabilir. Makalenin sonunda (Kaynaklardan sonra) Şekiller ve tablolar konumlandırılmalıdır. Resim çözünürlükleri iyi (anlaşılabilir) olmalıdır.

Kaynak Gösterme biçimi APA 6'dır
Kaynaklar: Makale içinde tek yazar için yazarın soyadı ve yayım tarihi (Akın, 2022), ikili yazarlarda yazar soyadları arasında ‘ve’ (Karadağ ve Yılmaz 2019) şeklinde verilmelidir. 3 ve daha fazla yazarların atıf ve kaynak gösteriminde ilk yazarın soyadından sonra ‘ve ark.’ (Gürbüz ve ark., 2021) şeklinde yazılmalıdır. Aynı yazarın aynı tarihli birden fazla eserine atıfta bulunulacaksa, yıla bitişik biçimde ‘a, b’ şeklinde harflendirilmesi yapılmalıdır (Gülümser, 2015a,b). Kaynaklar bölümü alfabetik ve kronolojik sıralamaya göre 12 punto -1,25 cm Asılı girinti verilmelidir. Kaynaklar; yararlanılan makale, kitap, kongre bildirisi, kitap bölümü vb. aşağıda verilenler gibi listelenmelidir:

Yazici, K. ve Gülgün B. (2021). The Alternatives Use of Aquatic Plants in Geopark within Approach Landscape Ecology. Environment, Development and Sustainability, 23, 4086–4102.

Gürbüz, Y. (2019). Determination of The Effect of Technological Procedures Applied in Feed Factories on Mixed Feed Nutrition and Forming Quality Critical Points. Turkish Journal of Agriculture - Food Science and Technology, 7(12), 2245–2251.

Gülgün B., Köse, M., Yazici, K., Dursun, Ş., Ankaya, F., ve Köse, H. (2015). Soil polutions in The Environment Created by Developing Technology and Biological Measures in Soil Pollution. Presented at the 5th Internatonal Conference of Ecosystems, Tirana. (Bildiri alıntı örneği)

FAO, (2019). World chestnut production list. http://www.fao.org/faostat/en/#data/QC. Access date: 03.06.2020 (Yazarı olmayan web site alıntı)

Yazici, K. (2021).Peyzajın Temel Yapı Taşları. Gece Kitabevi, Basım sayısı:1, Sayfa sayısı:255, ISBN:978-625-7793-41-4, Ankara. (Kitap alıntı örneği)

Yazici, K. (2018). The Most Recent Studıes in Scıence and Art, Evaluatıon of The Vısual Qualıty of Hıstorıcal Surroundıngs in Urban Landscape wıth Q-Sort Analysıs, ISBN:978-605-288-356-3, Bölüm Sayfaları:537 -551. (Kitap Böl. Alıntı Örneği).

Yılmaz, G. (1993).Bazı patates (Solanum tuberosum L.) çeşit ve hatlarında genotip x çevre etkileşimleri üzerinde araştırmalar, Gaziosmanpaşa Üniversitesi , Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı Anabilim dalı, Doktora Tezi. (Tez alıntı Örneği)

Etik İlkeler ve Yayın Politikası

BOZOK TARIM VE DOĞA BİLİMLERİ DERGİSİ'nin yayın etiği ve açık erişim politikası, yayın sürecinin tüm paydaşlarının kılavuz ve politikalar doğrultusunda etik ilkelere uymasını şart koşmaktadır (Örneğin, "Yayın Etiği Kurulu (COPE) Davranış Kuralları ve En İyi Uygulama İlkeleri" Dergi Editörleri için; Yayın Etiği Komitesi (Committee on Publication Ethics, COPE) tarafından açık erişimle yayınlanan "Dergi Editörleri için Davranış Kuralları ve En İyi Uygulama Yönergeleri" ve" Dergi Editörleri için COPE En İyi Uygulama Yönergeleri").

Makalelerde kullanılan verilerin manipüle edilmesi, tahrif edilmesi, makyaj verilerinin kullanılması gibi durumların tespiti halinde, bu durum yazar(lar)ın kurumlarına resmi olarak bildirilecek ve makale reddedilecektir. Dergi, editörler ve/veya hakemler tarafından verilen geri bildirimlere göre yazarların analiz sonuçlarının çıktı dosyalarını talep etme hakkına sahiptir.

Yayıncının Etik Sorumlulukları

BOZOK TARIM VE DOĞA BİLİMLERİ DERGİSİ' kamu yararınadır ve kar amacı gütmez. Derginin yayın kurulu bir baş editör, bir editör yardımcısı ve alan editörlerinden oluşur. Ayrılan üyenin yerine yeni üye atanır. Editör, makalenin konusuna göre, gerektiğinde yayın kurulu üyesi olmayan ve en az doktora derecesine sahip öğretim üyelerine alan editörü olarak değerlendirilmek üzere makale gönderebilir.

Dergi Yayın Kurulunun Sorumlulukları

Dergiye gönderilen her yazıdan yayın kurulu sorumludur ve yayın kurulu bu sorumluluğun bilincindedir.
Yayın kurulu, dergiyi geliştirmek ve yayın kalitesini sürekli artırmak için çalışmaktadır.
Yayın kurulu, yayın, kör hakemlik, değerlendirme süreci, etik ilkeler gibi dergi politikalarının belirlenmesini ve uygulanmasını sağlar.
Yayın kurulu, makale ve dergilerde fikri mülkiyet hakları, bilim dışı, etik dışı davranışlar ve intihal ile ilgili önlemlerin alınmasından sorumludur.
Dergiye gönderilen yazılar için uzman hakem atama sorumluluğu yayın kuruluna aittir.