Year 2018, Volume 13 , Issue 13, Pages 269 - 285 2018-06-28

Medine Sözleşmesi Örnekliğinde Hadis ve Siyer Rivayetleri ile İlgili Metodolojik Bir Değerlendirme

A Methodological Evaluation Related to the Hadith and Siyar Narratives in the Sample of Medina Contract

Haci ATAŞ [1]


Hadis rivayetlerinin baş tarafında bir sened zinciri vardır ve bu hadis rivayetlerinde vazgeçilmez bir unsurdur. Aynı şekilde siyer rivayetlerinin ekserisinde de sened zinciri yer alır.  Ancak isnad uygulaması siyer haberleri için vazgeçilmez bir unsur değildir. Bu noktada metodolojik açıdan hadis ve siyer ilimleri birbirinden ayrılır.

Hadis usulcüleri siyer müelliflerini birçok nedenle eleştirirler. Bu eleştirilerin en önemli sebeplerinden biri onların her haber için ayrı bir isnad kullanmamalarıdır. Bu nedenle hadisçiler, onların rivayetlerine karşı mesafeli yaklaşırlar. Dahası, hadisçilerin bir kısmı bu gerekçeyi öne sürerek siyercilerden rivayet nakli yapılamayacağını ifade ederler. Ancak biz, hadisçilerin siyer ilmi ile hadis ilmi arasındaki farkları göz önüne almadan değerlendirme yaptıkları görüşündeyiz. Bu iki ilim dalı arasında benzerlikler kadar farklılıkların da olduğu bir hakikattir. Dolayısıyla bu ilim dallarının kendi dinamikleri içerisinde değerlendirilmesi gerektiği görüşündeyiz.

Bu çalışmamız neticesinde hadis ve siyer rivayetlerinin aynı mantık ve yöntemle ele alındığında objektiflikten uzak değerlendirmelere neden olabileceğini gördük.  Bu iddiamızı desteklemek amacıyla Medine Sözleşmesi’ni örnek rivayet olarak belirledik. 

Hadis, siyer, metot, rivayet, isnad
  • BEYHAKÎ, Sünen-i Kübra, I-X, Muhakkik: Muhammed Abdulkâdir Atâ, Mektebe Dâru’l-Bâz, Mekke, Tsz.BİLGEN, Osman, “Buhârî’nin Siyer ve Meğâzî Rivayetlerine Yaklaşımı”, Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Cilt: XVII, Sayı: 30 (2014/2).BOUAMRANE, Chick, “İslam Tarihçiliği ve Tarihlerine Bir Bakış”, (çev. Nesimi Yazıcı), Ankara 1988.ÇELİK, Ali, “İbn Sâ’d’ın Hadisçiliği”, Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Yıl: 2017, Cilt: VII, Sayı: 13, s. 277-294.DEMİRCAN,Adnan, Siyer, Beyan Yay., İstanbul 2016.İBN HACER, El-Askalânî, Tehzîbü’t-Tehzîb, Matbâatu Dâirat’i-Mâarif en-Nizâmiyye, I-XII, Hindistan, 1. Baskı H. 1326.El-BAĞDÂDÎ, Hatîb, Târîhu Bağdâd, (Thk. Beşşâr Avâd Ma’ruf), I-XVI, Dâru’l-Garbı’l-İslâmî, Beyrut, 1422/2002.EREN, Mehmet, “Hadis İlminde Ricâl Bilgisi ve İlk Kaynakları I”, Dîni Araştırmalar, Ocak-Nisan 2000.HAMÎDULLAH, İslam Peygamberi, Çev. Salih Tuğ, İrfan Yayımcılık, İstanbul 2003.………………., Muhammed, El-Vesaiku’s-Siyasiyye, Daru’n-Nefais, Beyrut 1405/1985.………………., Muhammed, Siyer-i İbn İshâk’a yazdığı Mukaddime, Düşün yay., İstanbul 2012.HİTTİ, Philip K., Siyasi ve Kültürel İslam Tarihi, (çev. Salih Tuğ), c. II, İstanbul 1980.HİZMETLİ, Sabri, İslam Tarihi (İlk Dönem), AÜİF Ankara 1999.İBN İSHÂK-İBN HİŞÂM, Sîret-i İbn Hişâm, I-IV, Çev: Hasan Ege, Kahraman Yay., İstanbul 2006.İBN KESİR, El-Bidaye Ve’n-Nihaye, Thk: Ali Şeyri, Daru İhyai’t-Turas el-Arabi, 1408/1988.İBN NEDİM, el-Fihrist, (Thk. İbrahim Ramazan), Dâru’l-Ma’rife, Beyrut, 1417/1997.İBN SEYYİDİ’N-NAS, Uyunu’l-Eser fî Fününi’l-Meğâzî ve’s-Siyer, (Ta’lik: İbrahim Muhammed Ramazan), I-II, Dâru’l-Kalem, Beyrut, 1414/1993.İBN SEYYİDİ’N-NÂS, Uyunu’l-Eser fî Fününi’l-Meğâzî ve’s-Siyer, (Ta’lik: İbrahim Muhammed Ramazan), I-II, Dâru’l-Kalem, Beyrut, 1414/1993.İBNU’L-CEVZÎ, Ebu’l-Ferec, Kitâbu’l-Mevzûât, Dâru’l-Kütübü’l-İlmiyye, Beyrut 1995.İMTİAZ, Ahmed, “Bir Muhaddis Olarak Vâkıdî”, (çev. Ramazan Özmen), Yüzüncü Yıl Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, sayı:3, Van 2000.JONES, Marsden, Kitabu’l-Meğazî muhakkiki’nin mukaddimesi, (çev. Musa K. Yılmaz), Ocak 2014.KOÇYİĞİT, Talat Hadis Istılahları, AÜİF Yay. Ankara 1980.…………., Talat, Hadis Tarihi, Ankara Üniversitesi Basımevi, Ankara 1977. ÖKSÜZ, Nilgün, Hadis-Tarih İlişkisi ve Buhârî’nin et-Tarîhu’l-Evsatın’daki Metodu, (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi), İzmir 2004.ÖZ, Şaban İlk Siyer Kaynakları ve Müellifleri (Doktora Tezi), Ankara 2006.ÖZDEMİR, Veysel, “Buhârî’nin Meğâzî Rivayetlerinde Tesâhülünün Olup Olmadığı ile İlgili Değerlendirmeler”, Ekev Akademi Dergisi, Yıl: 18, Sayı: 58 (Kış 2014), c. XVIII, s. 395-453.POLAT, Selahattin, “Hadiste Metin Tenkidi(I)”, Erciyes Üniv. İlahiyat Fak. Dergisi, Sayı: 6, Kayseri 1989.………………….., “Cerh ve Ta’dîlin Tenkidi”, Erciyes Üniv. İlahiyat Fak. Dergisi, Sayı:2, Kayseri 1985.REEM, Azzâm, “Hadis Kritiği ve Hadis Metodolojisi ile Modern Tarih Metodolojisinin Mukâyesesi” (çev. Halil Kilercioğlu), Yeni Ümit, Yıl: 14, sayı: 57, 2002.ROBSON, James, “İbn İshâk’ın İsnad Kullanışı (1)”, (çev. Talat Koçyiğit), AÜİF Dergisi, 1962.SEVERCAN, Şefaettin, “Rivayetlerin Bilimselliği, Hz. Peygamber ve Dört Halife Dönemi”, İstem, Yıl:5, Sayı: 9, 2007.ŞEŞEN, Ramazan, Müslümanlarda Tarih-Coğrafya Yazıcılığı, İSAR, İstanbul 1998.TEKİNEŞ, Ayhan, “Hadis ve Tarih: Metodolojik bir Karşılaştırma”, Hadis Tetkikleri Dergisi, c. 2, sayı: 2, 2004.TOGAN, Zeki Velîdi, “Ortaçağ İslam Âleminde Tenkidi Tarih Telakkisi”, İslam Tedkikleri Enstitüsü Dergisi, I/1-4, İstanbul 1953.YARDIM, Ali, Hadis I, İzmir 1984.ZEHEBÎ, Siyerü â’lâm’in-nübelâ, Müessesetü’r-Risâle, I-XXIII, 1405/1985.
Primary Language tr
Subjects Social
Published Date Bahar
Journal Section Articles
Authors

Author: Haci ATAŞ (Primary Author)
Institution: Milli Eğitim Bakanlığı, Elazığ
Country: Turkey


Dates

Application Date : April 9, 2018
Acceptance Date : May 29, 2018
Publication Date : June 28, 2018

ISNAD Ataş, Haci . "Medine Sözleşmesi Örnekliğinde Hadis ve Siyer Rivayetleri ile İlgili Metodolojik Bir Değerlendirme". Bozok Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 13 / 13 (June 2018): 269-285 .