Research Article

Toplu Taşımada Yolcu Yoğunluğuna Dayalı Uyarlanabilir Zaman Planlaması: Trabzon Kampüs Hatları Üzerine Bir Uygulama

Volume: 9 Number: 1 January 15, 2026
TR EN

Toplu Taşımada Yolcu Yoğunluğuna Dayalı Uyarlanabilir Zaman Planlaması: Trabzon Kampüs Hatları Üzerine Bir Uygulama

Abstract

Bu çalışma, Karadeniz Teknik Üniversitesi Kanuni Kampüsü'ne hizmet veren toplu taşıma sisteminde operasyonel verimliliği artırmayı amaçlamakta ve yolcu yoğunluğuna dayalı olarak sefer planlamasının yeniden yapılandırılmasını önermektedir. Trabzon'da kentsel ulaşım verilerinin sistematik biçimde analiz edilmemesi ve sınıflandırılmaması, etkili hizmet tasarımını zorlaştırmaktadır. Bu sorunu ele almak amacıyla, yolcu biniş verileri analiz edilerek, gerçek talebe uygun şekilde sefer sıklığı ve otobüs tahsisi optimize edilmiştir. Özellikle ders saatleri çevresinde yaşanan yoğunluk değişimlerini yansıtacak şekilde, zaman dilimleri K-Means kümeleme algoritması kullanılarak dinamik olarak bölümlendirilmiştir. Her bir tanımlanan küme için gerekli sefer sayısı ve otobüs ihtiyacı hesaplanmıştır. Geleneksel sabit zamanlı planlama yaklaşımlarının aksine, bu yöntem her bir otobüs hattı ve yönünün özgün özelliklerine göre zaman dilimlerini uyarlayarak esnek ve yanıt verebilen bir planlama imkânı sunmaktadır. Elde edilen sonuçlar, önerilen kümeleme tabanlı yaklaşımın, hizmet kalitesinden ödün vermeksizin hem maksimum hem de ortalama otobüs sayısını etkili bir şekilde azalttığını göstermektedir. Bu esnek planlama stratejisi operasyonel verimliliği artırmakta ve benzer kentsel ulaşım bağlamlarına uyarlanabilecek pratik bir çerçeve sunmaktadır.

Keywords

Supporting Institution

This research did not receive any financial support.

Ethical Statement

As this research did not involve any experiments on humans or animals, ethical approval was not required.

Thanks

We would like to thank Trabzon Metropolitan Municipality's affiliated organization, Trabzon Transportation Inc. (TULAŞ), for providing the dataset used in this study and for their contribution to the research.

References

  1. Aggelis, V., & Christodoulakis, D. (2005). RFM analysis for decision support in e-banking area. WSEAS Transactions on Computers, 4(8), 943–950.
  2. Aksoy, İ. C., & Alver, Y. (2024). Addressing electric transit network design frequency setting problem with dynamic transit assignment. Transportmetrica B: Transport Dynamics, 12(1), 2318566. https://doi.org/10.1080/21680566.2024.2318566
  3. Alçura, G. A. (2024). On the road to inclusion: A multifaceted examination of transportation challenges faced by individuals with disabilities. Sustainability, 17(1), 81. https://doi.org/10.3390/su17010081
  4. Bagheri, K., Samany, N. N., Toomanian, A., Jelokhani‐Niaraki, M., & Hajibabai, L. (2024). A planar graph cluster‐routing approach for optimizing medical waste collection based on spatial constraint. Transactions in GIS.
  5. Benli, A., & Akgün, İ. (2023). A multi-objective mathematical programming model for transit network design and frequency setting problem. Mathematics, 11(21), 4488.
  6. Bertsimas, D., Ng, Y. S., & Yan, J. (2020). Joint frequency-setting and pricing optimization on multimodal transit networks at scale. Transportation Science, 54(3), 839–853.
  7. Caetano, J. A., Clímaco, F. G. N., Ribeiro, G. M., & Bahiense, L. (2025a). Frequency-setting models: A literature review of costs and sustainability on bus routes. Public Transport, 19(1), 1–24.
  8. Caetano, J. A., Clímaco, F. G. N., Ribeiro, G. M., & Bahiense, L. (2025b). New mathematical modeling to optimize the frequency of bus routes. IEEE Access.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Industrial Engineering, Manufacturing and Service Systems

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

December 3, 2025

Publication Date

January 15, 2026

Submission Date

September 23, 2025

Acceptance Date

November 10, 2025

Published in Issue

Year 2026 Volume: 9 Number: 1

APA
Kayhan, B. M., Dudaklı, N., Aktan, E., Koyuncu, E., & Kırca, D. (2026). Toplu Taşımada Yolcu Yoğunluğuna Dayalı Uyarlanabilir Zaman Planlaması: Trabzon Kampüs Hatları Üzerine Bir Uygulama. Black Sea Journal of Engineering and Science, 9(1), 87-104. https://doi.org/10.34248/bsengineering.1789509
AMA
1.Kayhan BM, Dudaklı N, Aktan E, Koyuncu E, Kırca D. Toplu Taşımada Yolcu Yoğunluğuna Dayalı Uyarlanabilir Zaman Planlaması: Trabzon Kampüs Hatları Üzerine Bir Uygulama. BSJ Eng. Sci. 2026;9(1):87-104. doi:10.34248/bsengineering.1789509
Chicago
Kayhan, Behice Meltem, Nurhan Dudaklı, Esra Aktan, Edanur Koyuncu, and Dilara Kırca. 2026. “Toplu Taşımada Yolcu Yoğunluğuna Dayalı Uyarlanabilir Zaman Planlaması: Trabzon Kampüs Hatları Üzerine Bir Uygulama”. Black Sea Journal of Engineering and Science 9 (1): 87-104. https://doi.org/10.34248/bsengineering.1789509.
EndNote
Kayhan BM, Dudaklı N, Aktan E, Koyuncu E, Kırca D (January 1, 2026) Toplu Taşımada Yolcu Yoğunluğuna Dayalı Uyarlanabilir Zaman Planlaması: Trabzon Kampüs Hatları Üzerine Bir Uygulama. Black Sea Journal of Engineering and Science 9 1 87–104.
IEEE
[1]B. M. Kayhan, N. Dudaklı, E. Aktan, E. Koyuncu, and D. Kırca, “Toplu Taşımada Yolcu Yoğunluğuna Dayalı Uyarlanabilir Zaman Planlaması: Trabzon Kampüs Hatları Üzerine Bir Uygulama”, BSJ Eng. Sci., vol. 9, no. 1, pp. 87–104, Jan. 2026, doi: 10.34248/bsengineering.1789509.
ISNAD
Kayhan, Behice Meltem - Dudaklı, Nurhan - Aktan, Esra - Koyuncu, Edanur - Kırca, Dilara. “Toplu Taşımada Yolcu Yoğunluğuna Dayalı Uyarlanabilir Zaman Planlaması: Trabzon Kampüs Hatları Üzerine Bir Uygulama”. Black Sea Journal of Engineering and Science 9/1 (January 1, 2026): 87-104. https://doi.org/10.34248/bsengineering.1789509.
JAMA
1.Kayhan BM, Dudaklı N, Aktan E, Koyuncu E, Kırca D. Toplu Taşımada Yolcu Yoğunluğuna Dayalı Uyarlanabilir Zaman Planlaması: Trabzon Kampüs Hatları Üzerine Bir Uygulama. BSJ Eng. Sci. 2026;9:87–104.
MLA
Kayhan, Behice Meltem, et al. “Toplu Taşımada Yolcu Yoğunluğuna Dayalı Uyarlanabilir Zaman Planlaması: Trabzon Kampüs Hatları Üzerine Bir Uygulama”. Black Sea Journal of Engineering and Science, vol. 9, no. 1, Jan. 2026, pp. 87-104, doi:10.34248/bsengineering.1789509.
Vancouver
1.Behice Meltem Kayhan, Nurhan Dudaklı, Esra Aktan, Edanur Koyuncu, Dilara Kırca. Toplu Taşımada Yolcu Yoğunluğuna Dayalı Uyarlanabilir Zaman Planlaması: Trabzon Kampüs Hatları Üzerine Bir Uygulama. BSJ Eng. Sci. 2026 Jan. 1;9(1):87-104. doi:10.34248/bsengineering.1789509

                            24890