Araştırma Makalesi

Toplu Taşımada Yolcu Yoğunluğuna Dayalı Uyarlanabilir Zaman Planlaması: Trabzon Kampüs Hatları Üzerine Bir Uygulama

Cilt: 9 Sayı: 1 15 Ocak 2026
PDF İndir
TR EN

Toplu Taşımada Yolcu Yoğunluğuna Dayalı Uyarlanabilir Zaman Planlaması: Trabzon Kampüs Hatları Üzerine Bir Uygulama

Öz

Bu çalışma, Karadeniz Teknik Üniversitesi Kanuni Kampüsü'ne hizmet veren toplu taşıma sisteminde operasyonel verimliliği artırmayı amaçlamakta ve yolcu yoğunluğuna dayalı olarak sefer planlamasının yeniden yapılandırılmasını önermektedir. Trabzon'da kentsel ulaşım verilerinin sistematik biçimde analiz edilmemesi ve sınıflandırılmaması, etkili hizmet tasarımını zorlaştırmaktadır. Bu sorunu ele almak amacıyla, yolcu biniş verileri analiz edilerek, gerçek talebe uygun şekilde sefer sıklığı ve otobüs tahsisi optimize edilmiştir. Özellikle ders saatleri çevresinde yaşanan yoğunluk değişimlerini yansıtacak şekilde, zaman dilimleri K-Means kümeleme algoritması kullanılarak dinamik olarak bölümlendirilmiştir. Her bir tanımlanan küme için gerekli sefer sayısı ve otobüs ihtiyacı hesaplanmıştır. Geleneksel sabit zamanlı planlama yaklaşımlarının aksine, bu yöntem her bir otobüs hattı ve yönünün özgün özelliklerine göre zaman dilimlerini uyarlayarak esnek ve yanıt verebilen bir planlama imkânı sunmaktadır. Elde edilen sonuçlar, önerilen kümeleme tabanlı yaklaşımın, hizmet kalitesinden ödün vermeksizin hem maksimum hem de ortalama otobüs sayısını etkili bir şekilde azalttığını göstermektedir. Bu esnek planlama stratejisi operasyonel verimliliği artırmakta ve benzer kentsel ulaşım bağlamlarına uyarlanabilecek pratik bir çerçeve sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Bu çalışma herhangi bir finansal destek almamıştır.

Etik Beyan

Bu araştırmada hayvanlar ve insanlar üzerinde herhangi bir çalışma yapılmadığı için etik kurul onayı alınmamıştır.

Teşekkür

Bu çalışmada kullanılan veri setini sağlayarak araştırmaya katkı sunan Trabzon Büyükşehir Belediyesi'ne bağlı Trabzon Ulaşım A.Ş. (TULAŞ)’ye teşekkür ederiz.

Kaynakça

  1. Aggelis, V., & Christodoulakis, D. (2005). RFM analysis for decision support in e-banking area. WSEAS Transactions on Computers, 4(8), 943–950.
  2. Aksoy, İ. C., & Alver, Y. (2024). Addressing electric transit network design frequency setting problem with dynamic transit assignment. Transportmetrica B: Transport Dynamics, 12(1), 2318566. https://doi.org/10.1080/21680566.2024.2318566
  3. Alçura, G. A. (2024). On the road to inclusion: A multifaceted examination of transportation challenges faced by individuals with disabilities. Sustainability, 17(1), 81. https://doi.org/10.3390/su17010081
  4. Bagheri, K., Samany, N. N., Toomanian, A., Jelokhani‐Niaraki, M., & Hajibabai, L. (2024). A planar graph cluster‐routing approach for optimizing medical waste collection based on spatial constraint. Transactions in GIS.
  5. Benli, A., & Akgün, İ. (2023). A multi-objective mathematical programming model for transit network design and frequency setting problem. Mathematics, 11(21), 4488.
  6. Bertsimas, D., Ng, Y. S., & Yan, J. (2020). Joint frequency-setting and pricing optimization on multimodal transit networks at scale. Transportation Science, 54(3), 839–853.
  7. Caetano, J. A., Clímaco, F. G. N., Ribeiro, G. M., & Bahiense, L. (2025a). Frequency-setting models: A literature review of costs and sustainability on bus routes. Public Transport, 19(1), 1–24.
  8. Caetano, J. A., Clímaco, F. G. N., Ribeiro, G. M., & Bahiense, L. (2025b). New mathematical modeling to optimize the frequency of bus routes. IEEE Access.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Endüstri Mühendisliği, Üretim ve Hizmet Sistemleri

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

3 Aralık 2025

Yayımlanma Tarihi

15 Ocak 2026

Gönderilme Tarihi

23 Eylül 2025

Kabul Tarihi

10 Kasım 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 9 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Kayhan, B. M., Dudaklı, N., Aktan, E., Koyuncu, E., & Kırca, D. (2026). Toplu Taşımada Yolcu Yoğunluğuna Dayalı Uyarlanabilir Zaman Planlaması: Trabzon Kampüs Hatları Üzerine Bir Uygulama. Black Sea Journal of Engineering and Science, 9(1), 87-104. https://doi.org/10.34248/bsengineering.1789509
AMA
1.Kayhan BM, Dudaklı N, Aktan E, Koyuncu E, Kırca D. Toplu Taşımada Yolcu Yoğunluğuna Dayalı Uyarlanabilir Zaman Planlaması: Trabzon Kampüs Hatları Üzerine Bir Uygulama. BSJ Eng. Sci. 2026;9(1):87-104. doi:10.34248/bsengineering.1789509
Chicago
Kayhan, Behice Meltem, Nurhan Dudaklı, Esra Aktan, Edanur Koyuncu, ve Dilara Kırca. 2026. “Toplu Taşımada Yolcu Yoğunluğuna Dayalı Uyarlanabilir Zaman Planlaması: Trabzon Kampüs Hatları Üzerine Bir Uygulama”. Black Sea Journal of Engineering and Science 9 (1): 87-104. https://doi.org/10.34248/bsengineering.1789509.
EndNote
Kayhan BM, Dudaklı N, Aktan E, Koyuncu E, Kırca D (01 Ocak 2026) Toplu Taşımada Yolcu Yoğunluğuna Dayalı Uyarlanabilir Zaman Planlaması: Trabzon Kampüs Hatları Üzerine Bir Uygulama. Black Sea Journal of Engineering and Science 9 1 87–104.
IEEE
[1]B. M. Kayhan, N. Dudaklı, E. Aktan, E. Koyuncu, ve D. Kırca, “Toplu Taşımada Yolcu Yoğunluğuna Dayalı Uyarlanabilir Zaman Planlaması: Trabzon Kampüs Hatları Üzerine Bir Uygulama”, BSJ Eng. Sci., c. 9, sy 1, ss. 87–104, Oca. 2026, doi: 10.34248/bsengineering.1789509.
ISNAD
Kayhan, Behice Meltem - Dudaklı, Nurhan - Aktan, Esra - Koyuncu, Edanur - Kırca, Dilara. “Toplu Taşımada Yolcu Yoğunluğuna Dayalı Uyarlanabilir Zaman Planlaması: Trabzon Kampüs Hatları Üzerine Bir Uygulama”. Black Sea Journal of Engineering and Science 9/1 (01 Ocak 2026): 87-104. https://doi.org/10.34248/bsengineering.1789509.
JAMA
1.Kayhan BM, Dudaklı N, Aktan E, Koyuncu E, Kırca D. Toplu Taşımada Yolcu Yoğunluğuna Dayalı Uyarlanabilir Zaman Planlaması: Trabzon Kampüs Hatları Üzerine Bir Uygulama. BSJ Eng. Sci. 2026;9:87–104.
MLA
Kayhan, Behice Meltem, vd. “Toplu Taşımada Yolcu Yoğunluğuna Dayalı Uyarlanabilir Zaman Planlaması: Trabzon Kampüs Hatları Üzerine Bir Uygulama”. Black Sea Journal of Engineering and Science, c. 9, sy 1, Ocak 2026, ss. 87-104, doi:10.34248/bsengineering.1789509.
Vancouver
1.Behice Meltem Kayhan, Nurhan Dudaklı, Esra Aktan, Edanur Koyuncu, Dilara Kırca. Toplu Taşımada Yolcu Yoğunluğuna Dayalı Uyarlanabilir Zaman Planlaması: Trabzon Kampüs Hatları Üzerine Bir Uygulama. BSJ Eng. Sci. 01 Ocak 2026;9(1):87-104. doi:10.34248/bsengineering.1789509

                           24890