Research Article

Yaşam Döngüsü Değerlendirme Yöntemi Bağlamında İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Çevresel Etkilerinin Azaltılmasına Yönelik Bir Bibliyometrik Analiz

Volume: 9 Number: 1 January 5, 2026
TR EN

Yaşam Döngüsü Değerlendirme Yöntemi Bağlamında İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Çevresel Etkilerinin Azaltılmasına Yönelik Bir Bibliyometrik Analiz

Abstract

Deprem sonrası yıkımlar ve planlı yapı sökümleri sonucunda ortaya çıkan inşaat ve yıkıntı atıkları; içerdiği zararlı maddelerin doğaya salınması yoluyla toprak, su ve hava kirliliğine sebep olmakta, insan sağlığını tehdit etmekte ve doğal kaynakların tükenmesine neden olmaktadır. 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş ve Hatay merkezli depremler sonrası oluşan çok yüksek hacimdeki inşaat ve yıkıntı atıkları ise bu sorunun Türkiye açısından kritik önemini açık biçimde ortaya koymuştur. Bu çalışmanın amacı, inşaat ve yıkıntı atıklarından kaynaklanan çevresel etkilerin Yaşam Döngüsü Değerlendirme (LCA) yöntemiyle incelendiği mevcut literatürü analiz etmek, araştırmacılar için yönlendirici bir değerlendirme sunmak ve literatürdeki boşlukları belirlemektir. Bu kapsamda, Web of Science (WoS) ve Scopus veri tabanlarında indekslenen yayınlar bibliyometrik yöntemle analiz edilmiş; araştırma alanının eğilimleri, öncü aktörleri ve tematik yapısı haritalanmıştır. Elde edilen bulgular, inşaat ve yıkıntı atıklarının çevresel etkilerinin belirlenmesine yönelik LCA çalışmalarının dünya genelinde artış eğilimi gösterdiğini; Türkiye’de ise bu çalışmaların sınırlı kaldığını ortaya koymaktadır. Ayrıca, en fazla araştırmanın Çin ve İtalya’da yürütüldüğü ve araştırma konusunun özellikle yapı malzemeleri, sürdürülebilirlik, atık yönetimi, biyokatılar, karbon emisyonu ve geri dönüşüm temalarıyla güçlü bir ilişki içerisinde olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak, Türkiye’nin deprem riski yüksek coğrafi konumu ve eskiyen yapı stoğu göz önüne alındığında, inşaat ve yıkıntı atıklarına ilişkin çevresel etkilerin belirlenmesi ve yaşam sonu stratejilerinin geliştirilmesi için LCA yönteminin uygulanmasının stratejik bir gereklilik olduğu değerlendirilmektedir.

Keywords

Supporting Institution

Gazi Üniversitesi

Project Number

FDK-2025-9615

Ethical Statement

Bu araştırmada hayvanlar ve insanlar üzerinde herhangi bir çalışma yapılmadığı için etik kurul onayı alınmamıştır.

Thanks

Bu çalışma Gazi Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi tarafından FDK-2025-9615 nolu proje kapsamında desteklenmiştir.

References

  1. American Society of Civil Engineers. (2025). ASCE: Home. https://www.asce.org/
  2. Elsevier. (2025). Elsevier: An information analytics business. https://www.elsevier.com
  3. Furness, M., Bello-Mendoza, R., Dassonvalle, J., & Chamy-Maggi, R. (2021). Building the 'bio-factory': A bibliometric analysis of circular economies and life cycle sustainability assessment in wastewater treatment. Journal of Cleaner Production, 323, Makale 129127. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2021.129127
  4. International Organization for Standardization. (2006). Environmental management — Life cycle assessment — Principles and framework (ISO Standard No. 14040:2006). https://www.iso.org/standard/37456.html
  5. International Organization for Standardization. (2006). Environmental management — Life cycle assessment — Requirements and guidelines (ISO Standard No. 14044:2006). https://www.iso.org/standard/38498.html
  6. Moghayedi, A., Jeune, K. L., Massyn, M., & Byron, P. (2022). Establishing the indicators of sustainable building materials. C. Ha-Minh, D. V. K. Huynh, T. Nguyen-Thoi, & T. Q. Nguyen (Ed.), CIGOS 2021, Emerging Technologies and Applications for Green Infrastructure içinde (pp. 617–625). Springer. https://doi.org/10.1007/978-981-16-7160-9_63
  7. Multidisciplinary Digital Publishing Institute. (2025). MDPI - Publisher of open access journals. https://www.mdpi.com/
  8. Norouzi, M., Chàfer, M., Cabeza, L. F., Jiménez, L., & Boer, D. (2021). Circular economy in the building and construction sector: A scientific evolution analysis. Journal of Building Engineering, 44, Makale 102704. https://doi.org/10.1016/j.jobe.2021.102704

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Waste Management, Reduction, Reuse and Recycling, Life Cycle Assessment and Industrial Ecology, Construction Materials

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

January 5, 2026

Publication Date

January 5, 2026

Submission Date

November 26, 2025

Acceptance Date

December 30, 2025

Published in Issue

Year 2026 Volume: 9 Number: 1

APA
Öpöz, E. F., Eşidir, Y., & Gültekin, A. B. (2026). Yaşam Döngüsü Değerlendirme Yöntemi Bağlamında İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Çevresel Etkilerinin Azaltılmasına Yönelik Bir Bibliyometrik Analiz. Black Sea Journal of Engineering and Science, 9(1), 322-333. https://doi.org/10.34248/bsengineering.1830692
AMA
1.Öpöz EF, Eşidir Y, Gültekin AB. Yaşam Döngüsü Değerlendirme Yöntemi Bağlamında İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Çevresel Etkilerinin Azaltılmasına Yönelik Bir Bibliyometrik Analiz. BSJ Eng. Sci. 2026;9(1):322-333. doi:10.34248/bsengineering.1830692
Chicago
Öpöz, Elif Feyza, Yusuf Eşidir, and Arzuhan Burcu Gültekin. 2026. “Yaşam Döngüsü Değerlendirme Yöntemi Bağlamında İnşaat Ve Yıkıntı Atıklarının Çevresel Etkilerinin Azaltılmasına Yönelik Bir Bibliyometrik Analiz”. Black Sea Journal of Engineering and Science 9 (1): 322-33. https://doi.org/10.34248/bsengineering.1830692.
EndNote
Öpöz EF, Eşidir Y, Gültekin AB (January 1, 2026) Yaşam Döngüsü Değerlendirme Yöntemi Bağlamında İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Çevresel Etkilerinin Azaltılmasına Yönelik Bir Bibliyometrik Analiz. Black Sea Journal of Engineering and Science 9 1 322–333.
IEEE
[1]E. F. Öpöz, Y. Eşidir, and A. B. Gültekin, “Yaşam Döngüsü Değerlendirme Yöntemi Bağlamında İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Çevresel Etkilerinin Azaltılmasına Yönelik Bir Bibliyometrik Analiz”, BSJ Eng. Sci., vol. 9, no. 1, pp. 322–333, Jan. 2026, doi: 10.34248/bsengineering.1830692.
ISNAD
Öpöz, Elif Feyza - Eşidir, Yusuf - Gültekin, Arzuhan Burcu. “Yaşam Döngüsü Değerlendirme Yöntemi Bağlamında İnşaat Ve Yıkıntı Atıklarının Çevresel Etkilerinin Azaltılmasına Yönelik Bir Bibliyometrik Analiz”. Black Sea Journal of Engineering and Science 9/1 (January 1, 2026): 322-333. https://doi.org/10.34248/bsengineering.1830692.
JAMA
1.Öpöz EF, Eşidir Y, Gültekin AB. Yaşam Döngüsü Değerlendirme Yöntemi Bağlamında İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Çevresel Etkilerinin Azaltılmasına Yönelik Bir Bibliyometrik Analiz. BSJ Eng. Sci. 2026;9:322–333.
MLA
Öpöz, Elif Feyza, et al. “Yaşam Döngüsü Değerlendirme Yöntemi Bağlamında İnşaat Ve Yıkıntı Atıklarının Çevresel Etkilerinin Azaltılmasına Yönelik Bir Bibliyometrik Analiz”. Black Sea Journal of Engineering and Science, vol. 9, no. 1, Jan. 2026, pp. 322-33, doi:10.34248/bsengineering.1830692.
Vancouver
1.Elif Feyza Öpöz, Yusuf Eşidir, Arzuhan Burcu Gültekin. Yaşam Döngüsü Değerlendirme Yöntemi Bağlamında İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Çevresel Etkilerinin Azaltılmasına Yönelik Bir Bibliyometrik Analiz. BSJ Eng. Sci. 2026 Jan. 1;9(1):322-33. doi:10.34248/bsengineering.1830692

                            24890