Yaşam Döngüsü Değerlendirme Yöntemi Bağlamında İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Çevresel Etkilerinin Azaltılmasına Yönelik Bir Bibliyometrik Analiz

Öz

Deprem sonrası yıkımlar ve planlı yapı sökümleri sonucunda ortaya çıkan inşaat ve yıkıntı atıkları; içerdiği zararlı maddelerin doğaya salınması yoluyla toprak, su ve hava kirliliğine sebep olmakta, insan sağlığını tehdit etmekte ve doğal kaynakların tükenmesine neden olmaktadır. 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş ve Hatay merkezli depremler sonrası oluşan çok yüksek hacimdeki inşaat ve yıkıntı atıkları ise bu sorunun Türkiye açısından kritik önemini açık biçimde ortaya koymuştur. Bu çalışmanın amacı, inşaat ve yıkıntı atıklarından kaynaklanan çevresel etkilerin Yaşam Döngüsü Değerlendirme (LCA) yöntemiyle incelendiği mevcut literatürü analiz etmek, araştırmacılar için yönlendirici bir değerlendirme sunmak ve literatürdeki boşlukları belirlemektir. Bu kapsamda, Web of Science (WoS) ve Scopus veri tabanlarında indekslenen yayınlar bibliyometrik yöntemle analiz edilmiş; araştırma alanının eğilimleri, öncü aktörleri ve tematik yapısı haritalanmıştır. Elde edilen bulgular, inşaat ve yıkıntı atıklarının çevresel etkilerinin belirlenmesine yönelik LCA çalışmalarının dünya genelinde artış eğilimi gösterdiğini; Türkiye’de ise bu çalışmaların sınırlı kaldığını ortaya koymaktadır. Ayrıca, en fazla araştırmanın Çin ve İtalya’da yürütüldüğü ve araştırma konusunun özellikle yapı malzemeleri, sürdürülebilirlik, atık yönetimi, biyokatılar, karbon emisyonu ve geri dönüşüm temalarıyla güçlü bir ilişki içerisinde olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak, Türkiye’nin deprem riski yüksek coğrafi konumu ve eskiyen yapı stoğu göz önüne alındığında, inşaat ve yıkıntı atıklarına ilişkin çevresel etkilerin belirlenmesi ve yaşam sonu stratejilerinin geliştirilmesi için LCA yönteminin uygulanmasının stratejik bir gereklilik olduğu değerlendirilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• İnşaat atığı
• Yıkıntı atığı
• Yapı malzemeleri
• Yaşam döngüsü değerlendirme
• Çevresel etki
• Bibliyometrik analiz

A Bibliometric Analysis on Reducing the Environmental Impacts of Construction and Demolition Waste within the Context of Life Cycle Assessment Methodology

Öz

Construction and demolition waste (CDW) generated after earthquakes and planned deconstruction activities leads to soil, water, and air pollution by releasing hazardous substances into the environment, causing risks to human health and contributing to the depletion of natural resources. The large quantity of CDW produced after the devastating earthquakes centred in Kahramanmaraş and Hatay on 6 February 2023 clearly demonstrated the critical importance of this issue for Türkiye. This study aims to analyse the existing literature in which the environmental impacts of CDW are assessed using the Life Cycle Assessment (LCA) methodology, to guide researchers working in this field, and to identify knowledge gaps. For this purpose, publications indexed in the Web of Science (WoS) and Scopus databases were examined through a bibliometric approach to reveal research trends, leading contributors, and thematic structures in the field. The findings indicate that global research on assessing the environmental impacts of CDW through LCA has shown an increasing trend over the years, while the number of studies conducted in Türkiye remains limited. China and Italy were identified as the leading countries in this research area. Additionally, the analysis revealed strong associations of this topic with themes such as construction materials, sustainability, waste management, biosolids, carbon emissions, environmental impact, and recycling. In conclusion, considering Türkiye’s high seismic risk and ageing building stock, it is evaluated that the use of LCA to determine the environmental impacts of CDW and to develop end-of-life strategies is not only an academic requirement but also a strategic necessity.

Anahtar Kelimeler

• Construction waste
• Demolition waste
• Building materials
• Life cycle assessment
• Environmental impact
• Bibliometric analysis

Kaynakça

1. American Society of Civil Engineers. (2025). ASCE: Home. https://www.asce.org/
2. Elsevier. (2025). Elsevier: An information analytics business. https://www.elsevier.com
3. Furness, M., Bello-Mendoza, R., Dassonvalle, J., & Chamy-Maggi, R. (2021). Building the 'bio-factory': A bibliometric analysis of circular economies and life cycle sustainability assessment in wastewater treatment. Journal of Cleaner Production, 323, Makale 129127. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2021.129127
4. International Organization for Standardization. (2006). Environmental management — Life cycle assessment — Principles and framework (ISO Standard No. 14040:2006). https://www.iso.org/standard/37456.html
5. International Organization for Standardization. (2006). Environmental management — Life cycle assessment — Requirements and guidelines (ISO Standard No. 14044:2006). https://www.iso.org/standard/38498.html
6. Moghayedi, A., Jeune, K. L., Massyn, M., & Byron, P. (2022). Establishing the indicators of sustainable building materials. C. Ha-Minh, D. V. K. Huynh, T. Nguyen-Thoi, & T. Q. Nguyen (Ed.), CIGOS 2021, Emerging Technologies and Applications for Green Infrastructure içinde (pp. 617–625). Springer. https://doi.org/10.1007/978-981-16-7160-9_63
7. Multidisciplinary Digital Publishing Institute. (2025). MDPI - Publisher of open access journals. https://www.mdpi.com/
8. Norouzi, M., Chàfer, M., Cabeza, L. F., Jiménez, L., & Boer, D. (2021). Circular economy in the building and construction sector: A scientific evolution analysis. Journal of Building Engineering, 44, Makale 102704. https://doi.org/10.1016/j.jobe.2021.102704

9. Ohene, E., Chan, A. P. C., & Darko, A. (2022). Review of global research advances towards net-zero emissions buildings. Energy and Buildings, 266, Makale 112142. https://doi.org/10.1016/j.enbuild.2022.112142
10. Oxford University Press. (2025). OUP. https://corp.oup.com/
11. Ramesh, T., Prakash, R., & Shukla, K. K. (2010). Life cycle energy analysis of buildings: An overview. Energy and Buildings, 42(10), 1592–1600. https://doi.org/10.1016/j.enbuild.2010.05.007
12. Scopus. (2025). Scopus - Document search. https://www.scopus.com/search/form.uri
13. Springer Nature. (2025). Springer Nature. https://www.springernature.com
14. Striebig, B., Ogundipe, A. A., & Papadakis, M. (2015). Engineering applications in sustainable design and development. Cengage Learning.
15. Taylor & Francis. (2025). Taylor & Francis Online: Peer-reviewed journals. https://www.tandfonline.com/
16. Türk, E. (2016). Hızlı kentleşme sürecinin toplumsal yapıya etkileri: Batman örneği [Doktora Tezi, Sakarya Üniversitesi]. Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
17. Van Eck, N. J., & Waltman, L. (2025). VOSviewer: Visualizing scientific landscapes. https://www.vosviewer.com
18. Varshabi, N., Arslan Selçuk, S., & Mutlu Avinç, G. (2022). Biomimicry for energy-efficient building design: A bibliometric analysis. Biomimetics, 7(1), Makale 21. https://doi.org/10.3390/biomimetics7010021
19. Web of Science. (2025). Web of Science core collection. https://www.webofscience.com/
20. Wiley Online Library. (2025). Wiley online library: Scientific research articles, journals, books and reference works. https://onlinelibrary.wiley.com/
21. Yu, D., & Chen, Y. (2022). The knowledge dissemination trajectory research of the carbon footprint domain: A main path analysis. Environmental Science and Pollution Research International, 29(23), 34119–34136. https://doi.org/10.1007/s11356-021-18026-9