EN
TR
Bulanık Eşleşme Yöntemi ile Veri Setlerindeki Hatalı Girişlerin Düzeltilmesi ve Makine Öğrenmesi Performansına Etkisi
Abstract
Veri kalitesi, makine öğrenmesi modellerinin başarısını doğrudan etkileyen en kritik faktörlerden biridir. Gerçek dünya veri setlerinde sıklıkla karşılaşılan yazım hataları, tutarsız kodlamalar ve standart dışı girişler, model eğitim sürecini olumsuz yönde etkilemektedir. Bu çalışma, bulanık eşleşme (fuzzy matching) yöntemlerinin veri ön işleme aşamasında hatalı girişlerin tespiti ve düzeltilmesindeki rolünü incelemektedir. Levenshtein mesafesi, Jaro-Winkler benzerliği ve n-gram tabanlı yaklaşımlar gibi temel bulanık eşleşme algoritmalarının matematiksel temelleri sistematik biçimde ele alınmış ve bu yöntemlerin kategorik değişkenlerdeki tutarsızlıkları gidermede nasıl kullanılabileceği tartışılmıştır. Çalışmada, 10.000 kayıttan oluşan sentetik bir müşteri segmentasyonu veri setine kontrollü biçimde yazım hataları, büyük/küçük harf tutarsızlıkları, kısaltma farklılıkları ve transpozisyon hataları enjekte edilmiştir. Jaro-Winkler benzerliğine dayalı üç aşamalı bir düzeltme pipeline'ı uygulanarak hatalı girişlerin %96,3'ü başarılı biçimde düzeltilmiştir. Düzeltilmiş ve düzeltilmemiş veri setleri üzerinde Lojistik Regresyon, Karar Ağacı, Rastgele Orman ve XGBoost gibi sınıflandırma algoritmalarının performansları karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Deneysel sonuçlar, bulanık eşleşme tabanlı veri düzeltmenin tüm modellerde F1 skorunu ortalama +8,9 yüzde puan artırdığını ve düzeltilmiş veri setinin orijinal hatasız veriye çok yakın performans ürettiğini ortaya koymuştur. Ayrıca düzeltme işleminin one-hot encoding sonrası öznitelik uzayını %38 oranında daraltarak hesaplama verimliliğini de önemli ölçüde iyileştirdiği gözlemlenmiştir.
Keywords
- Bulanık eşleşme
- Veri kalitesi
- Veri temizleme
- Makine öğrenmesi
- Levenshtein mesafesi
- Jaro-winkler benzerliği
Ethical Statement
Bu araştırmada hayvanlar ve insanlar üzerinde herhangi bir çalışma yapılmadığı için etik kurul onayı alınmamıştır.
References
- Bilenko, M., & Mooney, R. J. (2003). Adaptive duplicate detection using learnable string similarity measures. In Proceedings of the ACM SIGKDD International Conference on Knowledge Discovery and Data Mining (pp. 39–48). ACM.
- Christen, P. (2012). Data matching: Concepts and techniques for record linkage, entity resolution, and duplicate detection. Springer.
- Cohen, W. W., Ravikumar, P., & Fienberg, S. E. (2003). A comparison of string distance metrics for name-matching tasks. In Proceedings of the IJCAI Workshop on Information Integration on the Web (pp. 73–78).
- CrowdFlower. (2016). 2016 data science report. CrowdFlower Inc. https://web.archive.org/web/20180801063101/http://visit.crowdflower.com/rs/416-ZBE-142/images/CrowdFlower_DataScienceReport_2016.pdf (Erişim tarihi: 13 Temmuz 2026)
- Damerau, F. J. (1964). A technique for computer detection and correction of spelling errors. Communications of the ACM, 7(3), 171–176.
- Elmagarmid, A. K., Ipeirotis, P. G., & Verykios, V. S. (2007). Duplicate record detection: A survey. IEEE Transactions on Knowledge and Data Engineering, 19(1), 1–16.
- Frénay, B., & Verleysen, M. (2014). Classification in the presence of label noise: A survey. IEEE Transactions on Neural Networks and Learning Systems, 25(5), 845–869.
- Hameed, M., & Naumann, F. (2020). Data preparation: A survey of commercial tools. ACM SIGMOD Record, 49(3), 18–29.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Decision Support and Group Support Systems, Industrial Engineering
Journal Section
Research Article
Authors
Publication Date
July 15, 2026
Submission Date
March 6, 2026
Acceptance Date
July 10, 2026
Published in Issue
Year 2026 Volume: 9 Number: 4
APA
Tekin, A. T. (2026). Bulanık Eşleşme Yöntemi ile Veri Setlerindeki Hatalı Girişlerin Düzeltilmesi ve Makine Öğrenmesi Performansına Etkisi. Black Sea Journal of Engineering and Science, 9(4), 2055-2064. https://doi.org/10.34248/bsengineering.1903764
AMA
1.Tekin AT. Bulanık Eşleşme Yöntemi ile Veri Setlerindeki Hatalı Girişlerin Düzeltilmesi ve Makine Öğrenmesi Performansına Etkisi. BSJ Eng. Sci. 2026;9(4):2055-2064. doi:10.34248/bsengineering.1903764
Chicago
Tekin, Ahmet Tezcan. 2026. “Bulanık Eşleşme Yöntemi Ile Veri Setlerindeki Hatalı Girişlerin Düzeltilmesi Ve Makine Öğrenmesi Performansına Etkisi”. Black Sea Journal of Engineering and Science 9 (4): 2055-64. https://doi.org/10.34248/bsengineering.1903764.
EndNote
Tekin AT (July 1, 2026) Bulanık Eşleşme Yöntemi ile Veri Setlerindeki Hatalı Girişlerin Düzeltilmesi ve Makine Öğrenmesi Performansına Etkisi. Black Sea Journal of Engineering and Science 9 4 2055–2064.
IEEE
[1]A. T. Tekin, “Bulanık Eşleşme Yöntemi ile Veri Setlerindeki Hatalı Girişlerin Düzeltilmesi ve Makine Öğrenmesi Performansına Etkisi”, BSJ Eng. Sci., vol. 9, no. 4, pp. 2055–2064, July 2026, doi: 10.34248/bsengineering.1903764.
ISNAD
Tekin, Ahmet Tezcan. “Bulanık Eşleşme Yöntemi Ile Veri Setlerindeki Hatalı Girişlerin Düzeltilmesi Ve Makine Öğrenmesi Performansına Etkisi”. Black Sea Journal of Engineering and Science 9/4 (July 1, 2026): 2055-2064. https://doi.org/10.34248/bsengineering.1903764.
JAMA
1.Tekin AT. Bulanık Eşleşme Yöntemi ile Veri Setlerindeki Hatalı Girişlerin Düzeltilmesi ve Makine Öğrenmesi Performansına Etkisi. BSJ Eng. Sci. 2026;9:2055–2064.
MLA
Tekin, Ahmet Tezcan. “Bulanık Eşleşme Yöntemi Ile Veri Setlerindeki Hatalı Girişlerin Düzeltilmesi Ve Makine Öğrenmesi Performansına Etkisi”. Black Sea Journal of Engineering and Science, vol. 9, no. 4, July 2026, pp. 2055-64, doi:10.34248/bsengineering.1903764.
Vancouver
1.Ahmet Tezcan Tekin. Bulanık Eşleşme Yöntemi ile Veri Setlerindeki Hatalı Girişlerin Düzeltilmesi ve Makine Öğrenmesi Performansına Etkisi. BSJ Eng. Sci. 2026 Jul. 1;9(4):2055-64. doi:10.34248/bsengineering.1903764