EN
TR
Bulanık Eşleşme Yöntemi ile Veri Setlerindeki Hatalı Girişlerin Düzeltilmesi ve Makine Öğrenmesi Performansına Etkisi
Öz
Veri kalitesi, makine öğrenmesi modellerinin başarısını doğrudan etkileyen en kritik faktörlerden biridir. Gerçek dünya veri setlerinde sıklıkla karşılaşılan yazım hataları, tutarsız kodlamalar ve standart dışı girişler, model eğitim sürecini olumsuz yönde etkilemektedir. Bu çalışma, bulanık eşleşme (fuzzy matching) yöntemlerinin veri ön işleme aşamasında hatalı girişlerin tespiti ve düzeltilmesindeki rolünü incelemektedir. Levenshtein mesafesi, Jaro-Winkler benzerliği ve n-gram tabanlı yaklaşımlar gibi temel bulanık eşleşme algoritmalarının matematiksel temelleri sistematik biçimde ele alınmış ve bu yöntemlerin kategorik değişkenlerdeki tutarsızlıkları gidermede nasıl kullanılabileceği tartışılmıştır. Çalışmada, 10.000 kayıttan oluşan sentetik bir müşteri segmentasyonu veri setine kontrollü biçimde yazım hataları, büyük/küçük harf tutarsızlıkları, kısaltma farklılıkları ve transpozisyon hataları enjekte edilmiştir. Jaro-Winkler benzerliğine dayalı üç aşamalı bir düzeltme pipeline'ı uygulanarak hatalı girişlerin %96,3'ü başarılı biçimde düzeltilmiştir. Düzeltilmiş ve düzeltilmemiş veri setleri üzerinde Lojistik Regresyon, Karar Ağacı, Rastgele Orman ve XGBoost gibi sınıflandırma algoritmalarının performansları karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Deneysel sonuçlar, bulanık eşleşme tabanlı veri düzeltmenin tüm modellerde F1 skorunu ortalama +8,9 yüzde puan artırdığını ve düzeltilmiş veri setinin orijinal hatasız veriye çok yakın performans ürettiğini ortaya koymuştur. Ayrıca düzeltme işleminin one-hot encoding sonrası öznitelik uzayını %38 oranında daraltarak hesaplama verimliliğini de önemli ölçüde iyileştirdiği gözlemlenmiştir.
Anahtar Kelimeler
- Bulanık eşleşme
- Veri kalitesi
- Veri temizleme
- Makine öğrenmesi
- Levenshtein mesafesi
- Jaro-winkler benzerliği
Etik Beyan
Bu araştırmada hayvanlar ve insanlar üzerinde herhangi bir çalışma yapılmadığı için etik kurul onayı alınmamıştır.
Kaynakça
- Bilenko, M., & Mooney, R. J. (2003). Adaptive duplicate detection using learnable string similarity measures. In Proceedings of the ACM SIGKDD International Conference on Knowledge Discovery and Data Mining (pp. 39–48). ACM.
- Christen, P. (2012). Data matching: Concepts and techniques for record linkage, entity resolution, and duplicate detection. Springer.
- Cohen, W. W., Ravikumar, P., & Fienberg, S. E. (2003). A comparison of string distance metrics for name-matching tasks. In Proceedings of the IJCAI Workshop on Information Integration on the Web (pp. 73–78).
- CrowdFlower. (2016). 2016 data science report. CrowdFlower Inc. https://web.archive.org/web/20180801063101/http://visit.crowdflower.com/rs/416-ZBE-142/images/CrowdFlower_DataScienceReport_2016.pdf (Erişim tarihi: 13 Temmuz 2026)
- Damerau, F. J. (1964). A technique for computer detection and correction of spelling errors. Communications of the ACM, 7(3), 171–176.
- Elmagarmid, A. K., Ipeirotis, P. G., & Verykios, V. S. (2007). Duplicate record detection: A survey. IEEE Transactions on Knowledge and Data Engineering, 19(1), 1–16.
- Frénay, B., & Verleysen, M. (2014). Classification in the presence of label noise: A survey. IEEE Transactions on Neural Networks and Learning Systems, 25(5), 845–869.
- Hameed, M., & Naumann, F. (2020). Data preparation: A survey of commercial tools. ACM SIGMOD Record, 49(3), 18–29.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Karar Desteği ve Grup Destek Sistemleri, Endüstri Mühendisliği
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
15 Temmuz 2026
Gönderilme Tarihi
6 Mart 2026
Kabul Tarihi
10 Temmuz 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 9 Sayı: 4
APA
Tekin, A. T. (2026). Bulanık Eşleşme Yöntemi ile Veri Setlerindeki Hatalı Girişlerin Düzeltilmesi ve Makine Öğrenmesi Performansına Etkisi. Black Sea Journal of Engineering and Science, 9(4), 2055-2064. https://doi.org/10.34248/bsengineering.1903764
AMA
1.Tekin AT. Bulanık Eşleşme Yöntemi ile Veri Setlerindeki Hatalı Girişlerin Düzeltilmesi ve Makine Öğrenmesi Performansına Etkisi. BSJ Eng. Sci. 2026;9(4):2055-2064. doi:10.34248/bsengineering.1903764
Chicago
Tekin, Ahmet Tezcan. 2026. “Bulanık Eşleşme Yöntemi ile Veri Setlerindeki Hatalı Girişlerin Düzeltilmesi ve Makine Öğrenmesi Performansına Etkisi”. Black Sea Journal of Engineering and Science 9 (4): 2055-64. https://doi.org/10.34248/bsengineering.1903764.
EndNote
Tekin AT (01 Temmuz 2026) Bulanık Eşleşme Yöntemi ile Veri Setlerindeki Hatalı Girişlerin Düzeltilmesi ve Makine Öğrenmesi Performansına Etkisi. Black Sea Journal of Engineering and Science 9 4 2055–2064.
IEEE
[1]A. T. Tekin, “Bulanık Eşleşme Yöntemi ile Veri Setlerindeki Hatalı Girişlerin Düzeltilmesi ve Makine Öğrenmesi Performansına Etkisi”, BSJ Eng. Sci., c. 9, sy 4, ss. 2055–2064, Tem. 2026, doi: 10.34248/bsengineering.1903764.
ISNAD
Tekin, Ahmet Tezcan. “Bulanık Eşleşme Yöntemi ile Veri Setlerindeki Hatalı Girişlerin Düzeltilmesi ve Makine Öğrenmesi Performansına Etkisi”. Black Sea Journal of Engineering and Science 9/4 (01 Temmuz 2026): 2055-2064. https://doi.org/10.34248/bsengineering.1903764.
JAMA
1.Tekin AT. Bulanık Eşleşme Yöntemi ile Veri Setlerindeki Hatalı Girişlerin Düzeltilmesi ve Makine Öğrenmesi Performansına Etkisi. BSJ Eng. Sci. 2026;9:2055–2064.
MLA
Tekin, Ahmet Tezcan. “Bulanık Eşleşme Yöntemi ile Veri Setlerindeki Hatalı Girişlerin Düzeltilmesi ve Makine Öğrenmesi Performansına Etkisi”. Black Sea Journal of Engineering and Science, c. 9, sy 4, Temmuz 2026, ss. 2055-64, doi:10.34248/bsengineering.1903764.
Vancouver
1.Ahmet Tezcan Tekin. Bulanık Eşleşme Yöntemi ile Veri Setlerindeki Hatalı Girişlerin Düzeltilmesi ve Makine Öğrenmesi Performansına Etkisi. BSJ Eng. Sci. 01 Temmuz 2026;9(4):2055-64. doi:10.34248/bsengineering.1903764