The Concealer Narrators From Basra

Öz

      The concealed hadith is regarded as one of the varieties of rumours considered in the weak hadiths. The phenomenon of concealing, which was not subject to any evaluation by the first period hadith scholars, was adopted in later periods and accepted as equivalent to lie. Narrators who are considered as reliable by critics resorted to conceal which is one of the faults facing the abandonment of the narrations. While the narrations of the narrators who reported by this method was accepted in some circumstances and the narrations that did not meet these conditions were abandoned by refusing. The research which is the subject of the article is planned as concealer narrations from Basra. Within the context of hadith sciences, many narrated by concealing in Basra. In particular, the majority of these narrations had been documented as reliable in hadith narrative by the hadith critics. On the nail, the narratives of the narrations that were transmitted via concealment were evaluated by the hadith scholars. The conditions of the narrations in the hadith narratives, who narrated by concealing and refused due to the concealing in Basra, were analysed and examined in the article. In addition, information about the history of Basra, which is the place where narrations live, was also given and the history and development of hadith in Basra in the first three centuries were mentioned briefly.

Anahtar Kelimeler

• Hadith,Basra,Concealer,Concealed,Narrative

Tedlis Yapmakla İtham Edilen Basralı Râviler

Öz

Ali ÇELİK

Dr. Öğr. Üyesi, Bingöl Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Hadîs Ana Bilim Dalı,

Phd, Bingol University, Faculty of Teology, Department of Hadith

Bingol, Turkey

[e-mail]

ORCID: org/0000-0003-4361-0477

Geliş Tarihi: 20.03.2019, Kabul Tarihi: 04.05.2019

DOI: 10.34085/buifd.542524

Müdelles hadis, zayıf hadis içerisinde değerlendirilen rivayet çeşitlerinden biri olarak kabul edilmektedir. İlk dönem hadis âlimleri tarafından herhangi bir değerlendirmeye tabi tutulmayan tedlîs, daha sonraki zaman dilimlerinde zem edilmiş ve kizb ile eş değer kabul edilmiştir. Rivayetlerin terkine dönük kusurlardan sayılan “tedlîs” yoluyla rivayette bulunmaya, münekkitlerce sika addedilen râviler de başvurmuşlardır. Söz konusu bu yöntemle hadis nakleden râvilerin rivayetleri, bazı şartlar dâhilinde kabul edilmişken bu şartları haiz olmayan rivayetler ise cerh edilerek terkedilmiştir. Araştırma konumuz olan Basra’da birçok râvi tedlîs yoluyla rivayette bulunmuştur. Özellikle bu râvilerin ekseriyeti hadis münekkitlerince hadis rivayetinde sika olarak nitelendirilmiştir. Söz konusu râvilerin tedlîs yoluyla naklettikleri rivayetleri hadis âlimlerince değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Yaptığımız tetkikler sonucunda Basra’da tedlîs yoluyla rivayette bulunan ve bundan ötürü müdelles olarak cerh edilen râvilerin hadis rivayetlerindeki durumları irdelenmiştir. Elde edilen bilgiler ile bu râviler hakkında değerlendirmelerde bulunulmuştur. Ayrıca râvilerimizin yaşadığı belde olan Basra tarihi hakkında da bilgi verilip ilk üç asırda Basra’da hadis ilminin gelişimine kısaca değinilmiştir

Anahtar Kelimeler

• Hadis,Basra,Tedlis,Müdellis,Rivâyet

Kaynakça

1. el-Alâî, Ebû Saîd Selâhaddîn Halîl b. Keykeldî. Camiu’t-Tahsîl fî Ahkâmi’l-Merâsil. Thk. Hamdî Abdulmecîd es-Selefî. Beyrut: Âlemü’l- Kutub, 1986.
2. Aşıkkutlu, Emin. Hadiste Ricâl Tenkîdi. İstanbul: İFAV, 1997.
3. el-Belâzurî, Ahmed b. Yahya b. Cabir. Futûhu’l-Buldân. Thk. Abdullâh Enis et-Tübbâ- Ömer Enis et-Tübbâ. Beyrut: Mevsua‘tü’l-Me’arif, 1987.
4. Bakır, Abdulhalık. “Basra”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 5: 108-111. Ankara: TDV Yayınları, 1992.
5. Buhârî, Ebu Abdillah Muhammed b. İsmail. Kitâbü’d-Du‘afâi’s-Sağîr. Thk. Mahmûd İbrâhim Zâyed. Beyrut: Dâru’l-Ma‘rife, 1986.
6. Cuğbeyr, Ömer Abdülazîz. el-Hasanü’l-Basrî ve Hadisühü’l-Mürsel. Doktora Tezi, Câmiaʻtü’s-Sind Kısmu’d-Dirâsâti’l-İslâmiyye, 1987.
7. ed-Dümeynî, Misfir bin Ğurmullah. et-Tedlîsü fi’l-Hadîs Hakîkatuhû ve Aksâmuhû ve Ahkâmuhû ve Merâtibuhû ve’l-Mevsûfûne bih. Riyad: y.y., 1992.
8. Erul, Bünyamin. “Tedlîs”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 40: 262-264. Ankara: TDV Yayınları, 2011.

9. Fesevî (Besevî), Ebû Yûsuf Ya’kūb b. Süfyân b. Cüvvân. Kitabü’l-Maʻrife ve’t-Târîh. Thk. Ekrem Ziyâ el-Ömerî. 4 Cilt. Medine: Mektebetu’d-dâr, 1410/2003.
10. Hâkim en-Neysâbûrî, Muhammed b. Abdullâh. Ma‘rifetu Ulûmi’l-Hadîs, thk. Ma‘zem Hüseyn. Beyrut: Dâru İhyai’l-‘Ulûm, 1977.
11. Halaçoğlu, Yusuf. “Basra”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 5: 112-114. Ankara: TDV Yayınları, 1992.
12. el-Halebî, Sıbt İbn el-‘Acemî eş-Şâfiî. et-Tebyîn li Esmâi’l-Müdellisîn. Thk. Yahya Şefîk. Beyrut: Dâru’l-Kutubi’l-‘İlmiyye, 1986.
13. Hatîb el-Bağdâdî, Ebû Bekr Ahmed b. Ali b. Sâbit. el-Kifâye fî ilmi’r-rivâye. Thk. Zekeriyyâ Umeyrât. Beyrut: Dâru’l-Kutubi’l- İlmiyye, 1971.
14. İbn Adî, Ebû Ahmed Abdullah el-Curcânî. el-Kâmil fî Duafâi’r-Ricâl. Thk. Adil Ahmed-Alî Muhammed. 9 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kutubi’l-İlmiyye, trz.
15. İbn Ebî Hâtim, Abdurrahman er-Râzî. Kitâbu’l-Cerh ve’t-Taʻdîl. 9 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kutubi’l-İlmiyye, 1953.
16. İbn Ebî Hâtim, Abdurrahman er-Râzî. el-Merâsil. Thk. Şükrüllâh b. Ni‘metullâh Kûçânî. Beyrut: Müessesetu’r-Risâle,1988.
17. İbnü’l-Esîr, İzzüddîn Muhammed b. Muhammed. el-Kâmil fi’t-Târîh. Thk. Ebu’l-Fida Abdullah el- Kâdî. 11 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kutubi’l-İlmiyye, 1987.
18. İbn Hacer el-Askalânî, Ebü’l-Fazl Şehâbeddin Ahmed. Ta‘rifu Ehli’t-Takdîs bi Merâtibi’l-Mevsûfîne bi’t-Tedlîs, thk. Âsım b. Abdullâh el-Karyûtî. Ammân: Mektebetü’l-Menâr, 1983.
19. İbn Hacer el-Askalânî, Ebü’l-Fazl Şehâbeddin Ahmed.Tehzîbü’t-Tehzîb. Thk. İbrâhîm Zeybak-Adil Mürşid. 4 Cilt. Beyrut: Müessesetu’r-Risâle, trs.
20. İbn Hıbbân el-Büstî, Muhammed. Kitabü’s-Sikât. Thk. Muhammed Abdu’l-Müʻid Hân. 10 Cilt. Haydarâbâd: Dâiretü’l-Meârifi’l-Osmâniyye, 1973.
21. İbn Hıbbân el-Büstî, Muhammed. Kitâbu’l-Mecruhîn mine’l-Muhaddisîn. Thk. Hamdî Abdulmecîd es-Selefî. 2 Cilt. Riyâd: Dâru’l-Sami‘î, 2000.
22. İbn Receb el-Hanbelî, Zeynuddîn Ebi’l-Ferec Abdirrahmân b. Ahmed. Şerhu ‘İleli’t-Tirmizî. Thk. Nureddîn Itr. 2 Cilt. Dımaşk: Dâru’l-Maslâh, 1978.
23. İbn Saʻd, Muhammed b. Saʻd b. Munîʻ. Kitâbü’t-Tabakâti’l-Kebîr. Thk. Alî Muhammed Ömer. 11 Cilt. Kâhire: Mektebetü’l-Hancı, 2001.
24. el-İclî, Ebü’l-Hasen Ahmed b. Abdullah. Ma’rifetü’s-sikât. Thk. Abdülalîm Abdülazîm el-Bestevî. 2 Cilt. Kahire: Matbaʻtu’l-Medîne, 1984.
25. el-Irâkî, Ahmed b. Abdurrahîm b. Huseyn Ebû Zur’a Veliyuddîn. Kitâbü’l-Müdellisîn. Thk. Re‘fet Fevzî Abdülmuttalîb-Nâfiz Hüseyn Hammâd. Mansûra: Dâru’l-Vefâ, 1995.
26. Mizzî, Ebü’l-Haccâc Yûsuf b. ez-Zekî. Tehzîbu’l-Kemal fî Esmai'r- Ricâl. Thk. Beşşâr Avvâd Ma‘rûf. 35 Cilt, Beyrut: Müessesetu'r-Risâle, 1983.
27. Nâcî, Abdülcebbâr. el-Medârisü’l-Târîhiyeti’l-İslâmiyye (Medresetü’l Basrati Enmûzecen). Beyrut: Merkezü’l-Âkâdemî lî Ebhâs, 2013.
28. Nâcî, Abdülcebbâr. Târihu’l-Hareketi’l-Fikriyye fi’l-Basrati fi’l-ʻAsri’l-İslâmî. Basra: Dârü’l-Hikme Câmiʻatü’l-Basra, 1991.
29. en-Nesâî, Ahmed b. Şu‘ayb. Tesmiyetü Meşâyihi Ebî Abdurrahmân Ahmed b. Şu‘ayb b. Ali. Ellezîne semi‘a Minhum ve Zikrü’l-Müdellisîn. Thk. Şerîf Hâtim b. Ârif el-Avnî. Mekke: Dâru’l-Âlem, 1423.
30. Özdemir, Veysel. Tedlîs Değerlendirmelerinde Usûl, 1. Baskı. Ankara: İlâhiyât, 2014.
31. Sâlih, Ahmed Ali. et-Tanzîmâtu’l-İçtimâ‘iyye ve’l-İktisâdiyye fi'l-Basra. Bağdat: Matbaʻatu’l-Maʻârif, 1953.
32. Sandıkçı, Kemal. İlk Üç Asırda İslam Coğrafyasında Hadîs. Ankara: DİB, 1991.
33. es-Suyûtî, Celâleddin Abdurrahman b. Muhammed. Esmâü’l-Müdellisîn. Thk. Mahmud Muhammed Mahmud Hasen Ensâr. Beyrut: Dâru Cil, 1992.
34. eş-Şâfiî, Muhammed b. İdrîs. er-Risâle. çev. Abdulkadir Şener-İbrahim Çalışkan. Ankara: TDV Yayınları, 2012.
35. et-Taberî, Ebû Ca‘fer Muhammed b. Cerîr. Târîhu’t-Taberî. Thk. Muhammed Ebû’l-Fadl İbrahim. 11 Cilt, Kahire: Daru’l-Me’arif, 1967.
36. Ukaylî, Ebû Ca‘fer Muhammed b. Amr b. Mûsâ b. Hammâd. Kitâbü’d-Duafâi’l-Kebîr. Thk. Abdulmut‘î Emîn Kal‘acî. 4 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kutubi’l-İlmiyye, 1998.
37. Zehebî, Ebû Abdullah Şemseddîn Muhammed b. Ahmed b. Osman. Siyeru Aʻlami’n Nübelâʻ, Thk. Beşâr Avâd Maʻrûf. 25 Cilt. Beyrut: Müessesetu’r-Risâle, 1988.
38. Zehebî, Ebû Abdullah Şemseddîn Muhammed b. Ahmed b. Osman. Mizânu’l-İ‘tidâl fî Nakdi’r-Ricâl. Thk. Alî Muhammed el-Becâvî. Beyrut: Dâru’l-Ma‘rife, 1963.
39. Zehebî, Ebû Abdullah Şemseddîn Muhammed b. Ahmed b. Osman. Tezkiretü’l-Huffâz. 4 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kutubi’l-İlmiyye, trz.