Year 2019, Volume 6 , Issue 12, Pages 106 - 123 2019-12-30

NEY SAZININ MEVLÂNA DÜŞÜNCESİNDE FARKLI BİR TASVİRİ “KAVUŞMA”

İlyas Noyan ÖZATİK [1]


İnsan varoluşunun ilk zamanlarından başlayarak onun estetik hazlarının tetikleyicisi olan ney, kamıştan üretilmiş nefesli bir sazdır. Bir çalgı olarak farklı biçimleriyle kullanılan ney türevleri, Anadolu’da başpâreli biçimiyle On üçüncü yüzyıl sonrasında farklı bir anlam kazanmış, ilahi bilgeliğin temsilcisi olmuştur. Kendi içerisinde akorduna göre birçok çeşidi bulunan ney, gövde, başpâre ve parazvâne bölümlerinden oluşmaktadır ve her saz gibi kendine has zorluklara sahiptir. Ney fiziki varlığı, ses kapasitesi ve icra biçimi olarak Türk müziğinde, özellikle tasavvuf müziğinde büyük önem kazanmıştır. Ancak bu işlevin ötesinde ney, kendisine yüklenilen anlam neticesinde ilahi âlemden uzak düştüğünün bilincinde olan kâmil insanı temsil etmiştir. Mevlâna ney üzerinden sadece ayrılıkları tasvir etmemiş, bir kavuşma reçetesi sunmuştur. Yokluk, Hayâl ve Varlık âlemleri arasında seyreden insan ruhu, mûsikî ile yücelir. Varlık âleminin duyularla sınırlı darlığı, hayâl âleminde azalır ve yokluk âlemine kapılar açar. Ney üzerindeki delikler insan başındaki uzuvlardan çok duyuları temsil eder, bu deliklerin kapatılması halinde içsel duyuların açılacağı, ortaya çıkan karanlığın sonsuz hayatın kapılarını aralayacağı anlatmaktadır. Böylelikle ney, insanı dağa, taşa sığmayıp gönlünde yer bulan ilahi hakikatle buluşturan ve kavuşmayı körükleyen bir sembol haline gelmiştir. 

Ney, Saz, Musiki, Mevlâna, tasavvuf
  • Akdoğan, B. (1991). Hüccetü's-Semâ’ Adlı Mûsikî Risâlesi ve Ankaravî İsmail B. Ahmed'in Mûsikî Anlayışı. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi ). Ankara Üniversitesi/Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
  • Behar, C. (2008). Musikiden Müziğe, Osmanlı/Türk Müziği: Gelenek ve Modernlik. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  • Çetinkaya, B. A. (2007). Mevlâna ve Mûsikî, Marife, 7, (3), 175-194.
  • Gönül, M. (2007). Mevlevîlik Ve Mûsıkî. İstem, 5, (10), 75 – 89.
  • Gölpınarlı, A. (1959). Mevlâna Celaleddin. İstanbul: İnkılap Kitapevi.
  • Koca, F. (2002). Ney'in Tarihi Gelişimi ve Dini Musikimizdeki Yeri. Dini Araştırmalar, 4, (I2), 181-196.
  • Mevlâna (1990). Mesnevi. (hzl. Abdulbaki Gölpınarlı). Ankara: MEB Yayınları.
  • Mevlâna (2008). Fihi Ma-Fih. (hzl. Abdulbaki Gölpınarlı). İstanbul: İnkılap Yayınları.
  • Özalp, N. (1986). Türk Musikisi Tarihi. Ankara: TRT Mûsikî Dairesi Başkanlığı Yayınları.
  • Öztuna, Y. (1990). Büyük Türk Musikisi Ansiklopedisi. Kültür Bakanlığı Yayınları.
  • Sarı, A. (2012).Türk Müziği Çalgıları, Ud, Tanbur, Kanun, Kemençe, Ney, Kudüm. İstanbul: Nota Yayınları.
Primary Language tr
Subjects Religion
Journal Section Article
Authors

Orcid: 0000-0002-9420-0390
Author: İlyas Noyan ÖZATİK (Primary Author)
Country: Turkey


Dates

Publication Date : December 30, 2019

Bibtex @research article { buiifd647516, journal = {Bartın Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi Dergisi}, issn = {2148-3507}, eissn = {2619-9343}, address = {Bartın Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi}, publisher = {Bartin University}, year = {2019}, volume = {6}, pages = {106 - 123}, doi = {}, title = {NEY SAZININ MEVLÂNA DÜŞÜNCESİNDE FARKLI BİR TASVİRİ “KAVUŞMA”}, key = {cite}, author = {Özati̇k, İlyas Noyan} }
APA Özati̇k, İ . (2019). NEY SAZININ MEVLÂNA DÜŞÜNCESİNDE FARKLI BİR TASVİRİ “KAVUŞMA” . Bartın Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi Dergisi , 6 (12) , 106-123 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/en/pub/buiifd/issue/51278/647516
MLA Özati̇k, İ . "NEY SAZININ MEVLÂNA DÜŞÜNCESİNDE FARKLI BİR TASVİRİ “KAVUŞMA”" . Bartın Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi Dergisi 6 (2019 ): 106-123 <https://dergipark.org.tr/en/pub/buiifd/issue/51278/647516>
Chicago Özati̇k, İ . "NEY SAZININ MEVLÂNA DÜŞÜNCESİNDE FARKLI BİR TASVİRİ “KAVUŞMA”". Bartın Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi Dergisi 6 (2019 ): 106-123
RIS TY - JOUR T1 - NEY SAZININ MEVLÂNA DÜŞÜNCESİNDE FARKLI BİR TASVİRİ “KAVUŞMA” AU - İlyas Noyan Özati̇k Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - DO - T2 - Bartın Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 106 EP - 123 VL - 6 IS - 12 SN - 2148-3507-2619-9343 M3 - UR - Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Bartın Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi Dergisi NEY SAZININ MEVLÂNA DÜŞÜNCESİNDE FARKLI BİR TASVİRİ “KAVUŞMA” %A İlyas Noyan Özati̇k %T NEY SAZININ MEVLÂNA DÜŞÜNCESİNDE FARKLI BİR TASVİRİ “KAVUŞMA” %D 2019 %J Bartın Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi Dergisi %P 2148-3507-2619-9343 %V 6 %N 12 %R %U
ISNAD Özati̇k, İlyas Noyan . "NEY SAZININ MEVLÂNA DÜŞÜNCESİNDE FARKLI BİR TASVİRİ “KAVUŞMA”". Bartın Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi Dergisi 6 / 12 (December 2020): 106-123 .
AMA Özati̇k İ . NEY SAZININ MEVLÂNA DÜŞÜNCESİNDE FARKLI BİR TASVİRİ “KAVUŞMA”. BÜİİFD. 2019; 6(12): 106-123.
Vancouver Özati̇k İ . NEY SAZININ MEVLÂNA DÜŞÜNCESİNDE FARKLI BİR TASVİRİ “KAVUŞMA”. Bartın Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi Dergisi. 2019; 6(12): 106-123.