Year 2019, Volume 6 , Issue 12, Pages 165 - 179 2019-12-30

MOLLA MUHAMMED EMİN EFENDİ VE İDĞAM-I KEBİR HAKKINDA “LÂHİKA” ADLI RİSÂLESİ

Orhan JASİME [1]


Bu çalışma, XIII. yüzyılın önde gelen kırâat âlimlerinden ve Osmanlı reîsü’l-kurrâlarından olan Molla Muhammed Emin Efendizâde’nin idğam-ı kebir ile ilgili yazmış olduğu “Lâhika li’ş-Şârihi’l-Bâisi’l-Fakir fi İzâhi Bâbi’l-İdğâmi’l-Kebir” adlı risâlesini ele almaktadır. Çalışmada önce müellifin hayatı, ilmî tahsili, babası Şeyh Abdullah Eyyûbî, öğrencileri ve eserleri hakkında genel bir bilgi verilmiştir. Ardından risâlenin ele aldığı “İdğâm-ı Kebir” kavramı tecvid ve kırâat ilmi çerçevesinde mercek altına alınmış ve idğâm-ı kebir konusunda yazılan eserler zikredilmiştir. Son olarak “Lâhika” risâlesi tanıtılmış; risâlenin ismi ve müellife nispeti, konu ve muhtevası ve özelliklerinden bahsedilmiş ve bu risâlenin kaynakları tespit edilmiştir. Böylece bahsi geçen risâlenin müellif ve muhtevası hakkında önemli bilgiler ortaya konmuştur. Zira bu makalenin amacı Molla Muhammed Emin Efendi’yi ve onun “Lahika” risâlesini tanıtmaktır. Muhammed Efendi, önceki kıraat kaynaklarını eserlerinde kullanmıştır. Kendisi de günümüzde eserlerine başvurulan önemli bir âlimdir. Araştırmamızda onun risalesini inceledik; ancak bu risalenin farklı nüshalarını tespit edemedik. Onun hayatı ile ilgili de ayrıntılı bilgilere ulaşamadık. Anahtar kelimeler: Molla Efendi, Risâle, Lâhika, Tecvid, İdğâm-ı Kebir.
Molla Efendi, Risâle, Tecvid, Lâhika, İdğâm-ı kebir
  • Akdemir, Mustafa Atilla (2015), Kırâat İlmi Eğitim ve Öğretim Metotları, İstanbul: İFAV Yayınları.
  • Akdemir, Mustafa Atilla (2015), “Harput Ulemasından Hâmid b. Abdülfettâh el-Paluvî ve Zübdetü’l-İrfân Adlı Eseri”, Elazığ: Fırat Üniversitesi, Harput Uygulama ve Araştırma Merkez, Uluslararası Harput’a Değer Katan Şahsiyetler Sempozyumu.
  • Akyüz, Abdullah (2016), Osmanlı’da Kırâat Âlîmleri, (Yüksek lisans tezi), İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  • Bağdatlı, İsmail Paşa (1951), Hediyyetü’l-Ârifîn Esmâü’l-Müellifîn ve Âsârü’l-Musannifîn, İstanbul: Milli Eğitim Basımevi.
  • Bağdatlı, İsmail Paşa (1972), Îzâhu’l-Meknûn fi’z-Zeyli âlâ Keşfi’z-Zunûn an Esâmi’l-Kütübi ve’l-Fünûn, İstanbul: Milli Eğitim Basımevi.
  • Bursalı, Mehmet Tahir (1333), Osmanlı Müellifleri, İstanbul: Matbaay-i Amire.
  • Çetin, Abdurrahman (2011), "Tecvid", Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (DİA), C. XL, İstanbul: T.D.V Yayınları, s. 253-254.
  • Dânî, Ebu Amr b. Said b. Osman (2003), el-İdğamü’l-Kebir, thk. Abdurrahman Hasanü’l-Ârif, Mısır: Âlemü’l-Kutub.
  • Feyruzâbâdî, Muhammed b. Yakup (2005), el-Kâmûsü’l-Muhît, thk. Muhammed Naim Arksûsî, Beyrut: Müessesetü’r-Risâle.
  • İbn Fâfis, Ebu’l-Hüseyn Ahmed (1979), Mu’cem Mekâyîsü’l-Lüğa, thk. Abdüsselam Muhammed Harun, Beyrut: Dârü’l-Fikr.
  • İbnü’l-Cezerî, Şemsüddîn Muhammed b. Yusuf b. Ali (2016), en-Neşr fi’l-Kırâati’l-Aşr, thk. Ali Muhammed ed-Dabbâ’, Beyrut: Dâru’l-Kutubi’l-İlmiyye.
  • Karaçam, İsmail. Kur’ân-ı Kerîm’in Faziletleri ve Okunma Kaideleri, , İFAV Yayınları İstanbul, 2011.
  • Kehhâle, Ömer Rıda (1993), Mu’cemü’l-Müellifîn, Beyrut: Dâr İhyâ’u’t-Türâsi’l-Arabî.
  • Mersafî, Abdülfettah es-Seyyid Acemî (1982), Hidâyetü’l-Kârî ilâ Tecvidi Kelâmi’l-Bârî, Arabistan: Mektebetü Taybe.
  • Molla Efendi, Muhammed Emin (1287), Umdetü’l-Hallân fî Îdâhi Zübdeti’l-İrfân, İstanbul: Karahisarizade Sahaf Esad Matbaası.
  • Molla Efendi, Muhammed Emin (1287), Lâhika li’ş-Şârihi’l-Bâisi’l-Fakir fi İzahi Bâbi’l-İdğâmi’l-Kebir, İstanbul: Karahisarizâde Sahaf Esad Matbaası.
  • Molla Efendi, Muhammed Emin, Zuhrü’l-Erib fi İzâhi’l-Cemi bi’t-Takrîb, Süleymaniye Kütüphanesi, İbrahim Efendi bölümü, No:11. vr. 4-5.
  • Molla Efendi, Muhammed Emin (1314), el-Âsârü’l-Mecidiyye fi’l-Menâkıbi’l-Halidiyye, İstanbul: Mahmud Bey Matbaası.
  • Öngören, Reşat (2005), “Molla Mehmed Emin Efendi”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (DİA), C. XXX, İstanbul: T.D.V. Yayınları, s. 258-259.
  • Saçaklızâde, Muhammed Ebu Bekr Merâşî (2008), Cühdül-Mukil, thk. Sâlim Kaddûrî el-Hamed, Ürdün: Dâr Ammar.
  • Suyûtî, Celaleddin Abdurrahman (1987), el-İtkân fî Ulûmi’l-Kur’ân, çev. Sakıp Yıldız - Hüseyin Avni Çelik, İstanbul: Hikmet Neşriyat.
  • Şânkîtî, Emin Muhammed Ahmed (2016), “Mu’cemu A’lâmi’l-Kırâe bi Türkiye”, Me’hedü’l-İmâmi’ş-Şatıbî li’d-Dirâsâti’l-Kur’âniyye, sayı 22, s. 343- 394.
  • Şıkânsî, Ahmed b. Ahmed el-Kayravânî (2008), Umdetü’l-Kâriîn ve’l-Mukriîn, thk. Abdurrazzak Besrur, Tunus, Dârü’s-Selâm.
  • Temel, Nihat (2009), Kırâat ve Tecvid Istılahları, İstanbul, İFAV Yayınları.
  • Turgut, Ali (1988), “Abdullah Eyyûbî”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (DİA), C. I, İstanbul: T.D.V. Yayınları, s. 102-103.
  • Zirikli, Hayrüddîn (2002), El-A’lâm, Beyrut: Dâru’l-İlmi’l-Melâyîn.
Primary Language tr
Subjects Religion
Journal Section Article
Authors

Orcid: 0000-0002-7832-9311
Author: Orhan JASİME (Primary Author)
Institution: SAKARYA ÜNİVERSİTESİ
Country: Turkey


Dates

Publication Date : December 30, 2019

Bibtex @research article { buiifd653775, journal = {Bartın Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi Dergisi}, issn = {2148-3507}, eissn = {2619-9343}, address = {Bartın Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi}, publisher = {Bartin University}, year = {2019}, volume = {6}, pages = {165 - 179}, doi = {}, title = {MOLLA MUHAMMED EMİN EFENDİ VE İDĞAM-I KEBİR HAKKINDA “LÂHİKA” ADLI RİSÂLESİ}, key = {cite}, author = {Jasi̇me, Orhan} }
APA Jasi̇me, O . (2019). MOLLA MUHAMMED EMİN EFENDİ VE İDĞAM-I KEBİR HAKKINDA “LÂHİKA” ADLI RİSÂLESİ . Bartın Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi Dergisi , 6 (12) , 165-179 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/en/pub/buiifd/issue/51278/653775
MLA Jasi̇me, O . "MOLLA MUHAMMED EMİN EFENDİ VE İDĞAM-I KEBİR HAKKINDA “LÂHİKA” ADLI RİSÂLESİ" . Bartın Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi Dergisi 6 (2019 ): 165-179 <https://dergipark.org.tr/en/pub/buiifd/issue/51278/653775>
Chicago Jasi̇me, O . "MOLLA MUHAMMED EMİN EFENDİ VE İDĞAM-I KEBİR HAKKINDA “LÂHİKA” ADLI RİSÂLESİ". Bartın Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi Dergisi 6 (2019 ): 165-179
RIS TY - JOUR T1 - MOLLA MUHAMMED EMİN EFENDİ VE İDĞAM-I KEBİR HAKKINDA “LÂHİKA” ADLI RİSÂLESİ AU - Orhan Jasi̇me Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - DO - T2 - Bartın Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 165 EP - 179 VL - 6 IS - 12 SN - 2148-3507-2619-9343 M3 - UR - Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Bartın Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi Dergisi MOLLA MUHAMMED EMİN EFENDİ VE İDĞAM-I KEBİR HAKKINDA “LÂHİKA” ADLI RİSÂLESİ %A Orhan Jasi̇me %T MOLLA MUHAMMED EMİN EFENDİ VE İDĞAM-I KEBİR HAKKINDA “LÂHİKA” ADLI RİSÂLESİ %D 2019 %J Bartın Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi Dergisi %P 2148-3507-2619-9343 %V 6 %N 12 %R %U
ISNAD Jasi̇me, Orhan . "MOLLA MUHAMMED EMİN EFENDİ VE İDĞAM-I KEBİR HAKKINDA “LÂHİKA” ADLI RİSÂLESİ". Bartın Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi Dergisi 6 / 12 (December 2020): 165-179 .
AMA Jasi̇me O . MOLLA MUHAMMED EMİN EFENDİ VE İDĞAM-I KEBİR HAKKINDA “LÂHİKA” ADLI RİSÂLESİ. BÜİİFD. 2019; 6(12): 165-179.
Vancouver Jasi̇me O . MOLLA MUHAMMED EMİN EFENDİ VE İDĞAM-I KEBİR HAKKINDA “LÂHİKA” ADLI RİSÂLESİ. Bartın Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi Dergisi. 2019; 6(12): 165-179.