Research Article

MÜZELERDE TEKNOLOJİ VE YAPAY ZEKÂ KULLANIMI ÜZERİNE YAPILAN ÇALIŞMALARIN İNCELENMESİ

Volume: 18 Number: 1 June 30, 2025
EN TR

MÜZELERDE TEKNOLOJİ VE YAPAY ZEKÂ KULLANIMI ÜZERİNE YAPILAN ÇALIŞMALARIN İNCELENMESİ

Abstract

Dijitalleşme her alanda olduğu gibi müzelerde de bireylerin ihtiyaç ve beklentilerine yönelik olarak etkisini göstermektedir. Dijitalleşme ve özellikle yapay zeka, müzelerin işleyişi ve ziyaretçi deneyiminde köklü dönüşüme neden olmuştur. Dijitalleşme, müzelerin koleksiyonlarını sanal ortamda erişilebilir kılarak, fiziksel sınırlamaları aşmalarını sağlamıştır. Yapay zeka ise müze rehberlik sistemlerinden, eser analizlerine kadar geniş bir alanda kullanılmakta, ziyaretçilerin tercihlerine göre kişiselleştirilmiş deneyimler sunabilmekte ve restorasyon, yönetim, veri analizi, eserlerin korunması gibi birçok imkan sağlamasıyla etkileşimin artmasında önemli bir rol oynamaktadır. Tüm bu teknolojik gelişmeler müzeleri daha erişilebilir, etkileşimli ve sürdürülebilir hale getirerek kültürel mirası dijital platformlarda yeniden şekillenmesine katkı sağlamıştır. Bu bağlamda çalışmanın amacı, müzelerde teknoloji ve yapay zekâ kullanımı ile ilgili yapılan çalışmaların bibliyometrik yöntemler kullanılarak incelenmesidir. Veri tabanı olarak Web of Science (WoS) tercih edilmiştir. Araştırmanın amacı doğrultusunda arama terimi olarak “müze, teknoloji ve yapay zeka” kullanılmıştır. 04.02.2025 tarihinde belge türü ve zaman kısıtlaması olmadan yapılan tarama sonucunda 399 yayın çalışma kapsamında incelenmiştir. Bibliyometrik analizin yapılmasında ve grafiklerin oluşturulmasında WoS Analysis, VOSviewer ve R Stüdyo’dan yararlanılmıştır. Bu doğrultuda incelenen yayınlar içerisinde etkili olanların tespit edilmesi, en etkili yazarların, çalışma konularının belirlenmesi, yıllar içerisindeki ilgili literatürün gelişimi, ülkeler arası işbirliği ağı, kullanılan anahtar kelimeler ve çalışmaların tematik harita oluşturularak, değerlendirilmiştir. Çalışmada sonuç olarak yayınların yıllar içerisindeki çalışma konularının gelişimi ve değişimi incelenerek mevcut literatür ortaya konulmuştur. Müzelerde teknoloji kullanılarak oyunlaştırma, yapay zeka destekli müze uygulamalarına yönelik ziyaretçi deneyimlerinin ölçülmesi, dijital sergilere yönelik kullanıcı tutum ve algılarının ölçülmesi, yapay zeka destekli müze eğitimi vb. konularda çalışmaların olmadığı veya eksiklikler olduğu belirlenmiştir.

Keywords

References

  1. Akova, S., Kantar, G. (2020). Alt ve orta gelir grubuna mensup bireylerin tüketim odaklı iletişim alışkanlıklarında snob etkisi. Turkish Studies, 15(3), 1587-1609. https://dx.doi.org/10.29228/TurkishStudies.43561
  2. Anderson, E. F., McLoughlin, L., Liarokapis, F., Peters, C., Petridis, P., & De Freitas, S. (2010). Developing serious games for cultural heritage, s. a state-of-the-art review. Virtual Reality, 14, 255-275. https://doi.org/10.1007/s10055-010-0177-3
  3. Artyukhov, A., Lapidus, A., Yeremenko, O., Artyukhova, N., & Churikanova, O. (2024). An R Studio Bibliometrix Analysis of Global Research Trends of Educational Crises in 2020s. SocioEconomic Challenges (SEC), 8(2). 88-108.
  4. Ateş, A. & Gün, A. (2024). Bibliometric Analysis of Studies on Online Reviews in the Tourism Sector Between 2018 and 2023, Journal of Social, Humanities and Administrative Sciences, 10(3), s.326-335. https://doi.org/10.5281/zenodo.11391142
  5. Ateş, A., Kurt, A. & Sunar, H. (2024a). Google Haritalar Üzerine Yapılan Çalışmaların Bibliyometrik Analizi, Selçuk Turizm ve Bilişim Araştırmaları Dergisi, 5, s.36-51
  6. Ateş, A., Sunar, H. & Coşkuner, M. (2020). Sanal Gerçekliğin Müzelerde Kullanılmasına Yönelik Bir Araştırma, Global Transformation and Differentiation II, Digitalization and The Future of Digital Society (Ed. Kolukırık, S. & Pehlivanlı, R.) Kongre Kitabı, 12-14 Mart, Akdeniz Üniversitesi, Antalya. ss. 8-14.
  7. Ateş, A., Sunar, H. & Kurt, A. (2024b). Bibliometric Analysis on Sustainable Tourism and The Environment in The Literature Related to Destination Management, Present Environment and Sustainable Development, Vol. 18 (2), 43-62. https://doi.org/10.47743/pesd2024182003
  8. Bittermann, A., McNamara, D., Simonsmeier, B. A., & Schneider, M. (2023). The Landscape of Research on Prior Knowledge and Learning, s. A Bibliometric Analysis. Educational Psychology Review, 35(2), 58. https://doi.org/10.1007/s10648-023-09775-9

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Tourism (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

June 30, 2025

Submission Date

March 27, 2025

Acceptance Date

June 28, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 18 Number: 1

APA
Sunar, H., & Ateş, A. (2025). MÜZELERDE TEKNOLOJİ VE YAPAY ZEKÂ KULLANIMI ÜZERİNE YAPILAN ÇALIŞMALARIN İNCELENMESİ. Beykent Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 18(1), 43-62. https://doi.org/10.18221/bujss.1666693
AMA
1.Sunar H, Ateş A. MÜZELERDE TEKNOLOJİ VE YAPAY ZEKÂ KULLANIMI ÜZERİNE YAPILAN ÇALIŞMALARIN İNCELENMESİ. BUJSS. 2025;18(1):43-62. doi:10.18221/bujss.1666693
Chicago
Sunar, Halil, and Alper Ateş. 2025. “MÜZELERDE TEKNOLOJİ VE YAPAY ZEKÂ KULLANIMI ÜZERİNE YAPILAN ÇALIŞMALARIN İNCELENMESİ”. Beykent Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 18 (1): 43-62. https://doi.org/10.18221/bujss.1666693.
EndNote
Sunar H, Ateş A (June 1, 2025) MÜZELERDE TEKNOLOJİ VE YAPAY ZEKÂ KULLANIMI ÜZERİNE YAPILAN ÇALIŞMALARIN İNCELENMESİ. Beykent Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 18 1 43–62.
IEEE
[1]H. Sunar and A. Ateş, “MÜZELERDE TEKNOLOJİ VE YAPAY ZEKÂ KULLANIMI ÜZERİNE YAPILAN ÇALIŞMALARIN İNCELENMESİ”, BUJSS, vol. 18, no. 1, pp. 43–62, June 2025, doi: 10.18221/bujss.1666693.
ISNAD
Sunar, Halil - Ateş, Alper. “MÜZELERDE TEKNOLOJİ VE YAPAY ZEKÂ KULLANIMI ÜZERİNE YAPILAN ÇALIŞMALARIN İNCELENMESİ”. Beykent Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 18/1 (June 1, 2025): 43-62. https://doi.org/10.18221/bujss.1666693.
JAMA
1.Sunar H, Ateş A. MÜZELERDE TEKNOLOJİ VE YAPAY ZEKÂ KULLANIMI ÜZERİNE YAPILAN ÇALIŞMALARIN İNCELENMESİ. BUJSS. 2025;18:43–62.
MLA
Sunar, Halil, and Alper Ateş. “MÜZELERDE TEKNOLOJİ VE YAPAY ZEKÂ KULLANIMI ÜZERİNE YAPILAN ÇALIŞMALARIN İNCELENMESİ”. Beykent Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, vol. 18, no. 1, June 2025, pp. 43-62, doi:10.18221/bujss.1666693.
Vancouver
1.Halil Sunar, Alper Ateş. MÜZELERDE TEKNOLOJİ VE YAPAY ZEKÂ KULLANIMI ÜZERİNE YAPILAN ÇALIŞMALARIN İNCELENMESİ. BUJSS. 2025 Jun. 1;18(1):43-62. doi:10.18221/bujss.1666693

Cited By