Year 1986, Volume 107 , Issue 107, Pages 51 - 69 1986-12-01

BASKİL (ELAZIĞ) ÇEVRESİNİN JEOLOJİSİ VE BASKİL MAGMATİTLERİNİN PETROLOJİSİ
Geology of the Baskil (Elazığ) Area and the Petrology of Baskil Magmatics

H. Jerf ASUTAY [1]


Doğu Toroslar, Baskil (Elazığ) çevresinde yer alan çalışma alanı alttan üste doğru başlıca, Keban metamorfitleri, Baskil magmatitleri ve bu birimleri örten kayaçları kapsamaktadır. Keban metamorfitleri çalışma alanında rejyonal ve kontakt metamorfit kayaçlarla temsil edilirler. Kalkşist ve mermer toplulukları bölge genelinde yaygındır. Endo ve ekso kontakt metamorfizma zonları, Baskil graniti ve Keban metamorfitleri arasında gelişmiştir. Piroksen-hornfels fasiyesi metamorfizma koşullarını yansıtan kontakt metamorfitlerde metasomatik etkiler izlenir. Çalışma alanımızdaki çökel istifi Orta Paleosenden (Tanesiyen) itibaren başlar. Bu istifin yakın çevrede başlangıcı Santoniyen-Kampaniyendir. Paleosenden Pliyo-Kuvaternere kadar izlediğimiz Kuşçular konglomerası, Seske formasyonu, Kırkgeçit formasyonundan ibaret çökel kaya istif i genellikle konglomera, karbonat kayası ve filiş türü oluşuklar sunar. Baskil magmatitleri çalışma alanında derinlik, damar ve yüzey kayaçlarından oluşmuş magmatik bir topluluktur. Bu magmatik topluluk içinde Baskil graniti olarak adlandırdığımız derinlik kayaçları başlıca diyoritik, monzonitik ve tonalitik kaya türleri içerir. Bu kaya türlerinin büyük bir bölümü çalışma alanında geçişli olarak izlenir. Baskil graniti çalışma alanında bazik ve asit damar kayaçtan ile sıkça kesilmiştir. Graniti kesen damar kayaçlarının yer yer de granit ile üstlerinde bulunan bazaltik, andezitik bileşimdeki volkanik kayaçların arasına sokulduğu ve volkanitlere geçişli olduğu gözlenmektedir. Baskil graniti kimyasal olarak, kalkalkalen kompozisyonda bir granittir. Silisyum ve alkalice zengin olarak izlenen granitin iz element dağılımı da oldukça düzenlidir. "l" tipi granit olarak belirlediğimiz Baskil graniti, genellikle hornblendce zengin, bunun yanı sıra muskovit ve biyotitçe fakirdir. Kıta kenarı magmatizması özellikleri sergileyen Baskil graniti, düzenli bir diferansiyasyonun da örneğini sunar. Plaka tektoniği ışığı altında Baskil magmatitlerinin özelliklerine dayanarak, bir kıta kenarı magmatizması ürünü olduğu söylenebilir. Baskil magmatitlerinin, büyük bir olasılıkla Arap platformu ve Keban levhası arasında var olan bir okyanus kabuğunun, kuzeye doğru, Keban levhasının altına dalmasıyle gerçekleştiği varsayılabilir.

The study area which covers the region around Baskil on Eastern Taurus Range comprises of Keban metamorphics and Baskil magmatics overlain by a Tertiary sedimentary cover. The Keban metamorphics are represented by regional and contact metamorphic rocks in the study area. Calc schist and marble associations are widespread on the regional scale. Between Baskil granite and Keban metamorphics exomorphism and endomorphism zones have been developed. Metasomatic effects are observed in the contact metamorphic rocks which reflect the pyroxene-hornfels facies. The sedimentary sequence begins with Middle Paleocene (Thanetian) aged rocks in the study area. The same sequence, however, has been deposited starting in Santonian-Campanian in the surrounding area. The sedimentary rock sequence which is composed of Kuşçular conglomerate, Seske formation, Kırkgeçit formation (Paleocene-Plio-Quaternary) are represented by conglomerate, carbonates and flysch kind of sedimentary rocks. Baskil magmatics are an association of plutonic, hypabyssal and volcanic rocks. Of this association, Baskil granite contains dioritic, monzonitic and tonalitic kind of magmatic rocks which are mostly observed as transitional. Baskil granite, in the study area, is frequently cut across by basic and acidic dykes which locally intrudes between the granite and the basaltic, andesitic rocks overlying the granite and are transitional with the volcanics. Chemically, Baskil granite is of calc-alkaline type. It is rich in silica and alkaline. Trace element distribution is quite regular. Baskil granite which is determined as of type 'I' is generally rich in hornblende but poor in muscovite and biotite. It shows the features of continental margin magmatism and is an example of systematic differentiation. Considering their features and under the light of plate tectonics concept, Baskil magmatics may be said to be a product of continental margin magmatism. They are, presumably, the products of an oceanic lithosphere existing between Keban microplate and Arabian platform which later on subducted under Keban microplate

  • Asutay, H.J., 1985; Baskil (Elazığ) çevresinin jeolojik ve petrografik incelenmesi: Ph. D. Thesis A. Ü. F. F. (unpublished), Ankara.
  • and Turan M., 1986, Doğu Toroslar, Keban-Baskil (Elazığ) dolaylarının jeolojisi: MTA Rep. (printed).
  • Balçık, A.; Tüfekçi, M.Ş.; Koyuncu, M. and Ulutürk, Y., 1978, Keban madeni, Derebaca ve Fırat ocağı geliştirme raporu: MTA Maden Etüt ve Arama Dairesi Rep., 1581 (unpublished), Ankara.
  • Bingöl, A.F., 1982, Elazığ-Pertek-Kovancılar arası volkanik kayaçların petrolojisi: Fırat Univ. Fen Fak. Bull.,I, 9-21.
  • , 1984, Geology of the Elazığ area in the Eastern Taurus region: Tekeli, O. and Göncüoğlu, M.C. ed., Geology of the Taurus belt, Proceedings, 209-216.
  • Buddington, A.F., 1958, Granite emplacement with special reference to N. America: Bull. Geol. Soc. Am., 60, 511-704.
  • Chappell, B.W. and White, A.J.R., 1974, Two contrasting granite types: Pac. Geol., 8, 173-174.
  • Coleman, M.L., 1980; Isotopic analysis of trace sulphur from some sand I type granites heredity or environment: M.P.A. Therton and J. Jarney ed., Origin of granite batholiths, Geochemical Evidence shiva Publishing Ltd.,v129-133, London.
  • ElE, 1972, Keban ve çevresinin jeoloji haritası: EİE Rep. (unpublished).
  • Gysin, M., 1943; Recherches Geologique, Petrographiques et Minieres dans la region de Divrik (Anatolie): Memoires de la Societe de Pysique et d'Historie Naturel de Geneve, 42, fas. 2.
  • Hakyemez, Y. and Örçen, S., 1982, Medik-Ebreme dolayındaki (Malatya KB sı) Senozoyik yaşlı çökel kayaların stratigrafisi ve sedimantolojisi: MTA Jeoloji Etütleri Dairesi Rep. 186 (unpublished), Ankara-Turkey.
  • Hempton, M.R. and Savcı G., 1982; Elazığ volkanik karmaşığının petrolojik ve yapısal özellikleri: Türkiye Jeol. Kur. Bull., 25, 2, 143-151.
  • , 1984, Results of detailed mapping near lake Hazar (Eastern Taurus Mountains): Tekeli, O. and Göncüoğlu, M.C. ed., Geology of the Taurus Belt Proceedings, 223-228.
  • Hine, R.; Williams, I. S.; Chappel, B.W. and White, A.J.R., 1978, Contrasts between I and S type granitoids of the Kosciusko batholith: J. Geol. Soc., August; 25, 219-234.
  • Huang, W.L. and P.J. Wyllie, 1975, Melting reactions in the system NaAlSi3O8 - KAlSi3O8 to 35 kilobars dry and excess water: J. Geology, 83, 737-748:
  • Irvine, T.N. and Baragar, W.R.A., 1971, A A guide to the chemical classification of the cornmon volcanic rocks: Can Jour. Earth Sci., 8, 523-548.
  • Ishiara, S., 1978, Metallogenesis in the Jepanese bland are system: J. Geol. Soc., 1351, 389-406, London.
  • Kipman, E., 1976, Keban'ın jeolojisi ve volkanitlerinin petrolojisi: Ph. D. Thesis (unpublished), İst. Univ. Fen Fak., İstanbul-Turkey.
  • Kuno, H., 1960, High-alumina basalts: Journal of Petrology, I, 121-145.
  • MacDonald, G.A. and Katsura, J., 1964, Chemical composition of Hawaian lavas: Journal of Petrology, 5, 82-133.
  • Miyashiro, A., 1975, Classification characteristics and origin of ophiolites: Journal of Geology, 83, 249-281.
  • Naz, H., 1979, Elazığ-Palu dolayının jeolojisi: TPAO Rep., 1360.
  • O'neil, J.R.; Show, S.E. and Flood, R.H., 1977, Oxygen and hydrogene izotope composition as indicators of granite genesis in the New England batholith, Australia: Contrib. Mineral Petrol; 62, 313-328.
  • Özgül, N., 1976, Toroslar'ın bazı temel jeoloji özellikleri: Türkiye Jeol. Kur. Bült, 19, I, 65-78.
  • , 1981, Munzur dağının jeolojisi: MTA Rep., 6995 (unpublished), Ankara-Turkey.
  • Pankhurst, R.J., 1980, Isotope and trace element evidence for the origin and evolution of Caledonian granites in the Scottish highlands: M.P. Atherton and J. Jarney ed., Origin of granite Batholiths, Geochemical Evidence. Shiva Publishing Ltd., 18-33, London.
  • Pearce, J.A. and Gale, G.H., 1977, Identification of ore-deposition environment from trace-element geochemistry of associated igneous host rocks: Geol. Soc. London. Spec. Publ., 7, 14-24.
  • Perincek, D., 1979a: Palu-Karabegan-Elazığ-Sivrice-Malatya alanının jeolojisi ve petrol imkanları: TPAO Rep., 1361. , 1979b, Interrelations of the Arap and Anatolian Plates: Guide Book for excursion B, First Geological Congress on Middle East.
  • and Özkaya, İ, 1981, Tectonic evolution of the northern margin of Arabian plate: Yerbilimleri, 8, 91-101.
  • Pitcher, W.S., 1979, The Nature ascent and emplacement of granitic magmas: J. Geol. Soc., 136, 627-662, London.
  • , 1980, Comments on the geological environments of granites: M.P. Atherton and J. Tarney ed., Origin of granite batholiths, Geochemical evidence. Shiva Publishing, L.T.D., 1-8, London.
  • Read, H.H., 1948, Granites and granites: Geol. Soc. Am. Mem., 28, 1-11.
  • , 1957, The granite controversy: Thomas Murphy., London.
  • Sağıroğlu, A., 1982, Contact metasomatism and ore deposition of the lead-zinc deposits of Akdağmadeni Yozgat-Turkey. Ph. D. Thesis, Univ. of London.
  • Streckeisen, A., 1976, To each plutonic rock its proper name: Eart-Sci. Reviews, 12, 1-33.
  • Tuna, E., 1979, Elazığ-Palu-Pertek bölgesinin jeolojisi: TPAO Rep., 1363.
  • Turan, M., 1984, Baskil-Aydınlar yöresinin stratigrafisi ve tektoniği Doktora tezi (yayımlanmamış), Fırat Üniv. Fen-Ed. Fak.
  • Turekian, K.K. and Wedepohi, W.H., 1961, Distribution of the elements in some major units of the earth crust: Bull. Geol. Soc. Am., 72, 175-192.
  • Wager, L.R., 1960, The major element variation of the layers series of the skaergaard intrusion: Journal of Petrology,1, 364-398.
  • White, A.J.R. and Chappell, B.W., 1977, Ultrametamorphism and granitoid genesis: Tectonophysics, 43, 7-22.
  • Winkler, H.G.F., 1974, Petrogenesis of metamorphic rocks Springer-Verlag (third edition) Berlin-Heildelberg-New York.
  • Wright, J.B., 1969, A simple alkalinity ratio and its application to question of non-orogenic granite genesis: Geol. Mag., 106, 370-384.
  • and Asutay, H.J., 1981, Definition of structural units located between Arabian platform and Munzur Mountains and their significance in the geodynamic evolution of the area: 35th Congress of the geological Society of Turkey, abstracts, 44-45.
  • Yazgan, E., 1984, Geodynamic evolution of eastern Taurus belt.: Tekeli, O. and Göncüoğlu, M.C. ed., Geology of Taurus belt Proceedings, 199-201.
Primary Language en
Subjects Engineering
Journal Section Articles
Authors

Author: H. Jerf ASUTAY

Dates

Publication Date : December 1, 1986

Bibtex @research article { bulletinofmre52247, journal = {Bulletin of the Mineral Research and Exploration}, issn = {1304-334X}, eissn = {2651-3048}, address = {}, publisher = {Maden Tetkik Arama Genel Müdürlüğü}, year = {1986}, volume = {107}, pages = {51 - 69}, doi = {}, title = {Geology of the Baskil (Elazığ) Area and the Petrology of Baskil Magmatics}, key = {cite}, author = {ASUTAY, H. Jerf} }
APA ASUTAY, H . (1986). Geology of the Baskil (Elazığ) Area and the Petrology of Baskil Magmatics. Bulletin of the Mineral Research and Exploration , 107 (107) , 51-69 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/en/pub/bulletinofmre/issue/3926/52247
MLA ASUTAY, H . "Geology of the Baskil (Elazığ) Area and the Petrology of Baskil Magmatics". Bulletin of the Mineral Research and Exploration 107 (1986 ): 51-69 <https://dergipark.org.tr/en/pub/bulletinofmre/issue/3926/52247>
Chicago ASUTAY, H . "Geology of the Baskil (Elazığ) Area and the Petrology of Baskil Magmatics". Bulletin of the Mineral Research and Exploration 107 (1986 ): 51-69
RIS TY - JOUR T1 - Geology of the Baskil (Elazığ) Area and the Petrology of Baskil Magmatics AU - H. Jerf ASUTAY Y1 - 1986 PY - 1986 N1 - DO - T2 - Bulletin of the Mineral Research and Exploration JF - Journal JO - JOR SP - 51 EP - 69 VL - 107 IS - 107 SN - 1304-334X-2651-3048 M3 - UR - Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Maden Tetkik ve Arama Dergisi Geology of the Baskil (Elazığ) Area and the Petrology of Baskil Magmatics %A H. Jerf ASUTAY %T Geology of the Baskil (Elazığ) Area and the Petrology of Baskil Magmatics %D 1986 %J Bulletin of the Mineral Research and Exploration %P 1304-334X-2651-3048 %V 107 %N 107 %R %U
ISNAD ASUTAY, H. Jerf . "Geology of the Baskil (Elazığ) Area and the Petrology of Baskil Magmatics". Bulletin of the Mineral Research and Exploration 107 / 107 (December 1986): 51-69 .
AMA ASUTAY H . Geology of the Baskil (Elazığ) Area and the Petrology of Baskil Magmatics. Bull.Min.Res.Exp.. 1986; 107(107): 51-69.
Vancouver ASUTAY H . Geology of the Baskil (Elazığ) Area and the Petrology of Baskil Magmatics. Bulletin of the Mineral Research and Exploration. 1986; 107(107): 69-51.