Derleme

FARKINDALIK TEMELLİ BİLİŞSEL TERAPİ: Temel Felsefesi, Kavramlar, Terapötik Süreç, Eleştiriler ve Katkılar

Cilt: 5 Sayı: 1 31 Temmuz 2021
PDF İndir
TR EN

FARKINDALIK TEMELLİ BİLİŞSEL TERAPİ: Temel Felsefesi, Kavramlar, Terapötik Süreç, Eleştiriler ve Katkılar

Öz

Farkındalık temelli bilişsel terapi (MBCT), tekrarlayan depresyon ataklarını önlemek amacıyla farkındalık temelli stres azaltma programının (MBSR) genişletilmesi ve bilişsel davranışçı terapi tekniklerinin birleştirilmesiyle meydana gelen etkili bir programdır. MBCT, format olarak MBSR’ye benzese de stresten çok depresyonu anlamaya odaklanmış bir programdır. MBCT programı, haftada bir oturum olacak şekilde 8 hafta ve ortalama 2 saat süren bir uygulamadır. Uygulama, hem resmi meditasyon olarak nitelendirilen vücut taraması, yoga oturma ve yürüme meditasyonu gibi aktiviteleri hem de bir yaşam biçimi olarak yapılan günlük rutinleri içermektedir. Bilişsel davranışçı yaklaşımın temel ilkeleri olan “şimdi ve burada” çerçevesinde ana odaklanarak düşünce, duygu ve diğer bedensel duyumları yargılamadan ele alan bir çeşit grupla yapılan farkındalık meditasyonu uygulamaları bulunmaktadır. Oturumlarda farkındalık ve otomatik pilot, zihinlerimizde yaşamak, dağınık zihnin toplanması, beden farkındalığı, bilişsel çarpıtmalar gibi konularla birlikte kuru üzüm egzersizi, oturma ve yürüme meditasyonu ve duyumlara yönelme gibi alıştırmalar uygulanmaktadır. Programın ilk uygulama amacı kronik ağrı, depresyon, anksiyete ve stresi azaltmak olsa da zamanla koroner kalp, şeker ve kanser hastalıkları, bipolar bozukluk, kaygı bozuklukları, DEHB’li yetişkinler gibi klinik ve klinik olmayan birçok problemde etkili olduğu görülmektedir. Bu anlamda bireylerin yaşam kalitesi, iyi oluş, farkındalık, öz-şefkat, duygu düzenleme, yaşam doyumu, merhamet ve memnuniyet düzeylerinin arttırılmasında oldukça fayda sağladığı bilinmektedir. Ayrıca MBCT, yapılandırılmış bir program olmasına rağmen içerik ve müdahaleleri bakımından kültürel özelliklere duyarlı esnek bir uygulama niteliği taşımaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. BİSHOP, S. R.,LAU, M., SHAPİRO, S., CARLSON, L., ANDERSON, N. D., CARMODY, J., SEGAL, Z.V., ABBEY, S., SPECA, M., VELTİNG, D. VE DEVİNS, G. (2004). Mindfulness: A proposed operational definition. Clinical psychology: Science and practice, 11(3), 230- 241.
  2. BODHİ, B. (2000). A comprehensive manual of Abhidhamma. Seattle, WA: Buddhist Publication Society Pariyatti Editions.
  3. BRODERİCK, P.C. & METZ, S. (2009). Learning to BREATHE: A pilot trial of a mindfulness curriculum for adolescents. Advances in School Mental Health Promotion, 2(1), 35-45.
  4. BROWN, K. W., RYAN, R. M., & CRESWELL, J. D. (2007). Mindfulness: Theoretical foundations and evidence for its salutary effects. Psychological Inquiry, 18, 211–237.
  5. CASH, M., & WHİTTİNGHAM, K. (2010). What facets of mindfulness contribute to psychological well-being and depressive, anxious, and stress-related symptomatology? Mindfulness, 1(3), 177-182.
  6. CHİESA, A., & SERRETTİ, A. (2010). A systematic review of neurobiological and clinical features of mindfulness meditations. Psychological Medicine, 40, 1239–1252. CHAMBERS, R., LO, B. C. Y., & ALLEN, N. B. (2008). The impact of intensive mindfulness training on attentional control, cognitive style, and affect. Cognitive Therapy and Research, 32, 303–322.
  7. COFFEY, K. A., & HARTMAN, M. (2008). Mechanisms of action in the inverse relationship between mindfulness and psychological distress. Complementary health practice review, 13(2), 79-91.
  8. COLLARD, P. (2013). Mindfulness-based cognitive therapy for dummies. ProQuest Ebook Central https://ebookcentral.proquest.com ÇATAK, P., & ÖGEL, K. (2010). Farkındalık temelli terapiler ve terapötik süreçler. Klinik Psikiyatri(13), 85-91.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Psikoloji

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

31 Temmuz 2021

Gönderilme Tarihi

7 Mayıs 2021

Kabul Tarihi

28 Temmuz 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 5 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Bakır, V. (2021). FARKINDALIK TEMELLİ BİLİŞSEL TERAPİ: Temel Felsefesi, Kavramlar, Terapötik Süreç, Eleştiriler ve Katkılar. Bilge Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 5(1), 21-27. https://doi.org/10.47257/busad.934436
AMA
1.Bakır V. FARKINDALIK TEMELLİ BİLİŞSEL TERAPİ: Temel Felsefesi, Kavramlar, Terapötik Süreç, Eleştiriler ve Katkılar. busad. 2021;5(1):21-27. doi:10.47257/busad.934436
Chicago
Bakır, Vedat. 2021. “FARKINDALIK TEMELLİ BİLİŞSEL TERAPİ: Temel Felsefesi, Kavramlar, Terapötik Süreç, Eleştiriler ve Katkılar”. Bilge Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi 5 (1): 21-27. https://doi.org/10.47257/busad.934436.
EndNote
Bakır V (01 Temmuz 2021) FARKINDALIK TEMELLİ BİLİŞSEL TERAPİ: Temel Felsefesi, Kavramlar, Terapötik Süreç, Eleştiriler ve Katkılar. Bilge Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi 5 1 21–27.
IEEE
[1]V. Bakır, “FARKINDALIK TEMELLİ BİLİŞSEL TERAPİ: Temel Felsefesi, Kavramlar, Terapötik Süreç, Eleştiriler ve Katkılar”, busad, c. 5, sy 1, ss. 21–27, Tem. 2021, doi: 10.47257/busad.934436.
ISNAD
Bakır, Vedat. “FARKINDALIK TEMELLİ BİLİŞSEL TERAPİ: Temel Felsefesi, Kavramlar, Terapötik Süreç, Eleştiriler ve Katkılar”. Bilge Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi 5/1 (01 Temmuz 2021): 21-27. https://doi.org/10.47257/busad.934436.
JAMA
1.Bakır V. FARKINDALIK TEMELLİ BİLİŞSEL TERAPİ: Temel Felsefesi, Kavramlar, Terapötik Süreç, Eleştiriler ve Katkılar. busad. 2021;5:21–27.
MLA
Bakır, Vedat. “FARKINDALIK TEMELLİ BİLİŞSEL TERAPİ: Temel Felsefesi, Kavramlar, Terapötik Süreç, Eleştiriler ve Katkılar”. Bilge Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, c. 5, sy 1, Temmuz 2021, ss. 21-27, doi:10.47257/busad.934436.
Vancouver
1.Vedat Bakır. FARKINDALIK TEMELLİ BİLİŞSEL TERAPİ: Temel Felsefesi, Kavramlar, Terapötik Süreç, Eleştiriler ve Katkılar. busad. 01 Temmuz 2021;5(1):21-7. doi:10.47257/busad.934436

Cited By