Research Article

BORSA ENDEKS YÖNÜNÜN AĞAÇ TABANLI TOPLULUK MAKİNE ÖĞRENMESİ YÖNTEMLERİ İLE TAHMİNİ: BİST-100 ÖRNEĞİ

Number: 27 April 30, 2024
EN TR

BORSA ENDEKS YÖNÜNÜN AĞAÇ TABANLI TOPLULUK MAKİNE ÖĞRENMESİ YÖNTEMLERİ İLE TAHMİNİ: BİST-100 ÖRNEĞİ

Abstract

Borsa endeks yönünün tahmininde finansal verilerin karmaşık ve durağan olmayan yapısı nedeniyle etkin bir tahmin modelinin kurulması oldukça zordur. Bazı dışsal faktörlerin ve şokların etkilerinin daha derin gözlendiği gelişmekte olan ülke borsalarında, borsa endeksinin aşağı veya yukarı yönlü hareketini tahmin etmek gerek yatırımcılar, hükümetler, finansal kurumlar ve kreditörler gibi paydaşlar gerekse de araştırmacılar için önemli bir konudur. Bu çalışmanın amacı, Borsa İstanbul 100 (BİST-100) endeksinin borsa endeksinin yönünü ağaç tabanlı topluluk Makine Öğrenmesi (ML) yöntemleriyle tahmin etmektir. Üç yılın günlük Açılış, Kapanış, En Yüksek, En Düşük ve Hacim verilerine Üstel Düzgünleştirme uygulandıktan sonra hesaplanan Teknik Göstergeler modelin girdi değişkenleri olarak ele alınmıştır. Ayrıca Teknik Göstergelerin pencere uzunlukları artırılarak girdi değişkeni uzayı genişletilmiştir. Çalışmada Karar Ağaçlarına dayanan topluluk makine öğrenmesi yöntemlerinden Random Forest, XGBoost ve CatBoost kullanılmıştır. Modelin parametreleri Bayesyan Arama (Bayesian Search) yöntemi ile optimize edilmiştir. Çalışmanın bulgularına göre, tercih edilen bütün yöntemler %89,7 ile %90,4 aralığında doğruluk oranına sahipken ve diğer performans değerlendirme kriterleri de dikkate alındığında en iyi performansa sahip yöntemin XGBoost olduğu görülmektedir.

Keywords

References

  1. Aras, S. (2020). Using technical indicators to predict stock price index movements by machine learning techniques, E. Sarikaya (Ed.), In Theory and Research in Social, Human and Administrative Sciences II, (1. Baskı, s. 249-274) içinde. Gece Publishing
  2. Ballings, M., Van den Poel, D., Hespeels, N., & Gryp, R. (2015). Evaluating multiple classifiers for stock price direction prediction. Expert systems with Applications, 42(20), 7046-7056. Basak, S., Kar, S., Saha, S., Khaidem, L., & Dey, S. R. (2019). Predicting the direction of stock market prices using tree-based classifiers. The North American Journal of Economics and Finance, 47, 552-567.
  3. Breiman, L., Friedman, J.H., Olshen, R., & Stone, A.C.G. (1984). Classification and Regression Trees (1). Wadsworth International Group, Belmont, California, USA.
  4. Breiman, L. (2001). Random forests. Machine learning, 45, 5-32.
  5. Chen, H. Y., Lee, C. F., & Shih, W. K. (2016). Technical, fundamental, and combined information for separating winners from losers. Pacific-Basin Finance Journal, 39, 224-242. https://doi.org/10.1016/j.pacfin.2016.06.008
  6. Tay, F. E., & Cao, L. (2001). Application of support vector machines in financial time series forecasting. Omega, 29(4), 309-317. http://doi.org/10.1016/S0305-0483(01)00026-3
  7. Cao, J., Li, Z., & Li, J. (2019). Financial time series forecasting model based on CEEMDAN and LSTM. Physica A: Statistical mechanics and its applications, 519, 127-139. https://doi.org/10.1016/j.physa.2018.11.061
  8. Cavalcante, R. C., Brasileiro, R. C., Souza, V. L., Nobrega, J. P., & Oliveira, A. L. (2016). Computational intelligence and financial markets: A survey and future directions. Expert Systems with Applications, 55, 194-211. https://doi.org/10.1016/j.eswa.2016.02.006.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Econometrics Theory, Econometric and Statistical Methods, Time-Series Analysis

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

April 29, 2024

Publication Date

April 30, 2024

Submission Date

November 16, 2023

Acceptance Date

March 18, 2024

Published in Issue

Year 2024 Number: 27

APA
Büyükkör, Y., & Doğan, S. (2024). BORSA ENDEKS YÖNÜNÜN AĞAÇ TABANLI TOPLULUK MAKİNE ÖĞRENMESİ YÖNTEMLERİ İLE TAHMİNİ: BİST-100 ÖRNEĞİ. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 27, 324-335. https://doi.org/10.29029/busbed.1391790
AMA
1.Büyükkör Y, Doğan S. BORSA ENDEKS YÖNÜNÜN AĞAÇ TABANLI TOPLULUK MAKİNE ÖĞRENMESİ YÖNTEMLERİ İLE TAHMİNİ: BİST-100 ÖRNEĞİ. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2024;(27):324-335. doi:10.29029/busbed.1391790
Chicago
Büyükkör, Yasin, and Seyyide Doğan. 2024. “BORSA ENDEKS YÖNÜNÜN AĞAÇ TABANLI TOPLULUK MAKİNE ÖĞRENMESİ YÖNTEMLERİ İLE TAHMİNİ: BİST-100 ÖRNEĞİ”. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, nos. 27: 324-35. https://doi.org/10.29029/busbed.1391790.
EndNote
Büyükkör Y, Doğan S (April 1, 2024) BORSA ENDEKS YÖNÜNÜN AĞAÇ TABANLI TOPLULUK MAKİNE ÖĞRENMESİ YÖNTEMLERİ İLE TAHMİNİ: BİST-100 ÖRNEĞİ. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 27 324–335.
IEEE
[1]Y. Büyükkör and S. Doğan, “BORSA ENDEKS YÖNÜNÜN AĞAÇ TABANLI TOPLULUK MAKİNE ÖĞRENMESİ YÖNTEMLERİ İLE TAHMİNİ: BİST-100 ÖRNEĞİ”, Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, no. 27, pp. 324–335, Apr. 2024, doi: 10.29029/busbed.1391790.
ISNAD
Büyükkör, Yasin - Doğan, Seyyide. “BORSA ENDEKS YÖNÜNÜN AĞAÇ TABANLI TOPLULUK MAKİNE ÖĞRENMESİ YÖNTEMLERİ İLE TAHMİNİ: BİST-100 ÖRNEĞİ”. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 27 (April 1, 2024): 324-335. https://doi.org/10.29029/busbed.1391790.
JAMA
1.Büyükkör Y, Doğan S. BORSA ENDEKS YÖNÜNÜN AĞAÇ TABANLI TOPLULUK MAKİNE ÖĞRENMESİ YÖNTEMLERİ İLE TAHMİNİ: BİST-100 ÖRNEĞİ. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2024;:324–335.
MLA
Büyükkör, Yasin, and Seyyide Doğan. “BORSA ENDEKS YÖNÜNÜN AĞAÇ TABANLI TOPLULUK MAKİNE ÖĞRENMESİ YÖNTEMLERİ İLE TAHMİNİ: BİST-100 ÖRNEĞİ”. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, no. 27, Apr. 2024, pp. 324-35, doi:10.29029/busbed.1391790.
Vancouver
1.Yasin Büyükkör, Seyyide Doğan. BORSA ENDEKS YÖNÜNÜN AĞAÇ TABANLI TOPLULUK MAKİNE ÖĞRENMESİ YÖNTEMLERİ İLE TAHMİNİ: BİST-100 ÖRNEĞİ. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2024 Apr. 1;(27):324-35. doi:10.29029/busbed.1391790

Cited By