Araştırma Makalesi

BORSA ENDEKS YÖNÜNÜN AĞAÇ TABANLI TOPLULUK MAKİNE ÖĞRENMESİ YÖNTEMLERİ İLE TAHMİNİ: BİST-100 ÖRNEĞİ

Sayı: 27 30 Nisan 2024
PDF İndir
EN TR

BORSA ENDEKS YÖNÜNÜN AĞAÇ TABANLI TOPLULUK MAKİNE ÖĞRENMESİ YÖNTEMLERİ İLE TAHMİNİ: BİST-100 ÖRNEĞİ

Öz

Borsa endeks yönünün tahmininde finansal verilerin karmaşık ve durağan olmayan yapısı nedeniyle etkin bir tahmin modelinin kurulması oldukça zordur. Bazı dışsal faktörlerin ve şokların etkilerinin daha derin gözlendiği gelişmekte olan ülke borsalarında, borsa endeksinin aşağı veya yukarı yönlü hareketini tahmin etmek gerek yatırımcılar, hükümetler, finansal kurumlar ve kreditörler gibi paydaşlar gerekse de araştırmacılar için önemli bir konudur. Bu çalışmanın amacı, Borsa İstanbul 100 (BİST-100) endeksinin borsa endeksinin yönünü ağaç tabanlı topluluk Makine Öğrenmesi (ML) yöntemleriyle tahmin etmektir. Üç yılın günlük Açılış, Kapanış, En Yüksek, En Düşük ve Hacim verilerine Üstel Düzgünleştirme uygulandıktan sonra hesaplanan Teknik Göstergeler modelin girdi değişkenleri olarak ele alınmıştır. Ayrıca Teknik Göstergelerin pencere uzunlukları artırılarak girdi değişkeni uzayı genişletilmiştir. Çalışmada Karar Ağaçlarına dayanan topluluk makine öğrenmesi yöntemlerinden Random Forest, XGBoost ve CatBoost kullanılmıştır. Modelin parametreleri Bayesyan Arama (Bayesian Search) yöntemi ile optimize edilmiştir. Çalışmanın bulgularına göre, tercih edilen bütün yöntemler %89,7 ile %90,4 aralığında doğruluk oranına sahipken ve diğer performans değerlendirme kriterleri de dikkate alındığında en iyi performansa sahip yöntemin XGBoost olduğu görülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Aras, S. (2020). Using technical indicators to predict stock price index movements by machine learning techniques, E. Sarikaya (Ed.), In Theory and Research in Social, Human and Administrative Sciences II, (1. Baskı, s. 249-274) içinde. Gece Publishing
  2. Ballings, M., Van den Poel, D., Hespeels, N., & Gryp, R. (2015). Evaluating multiple classifiers for stock price direction prediction. Expert systems with Applications, 42(20), 7046-7056. Basak, S., Kar, S., Saha, S., Khaidem, L., & Dey, S. R. (2019). Predicting the direction of stock market prices using tree-based classifiers. The North American Journal of Economics and Finance, 47, 552-567.
  3. Breiman, L., Friedman, J.H., Olshen, R., & Stone, A.C.G. (1984). Classification and Regression Trees (1). Wadsworth International Group, Belmont, California, USA.
  4. Breiman, L. (2001). Random forests. Machine learning, 45, 5-32.
  5. Chen, H. Y., Lee, C. F., & Shih, W. K. (2016). Technical, fundamental, and combined information for separating winners from losers. Pacific-Basin Finance Journal, 39, 224-242. https://doi.org/10.1016/j.pacfin.2016.06.008
  6. Tay, F. E., & Cao, L. (2001). Application of support vector machines in financial time series forecasting. Omega, 29(4), 309-317. http://doi.org/10.1016/S0305-0483(01)00026-3
  7. Cao, J., Li, Z., & Li, J. (2019). Financial time series forecasting model based on CEEMDAN and LSTM. Physica A: Statistical mechanics and its applications, 519, 127-139. https://doi.org/10.1016/j.physa.2018.11.061
  8. Cavalcante, R. C., Brasileiro, R. C., Souza, V. L., Nobrega, J. P., & Oliveira, A. L. (2016). Computational intelligence and financial markets: A survey and future directions. Expert Systems with Applications, 55, 194-211. https://doi.org/10.1016/j.eswa.2016.02.006.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Ekonometri Teorisi, Ekonometrik ve İstatistiksel Yöntemler, Zaman Serileri Analizi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

29 Nisan 2024

Yayımlanma Tarihi

30 Nisan 2024

Gönderilme Tarihi

16 Kasım 2023

Kabul Tarihi

18 Mart 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Sayı: 27

Kaynak Göster

APA
Büyükkör, Y., & Doğan, S. (2024). BORSA ENDEKS YÖNÜNÜN AĞAÇ TABANLI TOPLULUK MAKİNE ÖĞRENMESİ YÖNTEMLERİ İLE TAHMİNİ: BİST-100 ÖRNEĞİ. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 27, 324-335. https://doi.org/10.29029/busbed.1391790
AMA
1.Büyükkör Y, Doğan S. BORSA ENDEKS YÖNÜNÜN AĞAÇ TABANLI TOPLULUK MAKİNE ÖĞRENMESİ YÖNTEMLERİ İLE TAHMİNİ: BİST-100 ÖRNEĞİ. BUSBED. 2024;(27):324-335. doi:10.29029/busbed.1391790
Chicago
Büyükkör, Yasin, ve Seyyide Doğan. 2024. “BORSA ENDEKS YÖNÜNÜN AĞAÇ TABANLI TOPLULUK MAKİNE ÖĞRENMESİ YÖNTEMLERİ İLE TAHMİNİ: BİST-100 ÖRNEĞİ”. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 27: 324-35. https://doi.org/10.29029/busbed.1391790.
EndNote
Büyükkör Y, Doğan S (01 Nisan 2024) BORSA ENDEKS YÖNÜNÜN AĞAÇ TABANLI TOPLULUK MAKİNE ÖĞRENMESİ YÖNTEMLERİ İLE TAHMİNİ: BİST-100 ÖRNEĞİ. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 27 324–335.
IEEE
[1]Y. Büyükkör ve S. Doğan, “BORSA ENDEKS YÖNÜNÜN AĞAÇ TABANLI TOPLULUK MAKİNE ÖĞRENMESİ YÖNTEMLERİ İLE TAHMİNİ: BİST-100 ÖRNEĞİ”, BUSBED, sy 27, ss. 324–335, Nis. 2024, doi: 10.29029/busbed.1391790.
ISNAD
Büyükkör, Yasin - Doğan, Seyyide. “BORSA ENDEKS YÖNÜNÜN AĞAÇ TABANLI TOPLULUK MAKİNE ÖĞRENMESİ YÖNTEMLERİ İLE TAHMİNİ: BİST-100 ÖRNEĞİ”. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 27 (01 Nisan 2024): 324-335. https://doi.org/10.29029/busbed.1391790.
JAMA
1.Büyükkör Y, Doğan S. BORSA ENDEKS YÖNÜNÜN AĞAÇ TABANLI TOPLULUK MAKİNE ÖĞRENMESİ YÖNTEMLERİ İLE TAHMİNİ: BİST-100 ÖRNEĞİ. BUSBED. 2024;:324–335.
MLA
Büyükkör, Yasin, ve Seyyide Doğan. “BORSA ENDEKS YÖNÜNÜN AĞAÇ TABANLI TOPLULUK MAKİNE ÖĞRENMESİ YÖNTEMLERİ İLE TAHMİNİ: BİST-100 ÖRNEĞİ”. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 27, Nisan 2024, ss. 324-35, doi:10.29029/busbed.1391790.
Vancouver
1.Yasin Büyükkör, Seyyide Doğan. BORSA ENDEKS YÖNÜNÜN AĞAÇ TABANLI TOPLULUK MAKİNE ÖĞRENMESİ YÖNTEMLERİ İLE TAHMİNİ: BİST-100 ÖRNEĞİ. BUSBED. 01 Nisan 2024;(27):324-35. doi:10.29029/busbed.1391790

Cited By