Research Article

DOLAYLI İNDİRGEMELER ÜZERİNE İKİ DEĞERLİ MANTIK AÇISINDAN BİR İNCELEME –II: DÖRT DEĞER DURUMLU KARŞILIKLI KOŞUL VE TEKİL EVETLEME ÖNERMELERİNİN İNDİRGENMESİ

Number: 28 October 30, 2024
EN TR

DOLAYLI İNDİRGEMELER ÜZERİNE İKİ DEĞERLİ MANTIK AÇISINDAN BİR İNCELEME –II: DÖRT DEĞER DURUMLU KARŞILIKLI KOŞUL VE TEKİL EVETLEME ÖNERMELERİNİN İNDİRGENMESİ

Abstract

İki farklı basit önermeyi içeren bileşik önermeler, iki değerli mantık bağlamında dört değer durumuna sahip olan önermelerdir. Bu önermeler, dört değer durumlu önermeler olarak adlandırılabilir. Dört değer durumlu önermelere yönelik 16 doğruluk fonksiyonu olabilir. Tümel evetleme, tikel evetleme, koşul, bağdaşmazlık ve birlikte değilleme önermelerinin sekiz doğrudan varyasyonundan her biri; “doğru-doğru-doğru-yanlış”, “doğru-doğru-yanlış-doğru”, “doğru-yanlış-doğru-doğru”, “yanlış-doğru-doğru-doğru”, “yanlış-yanlış-yanlış-doğru”, “yanlış-yanlış-doğru-yanlış”, “yanlış-doğru-yanlış-yanlış” ve “doğru-yanlış-yanlış-yanlış” şeklindeki sekiz doğruluk fonksiyonundan birini alır. Buna göre, bu önermelerin her varyasyonu diğer dört önermeye indirgenebilir. Karşılıklı koşul ve tekil evetleme önermelerinin doğrudan varyasyonları ise “doğru-yanlış-yanlış-doğru” ve “yanlış-doğru-doğru-yanlış” doğruluk fonksiyonlarına sahiptir. Buna göre, karşılıklı koşul ve tekil evetleme önermelerinin farklı varyasyonları birbirine indirgenebilir; ancak bu önermelerin hiçbir varyasyonu tümel evetleme, tikel evetleme, koşul, bağdaşmazlık ve birlikte değilleme önermelerinin doğrudan varyasyonlarına indirgenemez. Yine tümel evetleme, tikel evetleme, koşul, bağdaşmazlık ve birlikte değilleme önermelerinin ne doğrudan ne de dolaylı varyasyonları karşılıklı koşul ve tekil evetleme önermelerine indirgenebilir. Bununla birlikte, karşılıklı koşul ve tekil evetleme önermelerinin farklı varyasyonları; tümel evetleme, tikel evetleme, koşul, bağdaşmazlık ve birlikte değilleme önermelerinin dolaylı varyasyonlarına indirgenebilir. Bu çalışmada, hem aynı hem de farklı önerme eklemlerinden yararlanılarak karşılıklı koşul ve tekil evetleme önermelerinin doğrudan varyasyonlarına eşdeğer olan dolaylı önermeler oluşturulup karşılıklı koşul ve tekil evetleme önermelerinin nasıl tümel evetleme, tikel evetleme, koşul, bağdaşmazlık ve birlikte değilleme önermelerine indirgenebildikleri gösterilmeye çalışılmaktadır.

Keywords

References

  1. Allen, C. & Hand, M. (2001). Logic primer (2nd ed.). Massachusetts: The MIT Press.
  2. Bochvar, D. A. (1938). Ob odnom trekhznachnom ischislenii i ego primenenii k analizu paradoksov klasicheskogo rasshirennogo funktsionalnogo ischislenia, Mathematicheskii Sbornik, 46(2), 290-291.
  3. Bochvar, D. A. (1981). On a three-valued logical calculus and its application to the analysis of the paradoxes of the classical extended functional calculus (trans. M. Bergmann), History and Philosophy of Logic, 2(1-2), 87-112.
  4. Copi, I. M. (1967). Symbolic logic (3rd ed.). New York: The Macmillan Company.
  5. Frege, G. (1972). On the aim of the conceptual notation (trans. T. W. Bynum). T. W. Bynum (Ed.), Gottlob Frege: Conceptual notation and related articles (pp. 90-100). Oxford: Clarendon Press.
  6. Gemignani, M. C. (2004). Basic concepts of mathematics and logic. New York: Dover Publications Inc.
  7. Grünberg, T. (2002). Modern logic. Ankara: METU Press.
  8. Hilbert, D. & Ackerman, W. (1950). Principles of mathematical logic (trans. L. M. Hammond, G. G. Leckie & F. Steinhardt). New York: Chelsea Publishing Company.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Logic

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

October 27, 2024

Publication Date

October 30, 2024

Submission Date

July 15, 2024

Acceptance Date

September 12, 2024

Published in Issue

Year 2024 Number: 28

APA
Osman, F. (2024). DOLAYLI İNDİRGEMELER ÜZERİNE İKİ DEĞERLİ MANTIK AÇISINDAN BİR İNCELEME –II: DÖRT DEĞER DURUMLU KARŞILIKLI KOŞUL VE TEKİL EVETLEME ÖNERMELERİNİN İNDİRGENMESİ. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 28, 194-213. https://doi.org/10.29029/busbed.1516242
AMA
1.Osman F. DOLAYLI İNDİRGEMELER ÜZERİNE İKİ DEĞERLİ MANTIK AÇISINDAN BİR İNCELEME –II: DÖRT DEĞER DURUMLU KARŞILIKLI KOŞUL VE TEKİL EVETLEME ÖNERMELERİNİN İNDİRGENMESİ. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2024;(28):194-213. doi:10.29029/busbed.1516242
Chicago
Osman, Fikret. 2024. “DOLAYLI İNDİRGEMELER ÜZERİNE İKİ DEĞERLİ MANTIK AÇISINDAN BİR İNCELEME –II: DÖRT DEĞER DURUMLU KARŞILIKLI KOŞUL VE TEKİL EVETLEME ÖNERMELERİNİN İNDİRGENMESİ”. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, nos. 28: 194-213. https://doi.org/10.29029/busbed.1516242.
EndNote
Osman F (October 1, 2024) DOLAYLI İNDİRGEMELER ÜZERİNE İKİ DEĞERLİ MANTIK AÇISINDAN BİR İNCELEME –II: DÖRT DEĞER DURUMLU KARŞILIKLI KOŞUL VE TEKİL EVETLEME ÖNERMELERİNİN İNDİRGENMESİ. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 28 194–213.
IEEE
[1]F. Osman, “DOLAYLI İNDİRGEMELER ÜZERİNE İKİ DEĞERLİ MANTIK AÇISINDAN BİR İNCELEME –II: DÖRT DEĞER DURUMLU KARŞILIKLI KOŞUL VE TEKİL EVETLEME ÖNERMELERİNİN İNDİRGENMESİ”, Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, no. 28, pp. 194–213, Oct. 2024, doi: 10.29029/busbed.1516242.
ISNAD
Osman, Fikret. “DOLAYLI İNDİRGEMELER ÜZERİNE İKİ DEĞERLİ MANTIK AÇISINDAN BİR İNCELEME –II: DÖRT DEĞER DURUMLU KARŞILIKLI KOŞUL VE TEKİL EVETLEME ÖNERMELERİNİN İNDİRGENMESİ”. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 28 (October 1, 2024): 194-213. https://doi.org/10.29029/busbed.1516242.
JAMA
1.Osman F. DOLAYLI İNDİRGEMELER ÜZERİNE İKİ DEĞERLİ MANTIK AÇISINDAN BİR İNCELEME –II: DÖRT DEĞER DURUMLU KARŞILIKLI KOŞUL VE TEKİL EVETLEME ÖNERMELERİNİN İNDİRGENMESİ. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2024;:194–213.
MLA
Osman, Fikret. “DOLAYLI İNDİRGEMELER ÜZERİNE İKİ DEĞERLİ MANTIK AÇISINDAN BİR İNCELEME –II: DÖRT DEĞER DURUMLU KARŞILIKLI KOŞUL VE TEKİL EVETLEME ÖNERMELERİNİN İNDİRGENMESİ”. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, no. 28, Oct. 2024, pp. 194-13, doi:10.29029/busbed.1516242.
Vancouver
1.Fikret Osman. DOLAYLI İNDİRGEMELER ÜZERİNE İKİ DEĞERLİ MANTIK AÇISINDAN BİR İNCELEME –II: DÖRT DEĞER DURUMLU KARŞILIKLI KOŞUL VE TEKİL EVETLEME ÖNERMELERİNİN İNDİRGENMESİ. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2024 Oct. 1;(28):194-213. doi:10.29029/busbed.1516242