Araştırma Makalesi

DOLAYLI İNDİRGEMELER ÜZERİNE İKİ DEĞERLİ MANTIK AÇISINDAN BİR İNCELEME –II: DÖRT DEĞER DURUMLU KARŞILIKLI KOŞUL VE TEKİL EVETLEME ÖNERMELERİNİN İNDİRGENMESİ

Sayı: 28 30 Ekim 2024
PDF İndir
EN TR

DOLAYLI İNDİRGEMELER ÜZERİNE İKİ DEĞERLİ MANTIK AÇISINDAN BİR İNCELEME –II: DÖRT DEĞER DURUMLU KARŞILIKLI KOŞUL VE TEKİL EVETLEME ÖNERMELERİNİN İNDİRGENMESİ

Öz

İki farklı basit önermeyi içeren bileşik önermeler, iki değerli mantık bağlamında dört değer durumuna sahip olan önermelerdir. Bu önermeler, dört değer durumlu önermeler olarak adlandırılabilir. Dört değer durumlu önermelere yönelik 16 doğruluk fonksiyonu olabilir. Tümel evetleme, tikel evetleme, koşul, bağdaşmazlık ve birlikte değilleme önermelerinin sekiz doğrudan varyasyonundan her biri; “doğru-doğru-doğru-yanlış”, “doğru-doğru-yanlış-doğru”, “doğru-yanlış-doğru-doğru”, “yanlış-doğru-doğru-doğru”, “yanlış-yanlış-yanlış-doğru”, “yanlış-yanlış-doğru-yanlış”, “yanlış-doğru-yanlış-yanlış” ve “doğru-yanlış-yanlış-yanlış” şeklindeki sekiz doğruluk fonksiyonundan birini alır. Buna göre, bu önermelerin her varyasyonu diğer dört önermeye indirgenebilir. Karşılıklı koşul ve tekil evetleme önermelerinin doğrudan varyasyonları ise “doğru-yanlış-yanlış-doğru” ve “yanlış-doğru-doğru-yanlış” doğruluk fonksiyonlarına sahiptir. Buna göre, karşılıklı koşul ve tekil evetleme önermelerinin farklı varyasyonları birbirine indirgenebilir; ancak bu önermelerin hiçbir varyasyonu tümel evetleme, tikel evetleme, koşul, bağdaşmazlık ve birlikte değilleme önermelerinin doğrudan varyasyonlarına indirgenemez. Yine tümel evetleme, tikel evetleme, koşul, bağdaşmazlık ve birlikte değilleme önermelerinin ne doğrudan ne de dolaylı varyasyonları karşılıklı koşul ve tekil evetleme önermelerine indirgenebilir. Bununla birlikte, karşılıklı koşul ve tekil evetleme önermelerinin farklı varyasyonları; tümel evetleme, tikel evetleme, koşul, bağdaşmazlık ve birlikte değilleme önermelerinin dolaylı varyasyonlarına indirgenebilir. Bu çalışmada, hem aynı hem de farklı önerme eklemlerinden yararlanılarak karşılıklı koşul ve tekil evetleme önermelerinin doğrudan varyasyonlarına eşdeğer olan dolaylı önermeler oluşturulup karşılıklı koşul ve tekil evetleme önermelerinin nasıl tümel evetleme, tikel evetleme, koşul, bağdaşmazlık ve birlikte değilleme önermelerine indirgenebildikleri gösterilmeye çalışılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Allen, C. & Hand, M. (2001). Logic primer (2nd ed.). Massachusetts: The MIT Press.
  2. Bochvar, D. A. (1938). Ob odnom trekhznachnom ischislenii i ego primenenii k analizu paradoksov klasicheskogo rasshirennogo funktsionalnogo ischislenia, Mathematicheskii Sbornik, 46(2), 290-291.
  3. Bochvar, D. A. (1981). On a three-valued logical calculus and its application to the analysis of the paradoxes of the classical extended functional calculus (trans. M. Bergmann), History and Philosophy of Logic, 2(1-2), 87-112.
  4. Copi, I. M. (1967). Symbolic logic (3rd ed.). New York: The Macmillan Company.
  5. Frege, G. (1972). On the aim of the conceptual notation (trans. T. W. Bynum). T. W. Bynum (Ed.), Gottlob Frege: Conceptual notation and related articles (pp. 90-100). Oxford: Clarendon Press.
  6. Gemignani, M. C. (2004). Basic concepts of mathematics and logic. New York: Dover Publications Inc.
  7. Grünberg, T. (2002). Modern logic. Ankara: METU Press.
  8. Hilbert, D. & Ackerman, W. (1950). Principles of mathematical logic (trans. L. M. Hammond, G. G. Leckie & F. Steinhardt). New York: Chelsea Publishing Company.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Mantık

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

27 Ekim 2024

Yayımlanma Tarihi

30 Ekim 2024

Gönderilme Tarihi

15 Temmuz 2024

Kabul Tarihi

12 Eylül 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Sayı: 28

Kaynak Göster

APA
Osman, F. (2024). DOLAYLI İNDİRGEMELER ÜZERİNE İKİ DEĞERLİ MANTIK AÇISINDAN BİR İNCELEME –II: DÖRT DEĞER DURUMLU KARŞILIKLI KOŞUL VE TEKİL EVETLEME ÖNERMELERİNİN İNDİRGENMESİ. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 28, 194-213. https://doi.org/10.29029/busbed.1516242
AMA
1.Osman F. DOLAYLI İNDİRGEMELER ÜZERİNE İKİ DEĞERLİ MANTIK AÇISINDAN BİR İNCELEME –II: DÖRT DEĞER DURUMLU KARŞILIKLI KOŞUL VE TEKİL EVETLEME ÖNERMELERİNİN İNDİRGENMESİ. BUSBED. 2024;(28):194-213. doi:10.29029/busbed.1516242
Chicago
Osman, Fikret. 2024. “DOLAYLI İNDİRGEMELER ÜZERİNE İKİ DEĞERLİ MANTIK AÇISINDAN BİR İNCELEME –II: DÖRT DEĞER DURUMLU KARŞILIKLI KOŞUL VE TEKİL EVETLEME ÖNERMELERİNİN İNDİRGENMESİ”. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 28: 194-213. https://doi.org/10.29029/busbed.1516242.
EndNote
Osman F (01 Ekim 2024) DOLAYLI İNDİRGEMELER ÜZERİNE İKİ DEĞERLİ MANTIK AÇISINDAN BİR İNCELEME –II: DÖRT DEĞER DURUMLU KARŞILIKLI KOŞUL VE TEKİL EVETLEME ÖNERMELERİNİN İNDİRGENMESİ. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 28 194–213.
IEEE
[1]F. Osman, “DOLAYLI İNDİRGEMELER ÜZERİNE İKİ DEĞERLİ MANTIK AÇISINDAN BİR İNCELEME –II: DÖRT DEĞER DURUMLU KARŞILIKLI KOŞUL VE TEKİL EVETLEME ÖNERMELERİNİN İNDİRGENMESİ”, BUSBED, sy 28, ss. 194–213, Eki. 2024, doi: 10.29029/busbed.1516242.
ISNAD
Osman, Fikret. “DOLAYLI İNDİRGEMELER ÜZERİNE İKİ DEĞERLİ MANTIK AÇISINDAN BİR İNCELEME –II: DÖRT DEĞER DURUMLU KARŞILIKLI KOŞUL VE TEKİL EVETLEME ÖNERMELERİNİN İNDİRGENMESİ”. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 28 (01 Ekim 2024): 194-213. https://doi.org/10.29029/busbed.1516242.
JAMA
1.Osman F. DOLAYLI İNDİRGEMELER ÜZERİNE İKİ DEĞERLİ MANTIK AÇISINDAN BİR İNCELEME –II: DÖRT DEĞER DURUMLU KARŞILIKLI KOŞUL VE TEKİL EVETLEME ÖNERMELERİNİN İNDİRGENMESİ. BUSBED. 2024;:194–213.
MLA
Osman, Fikret. “DOLAYLI İNDİRGEMELER ÜZERİNE İKİ DEĞERLİ MANTIK AÇISINDAN BİR İNCELEME –II: DÖRT DEĞER DURUMLU KARŞILIKLI KOŞUL VE TEKİL EVETLEME ÖNERMELERİNİN İNDİRGENMESİ”. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 28, Ekim 2024, ss. 194-13, doi:10.29029/busbed.1516242.
Vancouver
1.Fikret Osman. DOLAYLI İNDİRGEMELER ÜZERİNE İKİ DEĞERLİ MANTIK AÇISINDAN BİR İNCELEME –II: DÖRT DEĞER DURUMLU KARŞILIKLI KOŞUL VE TEKİL EVETLEME ÖNERMELERİNİN İNDİRGENMESİ. BUSBED. 01 Ekim 2024;(28):194-213. doi:10.29029/busbed.1516242