Veri Gölleri ve Türkiye'deki Kurumların Veri Mimarisi Geliştirme Süreçlerine Entegrasyonu: Bir Model Önerisi

Ela Ankaralı; Özgür Külcü

doi:10.33721/by.1563153

EN TR

Veri Gölleri ve Türkiye'deki Kurumların Veri Mimarisi Geliştirme Süreçlerine Entegrasyonu: Bir Model Önerisi

Abstract

Bu makalede, dijital dönüşüm süreciyle birlikte büyük veri yönetiminde karşılaşılan zorluklara çözüm olarak veri gölü yaklaşımı ele alınmakta ve bu yaklaşımın Türkiye'deki kurumsal veri mimarisi geliştirme süreçlerine entegrasyonu incelenmektedir. Veri göllerinin, yapılandırılmamış ve yarı yapılandırılmış verileri esnek bir şekilde yönetebilme kabiliyeti sayesinde, Türkiye'nin büyük veri yönetimi kabiliyetini artırabileceği vurgulanmaktadır. Çalışmanın kapsamı, Türkiye'deki mevcut veri yönetim sistemlerinin analizi, veri göllerinin potansiyel faydaları ve uygulama zorluklarının değerlendirilmesi; araştırma sorusu ise “Veri göllerinin Türkiye'deki kurumsal veri mimarilerine entegrasyonu nasıl gerçekleştirilebilir ve bu amaçla nasıl bir entegrasyon modeli uygulanabilir?” olarak belirlenmiştir. Bu çalışma kapsamında, Türkiye’deki mevcut veri yönetim sistemleri analiz edilerek veri göllerinin potansiyel faydaları ile uygulama sırasında karşılaşılabilecek zorluklar tartışılmaktadır. Ayrıca çalışmada veri göllerinin doğru üst veri yönetimi, etkili veri yönetişim politikaları ve güvenlik önlemleri çerçevesinde nasıl uygulanabileceğine dair bir model önerisi sunulmaktadır. Bu model, fonksiyonel ve olgunluk temelli mimarilerin birleşiminden oluşmaktadır. Önerilen bu yaklaşımın, Türkiye'deki kurumların veri yönetimi kabiliyetlerini artırarak büyük veri analitiği ve karar alma süreçlerine önemli katkılar sağlayacağı öngörülmektedir.

Keywords

Veri Gölleri, Veri Ambarı, Veri Mimarisi

References

Alharthi, A., Krotov, V. ve Bowman, M. (2017). Addressing barriers to big data. Business Horizons, 60(3), 285-292.
Amazon Web Services. (2024). What is a data lake? - Introduction to data lakes and analytics. https://aws.amazon.com/what-is/data-lake/
Ayvaz, S. ve Salman, Y. B. (2020). Türkiye'de büyük veri kullanım olgunluğunun belirlenmesi. Bilişim Teknolojileri Dergisi, 13(3), 297-310.
Baker, R. S. ve Inventado, P. S. (2014). Educational data mining and learning analytics. J. A. Larusson ve B. White (Ed.). Learning analytics: From research to practice (s. 61-75) içinde. Springer.
Beheshti, A., Benatallah, B., Sheng, Q. Z. ve Schiliro, F. (2020). Intelligent knowledge lakes: the age of artificial intelligence and big data. U, L., Yang, J., Cai, Y., Karlapalem, K., Liu, A. ve Huang, X. (Edt.) Web Information Systems Engineering: Communications in Computer and Information Science, vol 1155. Springer, Singapore.
Bertino, E. (2016). Data security and privacy: Concepts, approaches, and research directions. IEEE 40th Annual Computer Software and Applications Conference içinde (400-407). IEEE
Boyko, N. (2018). Machine learning on data lake. LAP LAMBERT Academic Publishing
Chavan, V. D. ve Yalagi, P. S. (2023). A Review of Machine Learning Tools and Techniques for Anomaly Detection. International Conference on Information and Communication Technology for Intelligent Systems içinde (395-406). Springer Nature Singapore.
Cloudian. (y.t.). Data Lake Security: Challenges and 6 critical best practices. https://cloudian.com/guides/data-lake/data-lake-security-challenges-and-6-critical-best-practices/
Collectiv. (2021). Change Management: The other half of an enterprise data strategy. https://gocollectiv.com/blog/enteprise-data-strategy-change-management/

Cumhurbaşkanlığı Dijital Dönüşüm Ofisi. (2024). Ulusal Veri Stratejisi. https://cbddo.gov.tr/ulusal-veri-stratejisi/
DATAVERSITY. (t.y.). Data lake strategy: Its benefits, challenges, and implementation. https://www.dataversity.net/data-lake-strategy-its-benefits-challenges-and-implementation/
Dixon, J. (2010). Pentaho, Hadoop, and data lakes. James Dixon Blog. https://jamesdixon.wordpress.com/2010/10/14/pentaho-hadoop-and-data-lakes/
El Assouri, A. (2024, May 2). Data lake revolution in higher education. Stalks. https://www.stalks-app.com/en/2024/05/02/data-lake-revolution-in-higher-education/
Fang, H. (2015). Managing data lakes in big data era: What's a data lake and why has it became popular in data management ecosystem. 2015 IEEE International Conference on Cyber Technology in Automation, Control, and Intelligent Systems içinde (820-824). https://doi.org/10.1109/CYBER.2015.7288049
Farhan, M. S., Youssef, A. ve Abdelhamid, L. (2024). A model for enhancing unstructured big data warehouse execution time. Big Data and Cognitive Computing, 8(2), 17.
Gelir İdaresi Başkanlığı. (t.y.). Hizmetlerimiz GİB Teknoloji. https://teknoloji.gib.gov.tr/teknoloji/hizmetlerimiz.html
Giebler, C., Gröger, C., Hoos, E., Eichler, R., Schwarz, H. ve Mitschang, B. (2021). The data lake architecture framework: A foundation for building a comprehensive data lake architecture. Fachtagung für Datenbanksysteme für Business, Technologie und Web içinde (351-370). Gesellschaft für Informatik, Bonn.
Giebler, C., Gröger, C., Hoos, E., Schwarz, H. ve Mitschang, B. (2019). Leveraging the data lake: Current state and challenges. T. Welzer, J. Eder, V. Podgorelec ve A. K. Latific (Edt.). Big data analytics and knowledge discovery, 21st International Conference, DaWaK 2019 içinde (179-188). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-030-27520-4_13
Gökalp, E., Gökalp, M. O., Çoban, S. ve Eren, P. E. (2018). Analysing opportunities and challenges of integrated blockchain technologies in healthcare. S. Wrycza ve J. Maślankowski (Yay. haz.). Information Systems: Research, Development, Applications, Education. SIGSAND/PLAIS 2018. Lecture Notes in Business Information Processing vol 333, içinde (s. 399-416). Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-030-00060-8_13
Grosser, T., Bloeme, J., Mack, M. ve Vitsenko, J. (2016). Hadoop and data lakes: Use cases, benefits and limitations. Business Application Research Center (BARC GmbH). https://info.talend.com/rs/talend/images/WP_EN_BD_BARC_Hadoop_DataLakes.pdf
Gupta, B. B., Yamaguchi, S. ve Agrawal, D. P. (2017). Advances in security and privacy of multimedia big data in mobile and cloud computing. Multimedia Tools and Applications, 76(21), 22391-22398.
Hai, R., Geisler, S. ve Quix, C. (2016). Constance: An intelligent data lake system. 2016 International Conference on Management of Data içinde (2097-2100).
Halevy, A., Ferrer, C. C., Ma, H., Ozertem, U., Pantel, P., Saeidi, M., Silvestri, F. ve Stoyanov, V. (2022). Preserving Integrity in Online Social Networks. Communications of the ACM, 65(2), 92-98.
Halevy, A., Korn, F., Noy, N. F., Polyzotis, N., Roy, S. ve Whang, S. E. (2016). Goods: Organizing Google’s datasets. SIGMOD, 795-806.
Hashem, I. A. T., Yaqoob, I., Anuar, N. B., Mokhtar, S., Gani, A. ve Khan, S. U. (2015). The rise of “big data” on cloud computing: Review and open research issues. Information Systems, 47, 98-115.
Hu, V. C., Ferraiolo, D., Kuhn, R., Schnitzer, A., Sandlin, K., Miller, R. ve Scarfone, K. (2015). Guide to attribute based access control (ABAC) definition and considerations. NIST Special Publication, 800(162), 1-54.
IDC Türkiye. (2024). IDC Türkiye CIO Summit 2024. https://www.idc.com/mea/events/71258-idc-turkiye-cio-summit-2024
Inmon, W. H. (2016). Data lake architecture: Designing the data lake and avoiding the garbage dump. Technics Publications.
John, T. ve Misra, P. (2017). Data lake for enterprises: Lambda architecture for building enterprise data systems. Packt Publishing.
Karaarslan, E. ve Akbaş, M. F. (2017). Blok zinciri tabanlı siber güvenlik sistemleri. Uluslararası Bilgi Güvenliği Mühendisliği Dergisi, 3(2), 16-21.
Khan, N., Uddin, M. F. ve Gupta, N. (2014). Seven V’s of big data understanding big data to extract value. American Society for Engineering Education içinde, (1-6). IEEE
Kimball, R. ve Ross, M. (2013). The data warehouse toolkit: The definitive guide to dimensional modeling. John Wiley ve Sons.
Kişisel Verileri Koruma Kurumu. (2023). 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu. https://www.kvkk.gov.tr/Icerik/6649/6698-SAYILI-KISISEL-VERILERIN-KORUNMASI-KANUNU
Kişisel Verileri Koruma Kurumu (t.y.). Veri Güvenliğine İlişkin Yükümlülükler. https://www.kvkk.gov.tr/Icerik/2040/Veri-Guvenligine-Iliskin-Yukumlulukler
Köseoğlu, Ö. ve Demirci, Y. (2017). Türkiye’de Büyük Veri Ve Veri Madenciliğine İlişkin Politika Ve Stratejiler: Ulusal Politika Belgelerinin İçerik Analizi. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 22(15), 2223-2239.
LaPlante, A. ve Sharma, B. (2016). Architecting data lakes data management architectures for advanced business use cases. O’Reilly Media Inc.
LeCun, Y., Bengio, Y. ve Hinton, G. (2015). Deep learning. Nature, 521(7553), 436-444. Losee, R. (2006). Browsing mixed structured and unstructured data. Information Processing and Management, 42(2), 440–452.
Madera, C. ve Laurent, A. (2016). The next information architecture evolution: The data lake wave. International Conference on Enterprise Information Systems (ICEIS) içinde (191-197). https://doi.org/10.5220/0005749801910197
Mathis, J. (2017). Data lakes. Datenbank Spektrum, 17, 289–293. Miloslavskaya, N. ve Tolstoy, A. (2016). Big data, fast data and data lake concepts. Procedia Computer Science, 88, 300-305.
Mishra, S ve Misra, A. (2017). Structured and unstructured big data analytics. IEEE International Conference on Current Trends in Computer, Electrical, Electronics and Communication içinde (740-746). IEEE
Müller, H. J., & Hübner, A. (2019). Data Lakes: Concepts and Applications. Data Management in the Cloud: Challenges and Opportunities içinde (123-145). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-319-97506-0_7
Orobor, I. A. (2016). Integration and analysis of unstructured data for decision making: Text analytics approach. International Journal of Open Information Technologies, 4(1), 82–88.
Pathlock. (t.y.). 5 Data masking techniques and why you need them. https://pathlock.com/learn/5-data-masking-techniques-and-why-you-need-them/
Qi, Q. ve Tao, F. (2018). Digital twin and big data towards smart manufacturing and industry 4.0: 360 degree comparison. IEEE Access, 6, 3585-3593.
Quix, C., Hai, R., & Vatov, I. (2016). Metadata Extraction and Management in Data LakesWith GEMMS. Complex Systems Informatics and Modeling Quarterly, 9, 67–83.
Raghupathi, W. ve Raghupathi, V. (2014). Big data analytics in healthcare: promise and potential. Health Information Science and Systems, 2(1), 3. https://doi.org/10.1186/2047-2501-2-3
Resmî Gazete. (2016). Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (7 Nisan, 2016). https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2016/04/20160407-8.htm
Sabancı Üniversitesi Veri Analitiği Araştırma ve Uygulama Merkezi (VERİM). (2024). Projeler. https://verim.sabanciuniv.edu/tr/projeler
Sağıroğlu, Ş. ve Koç, O. (2017). Büyük Veri ve Açık Veri Analitiği: Yöntemler ve Uygulamalar. Grafikeryayın
Sawadogo, P. ve Darmont, J. (2020). On data lake architectures and metadata management. Journal of Intelligent Information Systems, 56(1), 9-120.
Sigmund, J. (2021). Advanced Analytics and Big Data in Supply Chain Planning. Disrupting Logistics: Startups, Technologies, and Investors Building Future Supply Chains, 121-135.
Sivarajah, U., Kamal, M. M., Irani, Z. ve Weerakkody, V. (2017). Critical analysis of big data challenges and analytical methods. Journal of Business Research, 70, 263-286.
Snowflake. (t.y.). Cloud Data Lake. https://www.snowflake.com/guides/cloud-data-lake/
Suriarachchi, I. ve Plale, B. (2016). Crossing analytics systems: A case for integrated provenance in data lakes. 2016 IEEE International Conference on Big Data (Big Data) içinde. Washington, DC, USA. https://doi.org/10.1109/BigData.2016.7840676
Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF). (t.y.). Turkey: Financial sector assessment program. https://www.tmsf.org.tr/File/Download?fileId=3b79c30a-04dd-42a6-a6e1-58285abdc3f2&typeId=1
T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. (2024). Akıllı Şehirler Portalı. https://www.akillisehirler.gov.tr
T.C. Sağlık Bakanlığı Sağlık Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü. (2024a). Veri ambarı ve büyük veri birimi. https://sbsgm.saglik.gov.tr/TR-32358/veri-ambari-ve-buyuk-veri-birimi.html
T.C. Sağlık Bakanlığı Sağlık Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü. (2024b). Büyük veri uygulamaları ve veri yönetimi koordinatörlüğü. https://sbsgm.saglik.gov.tr/TR-104968/buyuk-veri-uygulamalari-ve-veri-yonetimi-koordinatorlugu.html
Teradata. (t.y.). What Is Data Lake Security? https://www.teradata.com/insights/data-security/what-is-data-lake-security
Terrizzano, I., Schwarz, P., Roth, M. ve Colino, J. E. (2015). Data wrangling: The challenging journey from the wild to the lake. 7th Biennial Conference on Innovative Data Systems Research (CIDR'15) içinde.
Truică, C.-O., Apostol, E., Darmont, J. ve Pedersen, T. (2021). The forgotten document-oriented database management systems: An overview and benchmark of native XML DODBMSes in comparison with JSON DODBMSes. ArXiv, 30, abs/2102.02246.
TÜBİTAK ULAKBİM. (t.y.). Veri Ambarı. https://ulakbim.tubitak.gov.tr/tr/hizmetlerimiz/veri-ambari-0
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK). (t.y.). Mikro Veri. https://www.tuik.gov.tr/Kurumsal/Mikro_Veri
Türkyılmaz-van der Velden, Y. (2021). Research data management and FAIR data principles. Creative Commons Türkiye Webinar Series içinde. https://creativecommons.org.tr/cctrwebinar-fair-veri-prensipleri-ve-arastirma-verilerinin-yonetimi/
United Nations Development Programme (UNDP). (2024). Data Governance Framework Recommendation Report for Türkiye. https://www.undp.org/sites/g/files/zskgke326/files/2024- 04/data_governance_framework_recommendation_report_for_turkiye_2024-final-13_march.pdf
Uslu, H. (2023). Dijital Dönüşüm ve Kamu Hizmetleri Yönetimde Yenilikçi Yaklaşımlar ve Zorluklar. Uluslararası Politik Araştırmalar Dergisi, 9(3), 15-31. https://doi.org/10.25272/icps.1354693
Wieder, P., ve Nolte, H. (2022). Toward data lakes as central building blocks for data management and analysis. Frontiers in big Data, 5, 945720.
Yafooz, W. M., Abidin, S. Z., Omar, N. ve Idrus, Z. (2013). Managing unstructured data in relational databases. 2013 IEEE Conference on Systems, Process & Control (ICSPC) içinde (198-203).

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Library and Information Studies (Other)

Journal Section

Research Article

Authors

Ela Ankaralı ^*
0000-0002-7968-485X
Türkiye

Özgür Külcü
0000-0002-2204-3170
Türkiye

Publication Date

December 31, 2024

Submission Date

October 8, 2024

Acceptance Date

December 30, 2024

Published in Issue

Year 2024 Volume: 7 Number: 2

DOI

https://doi.org/10.33721/by.1563153

IZ

https://izlik.org/JA33PG76UK

APA

Ankaralı, E., & Külcü, Ö. (2024). Veri Gölleri ve Türkiye’deki Kurumların Veri Mimarisi Geliştirme Süreçlerine Entegrasyonu: Bir Model Önerisi. Bilgi Yönetimi, 7(2), 272-304. https://doi.org/10.33721/by.1563153

AMA

1.Ankaralı E, Külcü Ö. Veri Gölleri ve Türkiye’deki Kurumların Veri Mimarisi Geliştirme Süreçlerine Entegrasyonu: Bir Model Önerisi. IM. 2024;7(2):272-304. doi:10.33721/by.1563153

Chicago

Ankaralı, Ela, and Özgür Külcü. 2024. “Veri Gölleri Ve Türkiye’deki Kurumların Veri Mimarisi Geliştirme Süreçlerine Entegrasyonu: Bir Model Önerisi”. Bilgi Yönetimi 7 (2): 272-304. https://doi.org/10.33721/by.1563153.

EndNote

Ankaralı E, Külcü Ö (December 1, 2024) Veri Gölleri ve Türkiye’deki Kurumların Veri Mimarisi Geliştirme Süreçlerine Entegrasyonu: Bir Model Önerisi. Bilgi Yönetimi 7 2 272–304.

IEEE

[1]E. Ankaralı and Ö. Külcü, “Veri Gölleri ve Türkiye’deki Kurumların Veri Mimarisi Geliştirme Süreçlerine Entegrasyonu: Bir Model Önerisi”, IM, vol. 7, no. 2, pp. 272–304, Dec. 2024, doi: 10.33721/by.1563153.

ISNAD

Ankaralı, Ela - Külcü, Özgür. “Veri Gölleri Ve Türkiye’deki Kurumların Veri Mimarisi Geliştirme Süreçlerine Entegrasyonu: Bir Model Önerisi”. Bilgi Yönetimi 7/2 (December 1, 2024): 272-304. https://doi.org/10.33721/by.1563153.

JAMA

1.Ankaralı E, Külcü Ö. Veri Gölleri ve Türkiye’deki Kurumların Veri Mimarisi Geliştirme Süreçlerine Entegrasyonu: Bir Model Önerisi. IM. 2024;7:272–304.

MLA

Ankaralı, Ela, and Özgür Külcü. “Veri Gölleri Ve Türkiye’deki Kurumların Veri Mimarisi Geliştirme Süreçlerine Entegrasyonu: Bir Model Önerisi”. Bilgi Yönetimi, vol. 7, no. 2, Dec. 2024, pp. 272-04, doi:10.33721/by.1563153.

Vancouver

1.Ela Ankaralı, Özgür Külcü. Veri Gölleri ve Türkiye’deki Kurumların Veri Mimarisi Geliştirme Süreçlerine Entegrasyonu: Bir Model Önerisi. IM. 2024 Dec. 1;7(2):272-304. doi:10.33721/by.1563153

Cited By

Türkiye’de Enerji Sektöründe Çağrı Merkezlerinin Tüketici Bilinçlendirilmesindeki Etkisine İlişkin Bir Analiz

Journal of Banking and Financial Research

https://doi.org/10.55026/jobaf.1627981

Integrating Data Lakes into the Data Architecture Development Processes of Institutions in Türkiye: A Proposed Model

Abstract

Keywords

Veri Gölleri ve Türkiye'deki Kurumların Veri Mimarisi Geliştirme Süreçlerine Entegrasyonu: Bir Model Önerisi

Abstract

Keywords

References

Details

Primary Language

Subjects

Journal Section

Authors

Publication Date

Submission Date

Acceptance Date

Published in Issue

DOI

IZ

Cite

Cited By

Türkiye’de Enerji Sektöründe Çağrı Merkezlerinin Tüketici Bilinçlendirilmesindeki Etkisine İlişkin Bir Analiz