Review

Kronik Ağrı Tedavisinde Üçüncü Dalga Bilişsel-Davranışçı Terapiler: Anlatısal Bir Derleme

Volume: 22 Number: 2 December 29, 2025
TR EN

Kronik Ağrı Tedavisinde Üçüncü Dalga Bilişsel-Davranışçı Terapiler: Anlatısal Bir Derleme

Abstract

Kronik ağrı, dünya genelinde yetişkin nüfusun yaklaşık beşte birini etkileyen önemli bir halk sağlığı sorunudur. Depresyon, anksiyete bozuklukları ve madde kullanım sorunlarının yanı sıra geniş çaplı işlevsellik kayıplarıyla yakından ilişkili olması, kronik ağrıyı hem bireysel hem de toplumsal düzeyde ciddi bir yük haline getirmektedir. Bu çok boyutluluk, tedavide biyopsikososyal yaklaşımı gerekli kılmakta ve özellikle psikoterapötik müdahaleleri sürecin merkezine yerleştirmektedir. Bu çerçevede uzun süre “altın standart” kabul edilen Bilişsel-Davranışçı Terapi’nin (BDT), ağrıya bağlı psikolojik semptomları hedef alarak hastaların yaşam kalitesini artırmada etkili olduğu çok sayıda çalışmada tutarlı biçimde ortaya konmuştur. Son yirmi yılda ise “üçüncü dalga BDT” olarak adlandırılan çağdaş terapi modelleri kabul, farkındalık ve şefkat temelli müdahaleler aracılığıyla kronik ağrı yönetimine yeni bir boyut kazandırmıştır. Bunlar arasında Kabul ve Adanmışlık Terapisi ile Mindfulness Temelli Bilişsel Terapi, en güçlü kanıt tabanına sahip yaklaşımlar olarak öne çıkarken, Diyalektik Davranış Terapisi, Şefkat Odaklı Terapi ve Fonksiyonel Analitik Psikoterapi henüz erken aşama kanıtlarla desteklenen, ancak giderek artan klinik ilgi gören modeller olarak dikkat çekmektedir. Bu derlemenin amacı, söz konusu üçüncü dalga bilişsel-davranışçı terapilerin kronik ağrıya uyarlamalarını kuramsal dayanakları, klinik uygulama biçimleri ve kanıt düzeyleri çerçevesinde ele almak; böylece hem klinik uygulamalara hem de gelecekteki araştırmalara yol gösterici olacak bir sentez sunmaktır.

Keywords

Ethical Statement

Since the study is a narrative review, it does not require ethics committee approval.

References

  1. Aaron, R.V., Ravyts, S.G., Carnahan, N.D., Bhattiprolu, K., Harte, N., McCaulley, C.C., Vitalicia, L., Rogers, A.B., Wegener, S.T., & Dudeney, J. (2025). Prevalence of depression and anxiety among adults with chronic pain: A systematic review and meta-analysis. JAMA Network Open, 8 (3), e250268. https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2025.0268
  2. Adams, L.M., Turk, D.C. (2022). Chronic pain: Perspective on the second wave. W O'Donohue & A Masuda (Eds.), Behavior therapy: First, second, and third waves (s. 673-696). Springer.
  3. Barrett, D., Brintz, C.E., Zaski, A.M., & Edlund, M.J. (2021). Dialectical pain management: Feasibility of a hybrid third-wave cognitive behavioral therapy approach for adults receiving opioids for chronic pain. Pain Medicine, 22 (5), 1080–1094. https://doi.org/10.1093/pm/pnaa361
  4. Behvandi, N., Khayatan, F., & Golparvar, M. (2022). Comparing of compassion-based emotion focused therapy with compassion-focused treatment on quality of life of primary headache patients. Iranian Journal of Psychiatry and Clinical Psychology, 28 (2), 210-221. https://doi.org/10.32598/ijpcp.28.2.4025.1
  5. Bendelin, N., Gerdle, B., & Andersson, G. (2023). Hurdles and potentials when implementing internet-delivered acceptance and commitment therapy for chronic pain: A retrospective appraisal using the quality implementation framework. Scandinavian Journal of Pain, 24 (1), 20220139. https://doi.org/10.1515/sjpain-2022-0139
  6. Bindicsova, I., Hides, L.M., Brain, K., Hodson, F.J., Jackson, P., Jensen, M.P., Ehde, D.M., & Day, M.A. (2025). Internet-delivered mindfulness-based cognitive therapy (iMBCT) for chronic pain symptom management in adults: A pilot randomized controlled trial. The Journal of Pain, 32, 105429. https://doi.org/10.1016/j.jpain.2025.105429
  7. Brown, A., Woodcock, C., Cocallis, K., & Bowman, A.R. (2022). Evaluation of a virtual compassionate living group for patients with chronic pain. OBM Integrative and Complementary Medicine, 7 (4): 15. https://doi.org/10.21926/obm.icm.2204050
  8. Buhrman, M., Tillfors, M., Holländare, F., Lekström, E., Håkansson, A., & Boersma, K. (2023). Psychological treatment targeting acceptance and compassion in patients with chronic pain: A randomized controlled, internet-delivered, treatment trial. The Clinical Journal of Pain, 39 (12), 672–685. https://doi.org/10.1097/AJP.0000000000001157

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Psychological Counseling and Guidance (Other), Developmental Psychology (Other)

Journal Section

Review

Publication Date

December 29, 2025

Submission Date

September 2, 2025

Acceptance Date

October 1, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 22 Number: 2

APA
Kayar, O. (2025). Kronik Ağrı Tedavisinde Üçüncü Dalga Bilişsel-Davranışçı Terapiler: Anlatısal Bir Derleme. Çağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(2), 116-129. https://izlik.org/JA77ZU93UF
AMA
1.Kayar O. Kronik Ağrı Tedavisinde Üçüncü Dalga Bilişsel-Davranışçı Terapiler: Anlatısal Bir Derleme. Çağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2025;22(2):116-129. https://izlik.org/JA77ZU93UF
Chicago
Kayar, Ozan. 2025. “Kronik Ağrı Tedavisinde Üçüncü Dalga Bilişsel-Davranışçı Terapiler: Anlatısal Bir Derleme”. Çağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 22 (2): 116-29. https://izlik.org/JA77ZU93UF.
EndNote
Kayar O (December 1, 2025) Kronik Ağrı Tedavisinde Üçüncü Dalga Bilişsel-Davranışçı Terapiler: Anlatısal Bir Derleme. Çağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 22 2 116–129.
IEEE
[1]O. Kayar, “Kronik Ağrı Tedavisinde Üçüncü Dalga Bilişsel-Davranışçı Terapiler: Anlatısal Bir Derleme”, Çağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, vol. 22, no. 2, pp. 116–129, Dec. 2025, [Online]. Available: https://izlik.org/JA77ZU93UF
ISNAD
Kayar, Ozan. “Kronik Ağrı Tedavisinde Üçüncü Dalga Bilişsel-Davranışçı Terapiler: Anlatısal Bir Derleme”. Çağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 22/2 (December 1, 2025): 116-129. https://izlik.org/JA77ZU93UF.
JAMA
1.Kayar O. Kronik Ağrı Tedavisinde Üçüncü Dalga Bilişsel-Davranışçı Terapiler: Anlatısal Bir Derleme. Çağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2025;22:116–129.
MLA
Kayar, Ozan. “Kronik Ağrı Tedavisinde Üçüncü Dalga Bilişsel-Davranışçı Terapiler: Anlatısal Bir Derleme”. Çağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, vol. 22, no. 2, Dec. 2025, pp. 116-29, https://izlik.org/JA77ZU93UF.
Vancouver
1.Ozan Kayar. Kronik Ağrı Tedavisinde Üçüncü Dalga Bilişsel-Davranışçı Terapiler: Anlatısal Bir Derleme. Çağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi [Internet]. 2025 Dec. 1;22(2):116-29. Available from: https://izlik.org/JA77ZU93UF