Year 2020, Volume 2 , Issue 1, Pages 215 - 231 2020-05-13

KELİME ÖĞRENME SÜRECİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Gülçin YILDIRIM [1] , İbrahim Seçkin AYDIN [2]


Kelime öğrenimi insanın hayatı boyunca devam eden bir süreci kapsar. İçinde bulunduğu koşullar bu öğrenimi etkiler. Farklı koşullar içinde büyüyen kişiler farklı kelime hazinesine sahip olur. Bu çalışmada kelime öğrenme sürecini etkileyen faktörler değerlendirilmiştir. Bu kapsamda kelime öğrenme sürecini etkileyen faktörler tespit edilmiş, bu faktörlerin kelime hazinesini nasıl ve ne oranda etkilediği üzerine alanyazında yapılan çalışmalar incelenmiştir. Faktörler; sosyoekonomik ve sosyokültürel durum, cinsiyet, aile ve kardeş sayısı, zekâ, ilgi alanları ve zenginleştirilmiş ortam olarak belirlenmiştir. Her bir faktörün kelime öğrenme sürecine etkisinin farklı oranda olduğu sonucuna varılmıştır. Buna göre sosyoekonomik ve sosyokültürel durumun, ailedeki çocuk sayısının, ebeveynin tutum ve davranışlarının çocuğun kelime hazinesine önemli oranda etki ettiği tespit edilmiştir. Çocukların farklı alanlara ilgileri arttığı oranda kelime bilgilerinin arttığı görülmüştür. Cinsiyetin kelime hazinesine büyük oranda etkisinin olmadığı fakat kelime hazinesinde yer alan kelimelerin farklılaşmasına neden olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Zekânın, kelime hazinesini doğrudan etkilediği, zekâ türünün de hangi alanda daha ziyade kelime öğrenileceğini belirlediği görülmüştür. Ayrıca doğru ve etkili konuşmaların yapıldığı radyo programlarının dinlenmesinin, nitelikli ve çocuklara özel televizyon programlarının izlenmesinin, kitaplarla dolu olan bir evde yaşanmasının, daha fazla uyarıcıyla ve sosyal yaşamla iç içe olunmasının çocukların dil gelişimini hızlandırdığı ve kelime hazinesinin zenginleşmesini sağladığı tespit edilmiştir.
Kelime, Kelime Hazinesi, Kelime Öğretimi
  • Adıgüzel, Muhammet S. (2004). Türkçe Öğretim Yöntemleri. Ankara: Yeryüzü Yay.
  • Başer, F.A. (2004). Müziğin Okul Öncesi Dönemde Çocuk Gelişimine Katkısı. Sakarya Eğitim Fakültesi Dergisi. 8, 271- 284.
  • Bilir, Ş. ve S. Bal. (1989). Kütahya İl Merkezinde Anaokuluna Giden ve Gitmeyen 4-6 Yaşlar Arasındaki Çocukların Kullandıkları İfadelerin Sözdizimi Yönünden İncelenmesi. Ya-Pa 6. Okulöncesi Eğitimi ve Yaygınlaştırılması Semineri Kitapçığı. İstanbul: Ya-Pa Yayınları.
  • Binbaşıoğlu, C. (1990). Gelişim Psikolojisi-Gelişim Süreçleri ve Eğitim İlkeleri. Ankara: 5. Basım.
  • Davaslıgil, Ü. (1985). Farklı Sosyoekonomik ve Kültürel Çevreden Gelen Birinci Sınıf Çocuklarının Dil Gelişimde Okulun Etkisi. İstanbul: Edebiyat Fakültesi Basımevi.
  • Demir, N. ve Demir, F. (2010). Türk Ninnileri. Ankara: Sarkaç Yayınları.
  • Erdoğan, S., Şimşek Bekir, H. ve Erdoğan Aras, S. (2005). Alt Sosyoekonomik Bölgelerde Ana Sınıfına Devam Eden 5-6 Yaş Grubundaki Çocukların Dil Gelişim Düzeylerine Bazı Faktörlerin Etkisinin İncelenmesi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 14, 231-246.
  • Erkan, P. (1990). Sosyoekonomik ve eğitim düzeyleri farklı olan ailelerin 48-60 aylar arasındaki çocuklarının dil yapılarının incelenmesi. (Yayınlanmamış Bilim Uzmanlığı Tezi). Hacettepe Üniversitesi. Ankara.
  • Evans, M.D. R. (2014). Scholarly Culture and Academic Performance in 42 Nations. Australian Social Monitor 3(2):41–48.
  • Evans, M. D. R., Jonathan Kelley, Joanna Sikora, and Donald J. Treiman. (2010). Family Scholarly Culture and Educational Success. Research in Social Stratification and Mobility 28: 171–97.
  • Gardner, H. (1993). Multiple Intelligences- The Theory in Practice. Basic Books, New York, 6-207.
  • Göğüş, B. (1983). Anadili Eğitim Programlarının Niteliği, Türk Dili Dergisi Dil Öğretimi Özel Sayısı, 379-380.
  • Gözalan, E. ve Koçak, N. (2014). Oyun Temelli Dikkat Eğitim Programının 5-6 Yaş Çocukların Kelime Bilgi Düzeylerine Etkisinin İncelenmesi. KMÜ Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi 16 (Özel Sayı II), 115-121.
  • Hart, B. & Risley, T. (1995). Meaningful differences in the everyday experience of young American children. Baltimore: Paul H. Brookes Publishing. (2004 printing). Karagöz, B. ve İşcan, A. (2016). Kültürel Bellek Aktarımı Temelinde Ninnilerin Rolü: “Anneler Ninnileri Biliyor Mu?” Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(2), 1037- 1054.
  • Karakuş, İ. (2000). Türkçe Türk Dili ve Edebiyatı Öğretimi (Öğretmen El Kitabı), Ankara: Sistem Ofset Yayınları.
  • Kavaklı, A. E. (2012). Yüz Yılın Pedagojik Yanlışı Karma Eğitim Sorgulanıyor. Eğitime Bakış Eğitim Öğretim ve Bilim Araştırma Dergisi, 22: 39.
  • Keklik, S. (2009). On Bir Yaşına Kadar Çocukta Dil Edinimi. Yayınlanmamış Doktora Tezi, Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
  • Kırkkılıç, A. (2012). Karma Eğitim ve Tek Cinsiyetli Eğitim Üzerine Değerlendirmeler. Eğitime Bakış Eğitim Öğretim ve Bilim Araştırma Dergisi, 22: 19-24.
  • Kol, S. (2011). Erken Çocuklukta Bilişsel Gelişim ve Dil Gelişimi. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 21, 1- 21. Johnston, R.P. (1977). Social Class And Grammatical Development. A Comparison of The Speech of Five Years Olds From Middle And Working Class Backgrounds. Language and Speech, 20(4), 317–324.
  • Maccoby, E.(2000). Gender and Relationships: A Developmental Account. Childhood Social Development. Massachusetts and Oxford, Blackwell Publishers, 204-205.
  • Maldonado, N. S. (1992). Making TV Environmentally Safe For Children. Childhood Education.
  • Mangır, M. ve Aktaş, Y. (1993). Çocuğun Gelişiminde Oyunun Önemi. Yaşadıkça Eğitim Dergisi. 26: 14-19.
  • MEB (1985). Türkçe Eğitimi ve Öğretimi Kılavuzu, Ankara: MEB Yayınları.
  • Okur, A. (2007). Serbest Okuma Etkinliğinin Sözcük Hazinesi ve Kavram Gelişimine Etkisi, Basılmamış Doktora Tezi, Marmara Üniversitesi, İstanbul.
  • Öztürk, H. (1995). Okulöncesi Eğitim Kurumlarına Giden ve Gitmeyen İlkokul Birinci Sınıf Öğrencilerinin Alıcı ve İfade Edici Dil Düzeyleri. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  • Saygılı, S. (2012). Karma Eğitimin Eleştirisi. Eğitime Bakış Eğitim Öğretim ve Bilim Araştırma Dergisi, 22: 28-29.
  • Suskind, D. (2018). Otuz Milyon Kelime: Çocuğunuzun Beynini Geliştirin. Ankara: Buzdağı Yayınevi.
  • Temel, F. (2000). Erken Çocukluk Döneminde Dil Gelişimi: Sosyoekonomik Düzey ve Cinsiyet İlişkisi, Gazi Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(2), 39-53.
  • Tezcan, M. (1997) . Eğitim Sosyolojisi, 11.Baskı, Bilim Yayınları, İstanbul.
  • Yazanoğlu, G. (2011). İlköğretim Birinci Sınıf Öğrencilerinde Kelime Dağarcığı Gelişiminin İlkokuma Yazma Başarısı Ve Sosyoekonomik Düzey İle İlişkisi, Bursa: Uludağ Üniversitesi, Yüksek Lisans Tezi.
  • Yavuzer, H. (2010). Doğum Öncesinden Ergenlik Sonuna Çocuk Psikolojisi. İstanbul: Remzi Kitabevi.
Primary Language tr
Subjects Education and Educational Research
Journal Section Research Articles
Authors

Author: Gülçin YILDIRIM (Primary Author)
Institution: KİEV TARAS ŞEVÇENKO MİLLİ ÜNİVERSİTESİ
Country: Ukraine


Author: İbrahim Seçkin AYDIN
Institution: DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ
Country: Turkey


Dates

Publication Date : May 13, 2020

APA YILDIRIM, G , AYDIN, İ . (2020). KELİME ÖĞRENME SÜRECİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ. International Journal of Current Approaches in Language, Education and Social Sciences , 2 (1) , 215-231 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/en/pub/caless/issue/54288/725401