Review

Türkiye’de Nörotravma Yönetimi ve Sağlık Politikaları: Beyin Cerrahisi Perspektifinden Sistem Analizi

Volume: 10 Number: 1 June 30, 2026
TR EN

Türkiye’de Nörotravma Yönetimi ve Sağlık Politikaları: Beyin Cerrahisi Perspektifinden Sistem Analizi

Abstract

Travmatik beyin yaralanmaları başta olmak üzere nörotravmalar dünya genelinde mortalite, morbidite ve sağlık harcamalarının önde gelen nedenleri arasındadır. Nörotravmaların sonuçları yalnızca klinik tedavi yönüyle değil, prehospital bakım, sevk zinciri, travma merkezleri, nöro-yoğun bakım ve rehabilitasyon ve veri kayıt sistemlerini kapsayan bütüncül incelemeleri gerektirmektedir. Bu çalışmayla nörotravmanın yönetiminde Türkiye’nin mevcut durumu ve uluslararası kanıtlar ışığında ulusal nörotravma sistemi ihtiyacı incelenmiş ve sağlık politikası önerileri sunulmuştur. Nörotravma sistemleri, travma merkezlerinin bölgeselleştirilmesi, prehospital bakım, nörokritik bakım, rehabilitasyon ve sağlık politikalarına ilişkin uluslararası ve ulusal çalışmalar sistematik olarak taranmış ve tematik olarak analiz edilmiştir. Çalışmalar arasındaki metodolojik ve yapısal heterojenite nedeniyle nicel meta-analiz yerine sağlık sistemi bileşenlerinin bütüncül olarak değerlendirilmesine olanak sağlayan narratif sentez yaklaşımı kullanılmıştır. Yapılan literatür incelemesinde organize bir travma sisteminin bulunmasının travmatik beyin yaralanmalarının mortalitesini anlamlı düzeyde azalttığı görülmüştür. Nörotravma hastalarının önceden tanımlanmış ve uzman barındaran merkezlere doğrudan yönlendirilmesi ile mortalitede %24-28 oranında azalma bildirilmiştir. Bunun yanında ara merkezler üzerinden yapılan ikincil trasferlerin mortaliteyi %50 oranında arttırabildiği gösterilmiştir. Uluslararası nörotravma sistemleri; hastane öncesi bakım, özelleşmiş nörotravma merkezleri ve nörokritik bakım üniteleri, rehabilitasyon hizmetleri ve ulusal travma kayıt sistemlerini bir bütün olarak değerlendirmektedir. Türkiye’de mevcut veriler trafik kazalarının ağır travmatik beyin yaralanmalarının başlıca nedeni olduğunu ve yoğun bakım gereksiniminin yüksek olduğunu bunun doğal bir sonucu olarakta ekonomik yükün fazla olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte ulusal ölçekte standartlaştırılmış bir nörotravma sevk ağı ve kapsamlı travma kayıt sistemine ilişkin yayımlanmış veriye rastlanamamıştır. Elde edilen bulgular, ulusal travma kayıt sistemi, standartlaştırılmış sevk ağları ve bölgeselleşmiş nörotravma bakım modellerinin geliştirilmesinin Türkiye'de nörotravma sonuçlarının iyileştirilmesine katkı sağlayabileceğini düşündürmektedir.

Keywords

Supporting Institution

Bu çalışma herhangi bir kurum, kuruluş veya fon sağlayıcı tarafından maddi olarak desteklenmemiştir.

Ethical Statement

Bu çalışma, herhangi bir insan veya hayvan deneyi içermemekte olup, yalnızca literatür verilerinin analizine dayanmaktadır. Bu nedenle etik kurul onayı gerektirmemektedir. Çalışmanın hazırlanması sürecinde tüm bilimsel ve etik ilkelere uyulmuştur.

Thanks

Yazarlar, çalışmanın geliştirilmesi sürecinde görüş ve önerileriyle katkı sunan tüm akademik meslektaşlara teşekkür eder. Ayrıca literatür taraması ve veri toplama aşamalarındaki teknik destekleri için ilgili birimlere minnettarız.

References

  1. Aras Y, Sabanci PA, Unal TC, Aydoseli A, Izgi N. Epidemiologic study in hospitalized patients with head injuries. Eur J Trauma Emerg Surg. 2017 Aug;43(4):467-473. Doi: 10.1007/s00068-016-0668-3. Epub 2016 Apr 9. PMID: 27062402.
  2. Aslan N, Yıldızdaş D. Severe Pediatric Traumatic Brain Injury Treatment Approaches of Pediatric Intensivists in Turkey PICUs: National Survey Results. Turk Arch Pediatr. 2022 Jul;57(4):421-427. Doi: 10.5152/TurkArchPediatr.2022.21247. PMID: 35822474; PMCID: PMC9318421.
  3. Bozkurt I, Umana GE, Deora H, Wellington J, Karakoc E, Chaurasia B. Factors Affecting Neurosurgeons’ Decisions to Forgo Life-Sustaining Treatments After Traumatic Brain Injury. World Neurosurg. 2022 Mar;159:e311-e323. Doi: 10.1016/j.wneu.2021.12.056. Epub 2021 Dec18. PMID: 34933149.
  4. Brown JB, Schreiber M, Moore EE, Jenkins DH, Bank EA, Gurney JM. Commentary on gaps in prehospital trauma care: education and bioengineering innovations to improve outcomes in hemorrhage and traumatic brain injury. Trauma Surg Acute Care Open. 2024 Jan 5;9(Suppl 1):e001122. Doi: 10.1136/tsaco-2023-001122. PMID: 38196935; PMCID: PMC10773423.
  5. Coburn W, Trottier Z, Villarreal RI, Paulson MW, Woodard SC, McKay JT, Bebarta VS, Flarity K, Keenan S, Schauer SG. Prehospital Pharmacotherapy in Moderate and Severe Traumatic Brain Injury: A Systematic Review. Med J (Ft Sam Houst Tex). 2023 Jan-Mar;(Per 23-1/2/3):47-56. PMID: 36607298. Fakhry SM, Shen Y, Garland JM, Wilson NY, Wyse RJ, Morse JL, Hunt DL, Acuna D, Dunne J, Kurek SJ, Gordy SD, Watts DD. The burden of geriatric traumatic brain injury on trauma systems: Analysis of 348,800 Medicare inpatient claims. J Am Geriatr Soc. 2023 Feb;71(2):516-527. Doi: 10.1111/jgs.18114. Epub 2022 Nov 4. PMID: 36330687.
  6. Fuller G, Pallot D, Coats T, Lecky F. The effectiveness of specialist neuroscience care in severe traumatic brain injury: a systematic review. Br J Neurosurg. 2014 Aug;28(4):452-60. Doi: 10.3109/02688697.2013.865708. Epub 2013 Dec 9. PMID: 24313333.
  7. Ghajar J. Traumatic brain injury. Lancet. 2000 Sep 9;356(9233):923-9. Doi: 10.1016/S0140-6736(00)02689-1. PMID: 11036909.
  8. Gilmartin S, Brent L, Hanrahan M, Dunphy M, Deasy C. A retrospective review of patients who sustained traumatic brain injury in Ireland 2014-2019. Injury. 2022 Nov;53(11):3680-3691. Doi: 10.1016/j.injury.2022.09.013. Epub 2022 Sep 13. PMID: 36167689.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Economic Thought, Sociology and Social Studies of Science and Technology, Sociology of Health

Journal Section

Review

Publication Date

June 30, 2026

Submission Date

November 15, 2025

Acceptance Date

June 8, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 10 Number: 1

APA
Akilli, S., & Yay, M. Ö. (2026). Türkiye’de Nörotravma Yönetimi ve Sağlık Politikaları: Beyin Cerrahisi Perspektifinden Sistem Analizi. Kapadokya Akademik Bakış, 10(1), 115-132. https://doi.org/10.69851/car.1824452
AMA
1.Akilli S, Yay MÖ. Türkiye’de Nörotravma Yönetimi ve Sağlık Politikaları: Beyin Cerrahisi Perspektifinden Sistem Analizi. CAR. 2026;10(1):115-132. doi:10.69851/car.1824452
Chicago
Akilli, Süleyman, and Murat Özcan Yay. 2026. “Türkiye’de Nörotravma Yönetimi Ve Sağlık Politikaları: Beyin Cerrahisi Perspektifinden Sistem Analizi”. Kapadokya Akademik Bakış 10 (1): 115-32. https://doi.org/10.69851/car.1824452.
EndNote
Akilli S, Yay MÖ (June 1, 2026) Türkiye’de Nörotravma Yönetimi ve Sağlık Politikaları: Beyin Cerrahisi Perspektifinden Sistem Analizi. Kapadokya Akademik Bakış 10 1 115–132.
IEEE
[1]S. Akilli and M. Ö. Yay, “Türkiye’de Nörotravma Yönetimi ve Sağlık Politikaları: Beyin Cerrahisi Perspektifinden Sistem Analizi”, CAR, vol. 10, no. 1, pp. 115–132, June 2026, doi: 10.69851/car.1824452.
ISNAD
Akilli, Süleyman - Yay, Murat Özcan. “Türkiye’de Nörotravma Yönetimi Ve Sağlık Politikaları: Beyin Cerrahisi Perspektifinden Sistem Analizi”. Kapadokya Akademik Bakış 10/1 (June 1, 2026): 115-132. https://doi.org/10.69851/car.1824452.
JAMA
1.Akilli S, Yay MÖ. Türkiye’de Nörotravma Yönetimi ve Sağlık Politikaları: Beyin Cerrahisi Perspektifinden Sistem Analizi. CAR. 2026;10:115–132.
MLA
Akilli, Süleyman, and Murat Özcan Yay. “Türkiye’de Nörotravma Yönetimi Ve Sağlık Politikaları: Beyin Cerrahisi Perspektifinden Sistem Analizi”. Kapadokya Akademik Bakış, vol. 10, no. 1, June 2026, pp. 115-32, doi:10.69851/car.1824452.
Vancouver
1.Süleyman Akilli, Murat Özcan Yay. Türkiye’de Nörotravma Yönetimi ve Sağlık Politikaları: Beyin Cerrahisi Perspektifinden Sistem Analizi. CAR. 2026 Jun. 1;10(1):115-32. doi:10.69851/car.1824452