Araştırma Makalesi

Acil Tıp Literatüründe Son 30 Yıl Perspektifinden Hastane Dışı Kardiyak Arrestlerde İlk Yardımcı Tarafından Uygulanan Kardiyopulmoner Resüsitasyon ve Otomatik Eksternal Defibrilatörün Değerlendirilmesi: Bibliyografik Bir Çalışma

Cilt: 12 Sayı: 1 26 Mart 2025
PDF İndir
EN TR

Acil Tıp Literatüründe Son 30 Yıl Perspektifinden Hastane Dışı Kardiyak Arrestlerde İlk Yardımcı Tarafından Uygulanan Kardiyopulmoner Resüsitasyon ve Otomatik Eksternal Defibrilatörün Değerlendirilmesi: Bibliyografik Bir Çalışma

Öz

Giriş ve Amaç: Hastane dışı kardiyak arrestlerde (HDKA), temel yaşam desteği (TYD) ve ileri yaşam desteği (İYD) zincirinde, arrestin başlangıcından spontan dolaşımın geri dönüşüne (ROSC) kadar müdahaleler gerçekleştirilir. Bu zincirde, sonuçlar üzerinde en büyük etkiye sahip ve en kritik, hassas noktalar, bir ilk yardımcının varlığı ve Otomatik Eksternal Defibrilatör’ün (OED) bulunmasıdır. Bu zincir başarılı bir şekilde yönetildiğinde, HDKA yaşayan hastalar hastaneye ulaştırılabilir ve ilk temas acil serviste (AS) gerçekleşir. AS literatüründe bu zincirin en zayıf halkalarının değerlendirilmesi bu nedenle büyük önem taşımaktadır. Bu çalışma, AS literatüründe son 30 yıl boyunca HDKA ile ilgili retrospektif araştırmalarda ilk yardımcı tarafından uygulanan kardiyopulmoner resüsitasyon (KPR) ve OED kavramlarını incelemeyi amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntemler: Bu çalışmada, 1 Ocak 1994 ile 31 Aralık 2023 tarihleri arasında AS ortamlarında İlk Yardımcı KPR ve OED konularında yapılmış araştırmaların bibliyometrik analizi gerçekleştirilmiştir. Bibliyografik veriler, Web of Science (WoS) Core Collection veritabanından elde edilmiş ve çalışma PRISMA 2020 rehberine uygun olarak hazırlanmıştır. Bulgular: AS’lerde HDKA konusunda son 30 yılda yapılan çalışmalarda İlk Yardımcı KPR terimi arama terimi olarak kullanılmış ve analiz için 764 kaynak elde edilmiştir. OED konusunda ise Otomatik Eksternal Defibrilatör tüm alanlarda aranmış ve analiz için 93 kaynak elde edilmiştir. İlk Yardımcı KPR ile ilgili makale sayısı 2007 yılına kadar dalgalı bir seyir izlerken genel bir artış eğilimi gözlemlenmiştir. Makale sayısı 2007 yılında 28’e ulaşmış ve düzenli bir şekilde artmaya devam ederek 2023’te 63’e çıkmıştır. Buna karşın, OED ile ilgili makale sayısı düşük kalmış, 2007 yılında yalnızca iki makale yayımlanmış ve zamanla belirgin bir artış göstermemiş, 2023 yılında yalnızca dört yayına ulaşmıştır. Vosviewer analizlerinde hem İlk Yardımcı KPR hem de OED için en az beş kez tekrar eden anahtar kelimeler dâhil edilmiştir. İlk Yardımcı KPR için 989 anahtar kelimeden 82’si bu eşiği karşılamış, OED için ise 195 anahtar kelimeden 13’ü karşılamıştır. İlk Yardımcı KPR, 843 bağlantı ve 8 küme ile temsil edilirken, OED 49 bağlantı ve 3 küme ile temsil edilmiştir. İlk Yardımcı KPR ile en sık ilişkilendirilen anahtar kelimeler "kardiyak arrest" (76 bağlantı), "KPR" (72 bağlantı) ve "ilk yardımcı KPR" (63 bağlantı) olmuştur. OED için ise öne çıkan anahtar kelimeler "kardiyak arrest" (11 bağlantı), "KPR" (11 bağlantı) ve "OED" (9 bağlantı) olmuştur. Sonuç: AS’lerde gerçekleştirilen HDKA çalışmalarının İlk Yardımcı KPR ve OED kavramları üzerinden analizi, bu kavramların "kardiyak arrest", "KPR" ve "OED" gibi terimlerle güçlü bir ilişkiye sahip olduğunu göstermektedir. Bu bulgular, HDKA sonrası hayatta kalma için topluluk tarafından başlatılan temel ve ileri yaşam desteği zincirlerini değerlendirmek açısından AS araştırmalarının değerli bir araç olabileceğini düşündürmektedir. Anahtar Kelimeler: Acil Servis, Hastane Dışı Kardiyak Arrest, İlk Yardımcı, Kardiyopulmoner Resüsitasyon, Otomatik Eksternal Defibrilatör

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Yok

Etik Beyan

This study is a bibliometric analysis conducted solely on publicly available and accessible data. No human or animal subjects were involved in the research, and no methods requiring ethical approval were employed.

Teşekkür

We would like to thank Gizem Çoban for reviewing the analyses conducted as an independent observer in this study.

Kaynakça

  1. C. Nishiyama, T. Kiguchi, M. Okubo, H. Alihodžić, R. Al-Araji, E. Baldi, F. Beganton, S. Booth, J. Bray, E. Christensen, R. Cresta, J. Finn, J.-T. Gräsner, X. Jouven, K.B. Kern, I. Maconochie, S. Masterson, B. McNally, J.P. Nolan, M. Eng Hock Ong, G.D. Perkins, J. Ho Park, P. Ristau, S. Savastano, N. Shahidah, S. Do Shin, J. Soar, I. Tjelmeland, M. Quinn, J. Wnent, M.H. Wyckoff, T. Iwami, Three-year trends in out-of-hospital cardiac arrest across the world: Second report from the International Liaison Committee on Resuscitation (ILCOR), Resuscitation 186 (2023) 109757. https://doi.org/10.1016/j.resuscitation.2023.109757.
  2. 2. The top 10 causes of death, (n.d.). https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/the-top-10-causes-of-death (accessed November 13, 2024).
  3. 3. International Liaison Committee on Resuscitation, (n.d.). https://www.ilcor.org/wrah (accessed November 12, 2024).
  4. 4. A. Juul Grabmayr, F. Folke, J. Samsoee Kjoelbye, L. Andelius, M. Krammel, F. Ettl, P. Sulzgruber, K.A. Krychtiuk, C. Sasson, R. Stieglis, H. van Schuppen, H.L. Tan, C. van der Werf, C. Torp-Pedersen, A. Kjær Ersbøll, C. Malta Hansen, Incidence and Survival of Out-of-Hospital Cardiac Arrest in Public Housing Areas in 3 European Capitals, Circulation: Cardiovascular Quality and Outcomes 17 (2024) e010820. https://doi.org/10.1161/CIRCOUTCOMES.123.010820.
  5. 5. The American Heart Association Emergency Cardiovascular Care 2030 Impact Goals and Call to Action to Improve Cardiac Arrest Outcomes: A Scientific Statement From the American Heart Association | Circulation, (n.d.). https://www.ahajournals.org/doi/10.1161/CIR.0000000000001196 (accessed November 13, 2024).
  6. 6. M.Y. Naim, R.V. Burke, B.F. McNally, L. Song, H.M. Griffis, R.A. Berg, K. Vellano, D. Markenson, R.N. Bradley, J.W. Rossano, Association of Bystander Cardiopulmonary Resuscitation With Overall and Neurologically Favorable Survival After Pediatric Out-of-Hospital Cardiac Arrest in the United States: A Report From the Cardiac Arrest Registry to Enhance Survival Surveillance Registry, JAMA Pediatr 171 (2017) 133–141. https://doi.org/10.1001/jamapediatrics.2016.3643.
  7. 7. A.L. Blewer, S.A. Ibrahim, M. Leary, D. Dutwin, B. McNally, M.L. Anderson, L.J. Morrison, T.P. Aufderheide, M. Daya, A.H. Idris, C.W. Callaway, P.J. Kudenchuk, G.M. Vilke, B.S. Abella, Cardiopulmonary Resuscitation Training Disparities in the United States, J Am Heart Assoc 6 (2017) e006124. https://doi.org/10.1161/JAHA.117.006124.
  8. 8. R.M. Merchant, L.B. Becker, S.C. Brooks, P.S. Chan, M. Del Rios, M.E. McBride, R.W. Neumar, J.K. Previdi, A. Uzendu, C. Sasson, on behalf of the American Heart Association, The American Heart Association Emergency Cardiovascular Care 2030 Impact Goals and Call to Action to Improve Cardiac Arrest Outcomes: A Scientific Statement From the American Heart Association, Circulation 149 (2024) e914–e933. https://doi.org/10.1161/CIR.0000000000001196.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Klinik Tıp Bilimleri (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

26 Mart 2025

Yayımlanma Tarihi

26 Mart 2025

Gönderilme Tarihi

18 Kasım 2024

Kabul Tarihi

26 Aralık 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 12 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Aydoğdu Umaç, G., & Yılmaz, S. (2025). Acil Tıp Literatüründe Son 30 Yıl Perspektifinden Hastane Dışı Kardiyak Arrestlerde İlk Yardımcı Tarafından Uygulanan Kardiyopulmoner Resüsitasyon ve Otomatik Eksternal Defibrilatörün Değerlendirilmesi: Bibliyografik Bir Çalışma. Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 12(1), 92-101. https://doi.org/10.34087/cbusbed.1587575
AMA
1.Aydoğdu Umaç G, Yılmaz S. Acil Tıp Literatüründe Son 30 Yıl Perspektifinden Hastane Dışı Kardiyak Arrestlerde İlk Yardımcı Tarafından Uygulanan Kardiyopulmoner Resüsitasyon ve Otomatik Eksternal Defibrilatörün Değerlendirilmesi: Bibliyografik Bir Çalışma. CBU-SBED. 2025;12(1):92-101. doi:10.34087/cbusbed.1587575
Chicago
Aydoğdu Umaç, Gülbin, ve Sarper Yılmaz. 2025. “Acil Tıp Literatüründe Son 30 Yıl Perspektifinden Hastane Dışı Kardiyak Arrestlerde İlk Yardımcı Tarafından Uygulanan Kardiyopulmoner Resüsitasyon ve Otomatik Eksternal Defibrilatörün Değerlendirilmesi: Bibliyografik Bir Çalışma”. Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi 12 (1): 92-101. https://doi.org/10.34087/cbusbed.1587575.
EndNote
Aydoğdu Umaç G, Yılmaz S (01 Mart 2025) Acil Tıp Literatüründe Son 30 Yıl Perspektifinden Hastane Dışı Kardiyak Arrestlerde İlk Yardımcı Tarafından Uygulanan Kardiyopulmoner Resüsitasyon ve Otomatik Eksternal Defibrilatörün Değerlendirilmesi: Bibliyografik Bir Çalışma. Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi 12 1 92–101.
IEEE
[1]G. Aydoğdu Umaç ve S. Yılmaz, “Acil Tıp Literatüründe Son 30 Yıl Perspektifinden Hastane Dışı Kardiyak Arrestlerde İlk Yardımcı Tarafından Uygulanan Kardiyopulmoner Resüsitasyon ve Otomatik Eksternal Defibrilatörün Değerlendirilmesi: Bibliyografik Bir Çalışma”, CBU-SBED, c. 12, sy 1, ss. 92–101, Mar. 2025, doi: 10.34087/cbusbed.1587575.
ISNAD
Aydoğdu Umaç, Gülbin - Yılmaz, Sarper. “Acil Tıp Literatüründe Son 30 Yıl Perspektifinden Hastane Dışı Kardiyak Arrestlerde İlk Yardımcı Tarafından Uygulanan Kardiyopulmoner Resüsitasyon ve Otomatik Eksternal Defibrilatörün Değerlendirilmesi: Bibliyografik Bir Çalışma”. Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi 12/1 (01 Mart 2025): 92-101. https://doi.org/10.34087/cbusbed.1587575.
JAMA
1.Aydoğdu Umaç G, Yılmaz S. Acil Tıp Literatüründe Son 30 Yıl Perspektifinden Hastane Dışı Kardiyak Arrestlerde İlk Yardımcı Tarafından Uygulanan Kardiyopulmoner Resüsitasyon ve Otomatik Eksternal Defibrilatörün Değerlendirilmesi: Bibliyografik Bir Çalışma. CBU-SBED. 2025;12:92–101.
MLA
Aydoğdu Umaç, Gülbin, ve Sarper Yılmaz. “Acil Tıp Literatüründe Son 30 Yıl Perspektifinden Hastane Dışı Kardiyak Arrestlerde İlk Yardımcı Tarafından Uygulanan Kardiyopulmoner Resüsitasyon ve Otomatik Eksternal Defibrilatörün Değerlendirilmesi: Bibliyografik Bir Çalışma”. Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, c. 12, sy 1, Mart 2025, ss. 92-101, doi:10.34087/cbusbed.1587575.
Vancouver
1.Gülbin Aydoğdu Umaç, Sarper Yılmaz. Acil Tıp Literatüründe Son 30 Yıl Perspektifinden Hastane Dışı Kardiyak Arrestlerde İlk Yardımcı Tarafından Uygulanan Kardiyopulmoner Resüsitasyon ve Otomatik Eksternal Defibrilatörün Değerlendirilmesi: Bibliyografik Bir Çalışma. CBU-SBED. 01 Mart 2025;12(1):92-101. doi:10.34087/cbusbed.1587575