Review

Mavi Işık Maruziyetinin Sirkadiyen Ritim ve Beslenme Üzerindeki Etkisi

Volume: 8 Number: 3 September 30, 2021
TR EN

Mavi Işık Maruziyetinin Sirkadiyen Ritim ve Beslenme Üzerindeki Etkisi

Abstract

Latin dilinde circa: yaklaşık, dies: bir gün karşılığındadır. Sirkadiyen ritim, 24 saatte bir kendini tekrar eden periyodik kalıplardır. Sirkadiyen ritimler günlük ritimlerden farklı olarak endojen olarak üretilir ve dış zaman işaretleri olmasa bile kendilerini devam ettirir. Bu sistemin yürütücüsü, ön hipotalamusun suprakiazmatik nükleusta (SCN) bulunan ana saattir. Mavi renk olarak algılanan kısa dalga boyları, çoğu biyolojik ve psikolojik ritim dahil olmak üzere sirkadiyen sistem için en güçlü senkronize edici ajandır. Diğer uyarıcılar; sıcaklık, yemek yeme/açlık, dinlenme/aktivite ve sosyal ipuçlarıdır fakat bu uyarıcıların etkileri ışık ile karşılaştırıldığında çok daha zayıftır. Sirkadiyen ritim organizmaların ideal fonksiyonu için önemlidir. Sirkadiyen uyku-uyanıklık bozuklukları veya kronik yanlış hizalanma sıklıkla psikiyatrik ve nörodejeneratif hastalıklara yol açabilmektedir. Nispeten yakın tarihli teknolojik, beslenme ve yaşam tarzı gibi çevresel değişiklikler, birçok bireyi sirkadiyen sistem bozukluklarına yatkın kılmaktadır. Yapay aydınlatma, yüksek hızlı trans-meridyen hareketi ile indüklenen jet-lag, vardiyalı çalışma ve enerji içeriği yüksek yiyeceklere yirmi dört saat erişim, sirkadiyen sistemi düzensiz hale getirerek modern toplumların sağlığını olumsuz yönde etkileyebilecek birkaç faktördür. Mavi ışığa maruz kalma ise gün içinde organizmanın refahını, uyanıklığını ve bilişsel performansını korumak için önemli olsa da, yatmadan hemen önce düşük yoğunluklu mavi ışığa kronik maruziyetin uyku kalitesi, sirkadiyen faz ve döngü süreleri üzerinde ciddi etkileri olabilmektedir. Modern toplumda sosyal jet-lag ve gece mavi ışığa maruz kalma artışı, sirkadiyen yanlış hizalama ve uyku bozukluklarının önemli sağlık sorunları olarak ortaya çıktığını göstermektedir.

Keywords

References

  1. Sözlü, S, Şanlıer, N, Sirkadiyen Ritim, Sağlık ve Beslenme İlişkisi, Turkiye Klinikleri Journal of Health Sciences, 2017, 2(2), 100-9.
  2. Poggiogalle, E, Jamshed, H, Peterson, C.M, Circadian Regulation of Glucose, Lipid, and Energy Metabolism in Humans. Proceedings of the Nutrition Society, 2018, 73(3), 223-229.
  3. Wahl, S, Engelhardt, M, Schaupp, P, Lappe, C, Ivanov, I.V, The iner clock—Blue light sets the human rhythm, Journal of Biophotonics, 2019, 1-14.
  4. Yüksel, A, Sirkadiyen Ritim ile Yeme Zamanı İlişkisi, Journal of Health Professionals Research, 2018, 1(1), 38-43.
  5. Potter, G.D.M, Cade, J.E, Grant, P.J, Hardie, L.J, Nutrition and the Circadian System, British Journal of Nutrition, 2016, 116(3), 434-42.
  6. Asher, G, Sassone-Corsi, P, Time for Food: The Intimate Interplay between Nutrition, Metabolism, and the Circadian Clock, Cell, 2015, 161(1), 84-92.
  7. Oosterman, J.E, Kalsbeek, A, Fleur, S.E, Belsham, D.D, Impact of nutrients on circadian rhythmicity, American Journal of Physiology, 2015, 308(5), 337-350.
  8. Manoogian, E.N.C, Panda, S, Circadian rhythms, time-restricted feeding, and healthy aging, Ageing Research Reviews, 2017, 39, 59–67.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Health Care Administration

Journal Section

Review

Publication Date

September 30, 2021

Submission Date

March 4, 2021

Acceptance Date

August 20, 2021

Published in Issue

Year 2021 Volume: 8 Number: 3

APA
Amanpour, A., Kahraman, S., Çınar, B., & Çelik, F. (2021). Mavi Işık Maruziyetinin Sirkadiyen Ritim ve Beslenme Üzerindeki Etkisi. CBU-SBED: Celal Bayar University-Health Sciences Institute Journal, 8(3), 566-573. https://doi.org/10.34087/cbusbed.891351
AMA
1.Amanpour A, Kahraman S, Çınar B, Çelik F. Mavi Işık Maruziyetinin Sirkadiyen Ritim ve Beslenme Üzerindeki Etkisi. CBU-SBED: Celal Bayar University-Health Sciences Institute Journal. 2021;8(3):566-573. doi:10.34087/cbusbed.891351
Chicago
Amanpour, Armin, Sevde Kahraman, Büşra Çınar, and Fatma Çelik. 2021. “Mavi Işık Maruziyetinin Sirkadiyen Ritim Ve Beslenme Üzerindeki Etkisi”. CBU-SBED: Celal Bayar University-Health Sciences Institute Journal 8 (3): 566-73. https://doi.org/10.34087/cbusbed.891351.
EndNote
Amanpour A, Kahraman S, Çınar B, Çelik F (September 1, 2021) Mavi Işık Maruziyetinin Sirkadiyen Ritim ve Beslenme Üzerindeki Etkisi. CBU-SBED: Celal Bayar University-Health Sciences Institute Journal 8 3 566–573.
IEEE
[1]A. Amanpour, S. Kahraman, B. Çınar, and F. Çelik, “Mavi Işık Maruziyetinin Sirkadiyen Ritim ve Beslenme Üzerindeki Etkisi”, CBU-SBED: Celal Bayar University-Health Sciences Institute Journal, vol. 8, no. 3, pp. 566–573, Sept. 2021, doi: 10.34087/cbusbed.891351.
ISNAD
Amanpour, Armin - Kahraman, Sevde - Çınar, Büşra - Çelik, Fatma. “Mavi Işık Maruziyetinin Sirkadiyen Ritim Ve Beslenme Üzerindeki Etkisi”. CBU-SBED: Celal Bayar University-Health Sciences Institute Journal 8/3 (September 1, 2021): 566-573. https://doi.org/10.34087/cbusbed.891351.
JAMA
1.Amanpour A, Kahraman S, Çınar B, Çelik F. Mavi Işık Maruziyetinin Sirkadiyen Ritim ve Beslenme Üzerindeki Etkisi. CBU-SBED: Celal Bayar University-Health Sciences Institute Journal. 2021;8:566–573.
MLA
Amanpour, Armin, et al. “Mavi Işık Maruziyetinin Sirkadiyen Ritim Ve Beslenme Üzerindeki Etkisi”. CBU-SBED: Celal Bayar University-Health Sciences Institute Journal, vol. 8, no. 3, Sept. 2021, pp. 566-73, doi:10.34087/cbusbed.891351.
Vancouver
1.Armin Amanpour, Sevde Kahraman, Büşra Çınar, Fatma Çelik. Mavi Işık Maruziyetinin Sirkadiyen Ritim ve Beslenme Üzerindeki Etkisi. CBU-SBED: Celal Bayar University-Health Sciences Institute Journal. 2021 Sep. 1;8(3):566-73. doi:10.34087/cbusbed.891351

Cited By