Carl Schmitt’in Egemenlik Teorisi Bağlamında Olağanüstü Hal Uygulamalarında Güvenlik ve Özgürlük İkilemi

Haluk Yaman; Ilayda Yıldız

doi:10.18074/ckuiibfd.1651131

Carl Schmitt’in Egemenlik Teorisi Bağlamında Olağanüstü Hal Uygulamalarında Güvenlik ve Özgürlük İkilemi

Öz

Bu çalışmada, Carl Schmitt’in egemenlik teorisinin, olağanüstü hal rejimlerindeki güvenlik ve özgürlük ikilemi bağlamında değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Olağanüstü hal durumlarında hukuk ile siyaset arasındaki ilişkide Schmitt’e göre siyasi egemen unsur belirleyici konumdadır. Olağanüstü hal rejimleri hukuk normları tarafından çerçevelenen istisnai durumlardır. Olağanüstü hal uygulamalarında somutlaşan güvenlik ve özgürlük ikilemi, devletlerin kriz anlarında alacakları kararların meşruiyeti, bireylerin haklarını korumanın nasıl gerçekleşeceği ve dengenin nasıl sağlanacağı üzerinden yapılacak bir tartışmayı somutlaştırmaktadır. Karşılaştırmalı bir yöntemle vaka analizlerinin incelendiği bu çalışmada liberal uluslararası sistemin insan haklarına yaptıkları vurgu yanında OHAL dönemlerinde Schmitt’i haklı çıkaran uygulamalara yöneldikleri çalışmanın çıktısı olarak ifade edilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Yazar, bu çalışmanın tüm hazırlanma süreçlerinde etik kurallara uyulduğunu beyan etmektedir. Bilimsel etik konuları ile ilgili aksi bir durumun tespiti halinde tüm sorumluluk çalışmanın sorumlu yazarına ait olup, Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi’nin hiçbir sorumluluğu bulunmamaktadır. Yazarlar arasında çıkar çatışması bulunmamaktadır.

Kaynakça

Acharya, A. (2007). State sovereignty after 9/11: Disorganised hypocrisy. Political Studies, 55(2), 274-296, https://doi.org/10.1111/j.1467-9248.2007.00664.x.
Adıgüzel, R. (2023). “Hukuk devleti bağlamında Türkiye’de olağanüstü hal rejimlerinin sınırları. Ankara Barosu Dergisi, 81(3), 1-47.
Agamben, G. (2005). State of exception. https://altexploit.wordpress.com/wp-content/uploads/2017/07/giorgio-agamben-kevin-attell-state-of-exception-university-of-chicago-press-2005.pdf adresinden (Erişim Tarihi 01.02.2025).
Aksu, M., Turhan, F. (2011). 11 Eylül sonrası ABD'de özgürlük ve güvenlik dengesi açısından terörü önleme amaçlı tedbirler/özellikle Patriot Kanunu ile getirilen kısıtlamalar. S.D.Ü Hukuk Fakültesi Dergisi, 1(1), 47-90.
Akyıldız, B., Sezginer, M. Kaya, C. (2019). Türk idare hukuku. Ankara: Savaş Yayınevi.
Arıöz, Z. ve Öztekin, M. K. (2021). Olağanüstü hal çerçevesinde hukuk ve siyaset ilişkisi: ABD’nin teröre karşı savaşı ve istisnai halinin mekânsal temsilleri olarak Guantanamo ve Ebu Gureyb. Güvenlik Çalışmaları Dergisi, 23(23), 178-199.
Arslan, Z. (2004). Devletin hukuku, hukuk devleti ve özgürlük sarkacı. Doğu- Batı Dergisi, (13), 77.
Ataç, İ. (2024). Olağanüstü hal durumlarında muhtemel insan hakları ihlalleri. Uluslararası Toplumsal Bilimler Dergisi, 8(3), 142-154.

Bezci, B. (2006). Carl Schmitt'in politik felsefesi: Modern devletin müdafaası. İstanbul: Paradigma Yayıncılık.
Bogain, A. (2020). "Understanding public constructions of counter-terrorism: an analysis of online comments during the state of emergency in France (2015-2017). Critical Studies on Terrorism. 13 (4), 591-615. doi:10.1080/17539153.2020.1810976.
Bozinovic, F. (2017). Finding the limits of France's state of emergency, Claremont-Uc Undergraduate Research Conference on the European Union. doi:10.5642/urceu.201701.04.
Coecke, A. D. (2021). Lisans öğrencilerinin insan hakları duyarlılığına ilişkin bir araştırma. Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 53(53), 363-378. doi:https://doi.org/10.15285/maruaebd.772532.
Çakı, F. (2018). Türkiye’de 15 Temmuz’un toplumsal etkileri ve ona yol açan faktörler üzerine düşünceler. Akademik İncelemeler Dergisi, 13 (1), 91-124. https://doi.org/10.17550/akademikincelemeler.335297
Emekçi, İ. S. (2013). John locke 'un liberalizm kuramı üzerine. TBB Dergisi, 106, 205-214.
Ercan, D. (2021). Schmitt'in olağanüstü hali ile Agamben'in istisna hali : karşılaştırmalı bir değerlendirme. Hacettepe Hukuk Fakültesi Dergisi, 11(2), 1395-1415.
Erdoğan, A. (2019). Revolution and counter-revolution in Egypt: the role of external actors. Turkish Journal of Middle Eastern Studies, 7 (1), 169-201.
Erol, M., U. (2023). Türkiye örneğinde uluslararası insan hakları hukuku, gelişen teknoloji, değişen medya ve toplum anlayışı arasındaki etkileşimler. YDÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 16(2), 219-251. https://doi.org/10.32955/sosbilder2023162771.
Forsyth, B. (2015). Banning Bulk: Passage of the USA freedom act and ending bulk collection. Washington and Lee Law Review, 1307-1340. https://scholarlycommons.law.wlu.edu/wlulr 21.01 (Erişim Tarihi 11.12.2024).
Ghaneabassiri, K. (2018). American Muslim philanthropy after 9/11. Journal on Muslim Philanthropy and Civil Society, 1(1), 15-30. https://doi.org/10.18060/21415.
Gözler, K. (2018). Türk anayasa hukuku. Bursa: Ekin Kitabevi Yayınları.
Göztepe, E. (2015). “Bir klasik eser olarak Carl Schmitt’in ‘Anayasa öğretisi’”, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, 73, (1), 130-134.
Günday, M. (2015). İdare hukuku. Ankara: İmaj Yayıncılık.
Güneş, M. (2019). Kamu özgürlüklerinin sınırlandırılmasında kamu güvenliği gerekçesinin hukukiliği. Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 27(3), 435-457. https://doi.org/10.15337/suhfd.600562.
Güney, M. E. ve Selçuk, İ., A. (2016). Avrupa Birliği (AB) adayı Türkiye’nin LGBTT’lerinin gizlenme durumları ve kent planlamanın yapabilecekleri. Megaron, 11(4), 579-591. https://doi.org/10.5505/megaron.2016.73792.
Hazır, H. (1988). Olağanüstü hal rejimlerinin hukukî niteliği ve pozitif hukuk düzeni üzerindeki etkisi. Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 1(1), 29-41.
Hergon, F. (2021). The state of emergency at home. Conflict and Society. doi:10.3167/arcs.2021.070104.
Işık, S. (2019). İmtiyaz ve istisna: Locke ve Schmitt’te yasa, egemen ve olağanüstü hâl. Mukaddime Dergisi, 10(1), 335-354. https://doi.org/10.19059/mukaddime.426206.
Kamali, S. (2017). Informants, provocateurs, and entrapment: Examining the histories of the FBI’s PATCON and the NYPD’s Muslim surveillance program. Surveillance & Society, 15(1), https://doi.org/10.24908/ss.v15i1.5254.
Käsehage, N. (2021). No country for Muslims? The Invention of an Islam Républicain in France and Its impact on French Muslims. Religions. doi:10.3390/rel13010038.
Landau, S. ve Lubin, A. (2020). Examining the anomalies, explaining the value: Should the USA FREEDOM act’s metadata program be extended? Articles by Maurer Faculty. https://www.repository.law.indiana.edu/facpub/2906 (Erişim Tarihi: 11.12.2024).
Locke, J. (2024). Yönetim üzerine ikinci inceleme. (F. Bakırcı, Çev.). Ankara: Serbest Kitaplar.
Madan, J., Ades, A., Price, M., Maitland, K., Jemutai, J., Revill, P. ve Welton, N. (2014). Strategies for efficient computation of the expected value of partial perfect information. Medical Decision Making, 34(3), 327-342. DOI: 10.1177/0272989X13514774.
Matin, K. (2007). Uneven and combined development in world history: The international relations of state-formation in premodern Iran. European Journal of International Relations, 13(3), 419-447. doi:https://doi.org/10.1177/1354066107080132.
Mırcıoğlu, D. (2023). Türkiye’nin Avrupa Birliği’ne yönelik başlatmış olduğu üyelik reformları ile 15 Temmuz başarısız darbe girişimi arasındaki korelasyon ilişkisi. Uluslararası İlişkiler ve Diplomasi, 6 (1), 16-31. https://doi.org/10.51763/uid.1249142.
Moore, J. (2011). Citizens into wolves? Carl Schmitt’s fictive account of security. Cooperation and Conflict, 46(4), 502-521. https://doi.org/10.1177/0010836711422504.
Norris, G. (2017). Authoritarianism and privacy: The moderating role of terrorist threat. Surveillance & Society, 15(3/4), 573-581. https://doi.org/10.24908/ss.v15i3/4.6607.
Ogunjobi, A.O. (2023). Analyzing historical trade dynamics and contemporary impacts of emerging materials technologies on international exchange and U.S. strategy. Engineering Science & Technology Journal, 4(3), 101-119. doi: https://doi.org/10.51594/estj.v4i3.554.
Özdemir, O. ve Akkaya, D. (2023). Amerikalılar arası insan hakları mahkemesi içtihadında onarım. Süleyman Demirel Law Review, 13(1), 87-148. doi:https://doi.org/10.52273/sduhfd..1282622.
Özlü, R. M. (2018). Yürütme organı tarafından olağanüstü dönemde yapılan kanun gücündeki normların anayasa uygunluk denetimi konusunda anayasa mahkemesi kararlarının yorumu. Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi, 12(0), 613-647, https://doi.org/10.18771/mdergi.497006.
Öztan G. G. ve Bezci, E. B. (2015). Türkiye’de olağanüstü hal: devlet aklı, askerler ve siviller. Mülkiye Dergisi, 39 (1), 159-186.
Pietrzyk-Reeves, D., Gornisiewicz ve A.,Szlachta, B. (2023). Liberal constitutional backsliding of democracy and the threat of the pandemic. Politeja, 20(86), 361-381. https://doi.org/10.12797/politeja.20.2023.86.17.
Runjic, L. (2022). International organizations as creators of international law. İnternational Organizations: Serbia and Comtemporary World, 1 (1), 21-39, doi: https://doi.org/10.18485/iipe_ioscw.2022.1.ch1.
Sağlam, F. (1982). Temel hakların sınırlanması ve özü. Ankara: Ankara Üniversitesi Siyasi Bilgiler Fakültesi Yayınları.
Sánchez, F. J. (2023). Crisis and corruption in Spain: Improving the quality of governance to fight corruption," Si̇yasal Journal Political Sciences. doi:10.26650/siyasal.2023.32.1249638.
Schmitt, C. (2005). Siyasi İlahiyat. (E. Zeybekoğlu, Çev.) Ankara: Dost Kitabevi.
Sehrawala, F. B. (2023). Carl Schmitt’in parlamentarizm eleştirisi ve olağanüstü hal teorisi. Başkent Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 9(2), 677-718.
Simone, M. (2009). Give me liberty and give me surveillance: A case study of the US government's discourse of surveillance. Critical Discourse Studies, 6(1), 1-14. https://doi.org/10.1080/17405900802559977.
Swire, P. (2015). The USA freedom act: a partial response to European concerns about NSA surveillance. Georgia Institute of Technology, 1-15. https://inta.gatech.edu/sites/default/files/attachments/GTJMCE2015-1-Swire.pdf. (Erişim Tarihi 01.1. 2025).
Tahtalı, M. B. (2019). Türk hukukunda olağanüstü hal kanun hükmünde kararnameleriyle kamu görevinden ihraç edilen personelin OHAL işlemleri inceleme komisyonu sonrasında idari yargıya başvurma sorunu. İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 728-744, https://doi.org/10.21492/inuhfd.605365.
Toelstede, B. (2019). Democracy Interrupted: The anti-social side of Intensified policing, Democracy and Security. doi:10.1080/17419166.2018.1493992.
Türk, H. B. (2016). Radikal demokraside siyasal temsil sorununu Carl Schmitt üzerinden düşünmek. Kaygı Dergisi, 27 (27), 167-183.
USA Freedom Act (2015). https://www.govinfo.gov/content/pkg/BILLS-114hr2048eh/pdf/BILLS-114hr2048eh.pdf. (Erişim Tarihi: 1 Ocak 2025).
Vauchez, S., H. (2018). The Ssate of emergency in France: Days without end? European Constitutional Law Review. doi:10.1017/s1574019618000391.
Venice Commission. (2017). Turkey’s emergency decrees and rule of law. Strasbourg: Council of Europe.
Vergin, N. (2016). Siyasetin Sosyolojisi. İstanbul: Doğan Kitapevi.
Vurpillat, J. T. (2014). . Empire, industry, and globalization: Rethinking the emergence of the gold standard in the 19th-century world. History Compass, 12(6), 531-540. doi: https://doi.org/10.1111/hic3.12163.
Westwood, R. ve Jack, G., (2008). The US commercial-military-political complex and the emergence of international business and management studies. Critical Perspectives on International Business, 4(4), 367-388. doi:https://doi.org/10.1108/17422040810915411.
Witkowski, M. (2022). Political violence and instrumental use of religion in the works of Carl Schmitt and Walter Benjamin. Religions, 13(10), 917, 1-16. https://doi.org/10.3390/rel13100917.
Yiğiter, C. (2016). Erdoğan'ın “otomilitasyon deklarasyon”u, ohal ve akademik özgürlük. Ankara Barosu Dergisi (3), 469-482.
Yin, R. K. (2018). Case study research and applications: Design and methods. Sage publications.
Zabunoğlu, H., G. ve Sönmez ,Y. E. (2021). Uluslararası insan hakları hukukunda üçüncü dünya yaklaşımları. İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 12(1), 258-270. doi:https://doi.org/10.21492/inuhfd.831025.
Zangl, B. (2005). Is there an emerging international rule of law? European Review, 13(1), 73-91. doi:https://doi.org/10.1017/s1062798705000207.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Kamu Yönetimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Haluk Yaman ^*
0000-0001-6536-9042
Türkiye

Ilayda Yıldız
0000-0001-7065-266X
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

5 Mart 2025

Kabul Tarihi

20 Ekim 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 16 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.18074/ckuiibfd.1651131

IZ

https://izlik.org/JA27PM24DP

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Yaman, H., & Yıldız, I. (2026). Carl Schmitt’in Egemenlik Teorisi Bağlamında Olağanüstü Hal Uygulamalarında Güvenlik ve Özgürlük İkilemi. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 16(2), 497-521. https://doi.org/10.18074/ckuiibfd.1651131

AMA

1.Yaman H, Yıldız I. Carl Schmitt’in Egemenlik Teorisi Bağlamında Olağanüstü Hal Uygulamalarında Güvenlik ve Özgürlük İkilemi. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. 2026;16(2):497-521. doi:10.18074/ckuiibfd.1651131

Chicago

Yaman, Haluk, ve Ilayda Yıldız. 2026. “Carl Schmitt’in Egemenlik Teorisi Bağlamında Olağanüstü Hal Uygulamalarında Güvenlik ve Özgürlük İkilemi”. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 16 (2): 497-521. https://doi.org/10.18074/ckuiibfd.1651131.

EndNote

Yaman H, Yıldız I (01 Haziran 2026) Carl Schmitt’in Egemenlik Teorisi Bağlamında Olağanüstü Hal Uygulamalarında Güvenlik ve Özgürlük İkilemi. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 16 2 497–521.

IEEE

[1]H. Yaman ve I. Yıldız, “Carl Schmitt’in Egemenlik Teorisi Bağlamında Olağanüstü Hal Uygulamalarında Güvenlik ve Özgürlük İkilemi”, Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, c. 16, sy 2, ss. 497–521, Haz. 2026, doi: 10.18074/ckuiibfd.1651131.

ISNAD

Yaman, Haluk - Yıldız, Ilayda. “Carl Schmitt’in Egemenlik Teorisi Bağlamında Olağanüstü Hal Uygulamalarında Güvenlik ve Özgürlük İkilemi”. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 16/2 (01 Haziran 2026): 497-521. https://doi.org/10.18074/ckuiibfd.1651131.

JAMA

1.Yaman H, Yıldız I. Carl Schmitt’in Egemenlik Teorisi Bağlamında Olağanüstü Hal Uygulamalarında Güvenlik ve Özgürlük İkilemi. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. 2026;16:497–521.

MLA

Yaman, Haluk, ve Ilayda Yıldız. “Carl Schmitt’in Egemenlik Teorisi Bağlamında Olağanüstü Hal Uygulamalarında Güvenlik ve Özgürlük İkilemi”. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, c. 16, sy 2, Haziran 2026, ss. 497-21, doi:10.18074/ckuiibfd.1651131.

Vancouver

1.Haluk Yaman, Ilayda Yıldız. Carl Schmitt’in Egemenlik Teorisi Bağlamında Olağanüstü Hal Uygulamalarında Güvenlik ve Özgürlük İkilemi. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. 01 Haziran 2026;16(2):497-521. doi:10.18074/ckuiibfd.1651131