Tunceli Müzesi'nde Bulunan Bir Grup Mühür

Bu çalışmada Tunceli Arkeoloji Müzesi depolarında yer alan beş mühür değerlendirilecektir. Mühürlerin üçü silindir diğer ikisi ise damga biçimindedir. Keban Barajı Havzası’ndan toplandığı anlaşılan bu mühürlerin kesin tarihlemesini yapmak oldukça zordur. Fakat mühürlerin tipolojisi ve motifler üzerinden yapılan karşılaştırmalarda birinin Cemdet Nasr dönemine tarihlendiği anlaşılmaktadır. Bu durumu Keban Havzası’nda yapılan kazılardan elde edilen veriler de desteklemektedir. En yakın benzerlerinin yine Keban Barajı alanında yer alan Norşuntepe’de bulunması dikkat çekicidir. Kalan iki silindir mühürden biri MÖ. II bin yıla tarihlendiği ve en yakın benzerlerinin Suriye bölgesinde olduğu anlaşılmaktadır. Diğer silindir mühür ise MÖ. I. binyıla tarihlenmektedir. Mühür bezemeleri üzerinde yapılan karşılaştırmalarda bunların Anadolu, Suriye ve Mezopotamya etkileri olduğu görülmektedir. Bu çalışmada değerlendirilen damga mühürler ise Demir Çağı’na tarihlenmektedir. Özellikle damga mühürlerin birinin üzerinde bulunan kartal figürü Urartu Krallığı’nda MÖ. 7. yüzyılda yaygın olarak kullanılmaktadır. Formundan hareketle konik biçimli damga mührün de Urartu Dönemine tarihlenebileceği söylenebilir.

This study presents an examination of five seals from the collections of the Tunceli Archaeological Museum. Three are cylinder seals and two are stamp seals. These unprovenanced seals must have been found in the Keban Dam Basin and it is challenging to date them with precision. Nevertheless, based on a comparative typological examination of the seals and their motifs, one of the cylinder seals can be dated to the Jemdet Nasr period. This conclusion is supported by comparable examples from excavated sites in the Keban Basin, and notably, closest parallels to this seal are found at Norşuntepe among Keban sites. The second cylinder seal is datable to the 2nd millennium and comparable examples are known from the glyptic corpus of Syria. The last cylinder seal dates to the 1st millennium BC. The motifs on its impression surface show influence from Anatolian, Syrian and Mesopotamian iconography. The two stamp seals evaluated in this study belong to the Iron Age. Of particular interest is the eagle figure on one of the stamp seals, which is a widely used motif in the domain of the Urartian Kingdom, especially in the 7th century BC. Based on its conical form, the second stamp seal may also be ascribed to the Urartian Period.