Waldemar Belck ve Carl Friedrich Lehmann’ın Araştırmaları

Bülent Genç

TR EN

Waldemar Belck ve Carl Friedrich Lehmann’ın Araştırmaları

Abstract

19. yüzyılın sonlarına doğru başta Van Gölü havzası olmak üzere kabaca Urartu Krallığı’nın yayıldığı coğrafyada Waldemar Belck ve Carl Friedrich Lehmann-Haupt Osmanlı Devleti’nden aldıkları izin çerçevesinde yüzey araştırmaları yaparlar. Bu makalede Belck ve Lehmann-Haupt’un gerçekleştirdiği araştırmalar ve bu araştırmaların sonuçları her iki araştırmacının kendi yayınları üzerinden değerlendirilmekte ve bu araştırmaların Osmanlı arşiv belgelerine nasıl yansıdığı üzerinde durulmaktadır3 . Özellikle kendilerine verilen izin kapsamında olmadığı halde kazı teşebbüsünün yarattığı sıkıntılar, Toprakkale’de yaptıklarını belirttikleri kazılar ve sonuçları, Nimrud’da yapılan kaçak bir kazı gibi araştırmacıların çalışmaları ve amaçlarıyla ilgili merkeze gönderilen raporlar ayrıntılı olarak ele alınmaktadır. Böylece Belck ve Lehmann-Haupt’un çeşitli bölgelerde yürüttükleri yüzey araştırmalarıyla birlikte Toprakkale’de bir kazı yapıp yapmadıkları, yazarların yayınları ve arşiv verileriyle karşılaştırılarak tartışılmaktadır

Keywords

Urartu, Belck, Lehmann-Haupt, Van, Toprakkale, Keşiş Gölü, Asar-ı Atika Nizamnamesi

Abstract

Towards the end of the 19th century, Waldemar Belck and Carl Friedrich Lehmann-Haupt were granted a permit by the Ottoman state and conducted surface surveys in the areas that roughly correspond to the territory of the Urartu Kingdom centered around the Lake Van basin. In this article, the surveys of Belck and Lehmann-Haupt and their results are evaluated through their own publications and the way these surveys were reflected in the Ottoman archival documents are discussed. In particular, reports sent to the center about their work and purpose, including the problems caused by their attempts to excavate although excavations were not within the scope of the permits they obtained, the excavations they reported to have conducted at Toprakkale and their results, and illicit excavations carried out at Nimrud are discussed in detail. Whether or not Belck and Lehmann-Haupt carried out excavations at Toprakkale along with surveys they conducted at various areas is discussed by comparing their publications and archival data.

Keywords

Urartian, Belck, Lehmann-Haupt, Van, Toprakkale, Keşiş Gölü, Antiquities Law

Abstract

References

Belck, W. 1893 “Archäologische Forschungen in Armenien”, Zeitschrift für Ethnologie 25: 61-82.
-1894a “Archaologische Thatigkeit im Jahre 1893 in Transkaukasien”, Zeitschrift für Ethnologie 26, 213-241.
-1894b “Sitzung vom 10. November 1894. Das Reich der Mannäer”, Zeitschrift für Ethnologie 26: 479-488.
-1896 “Sitzung vom 16. Mai 1896. Chaldischen Forschungen”, Zeitschrift für Ethnologie 28: 309-321.
-1897 “Sitzung vom 19. Juni 1897. Chaldischen Forschungen”, Zeitschrift für Ethnologie 29: 302-308.
-1899a “Aus den Berichten über die armenische Expedition”, Zeitschrift für Ethnologie 31: 236-275.
-1899b “Sitzung vom 18. November 1899. Schlussbericht über die armenische Expetidion”, Zeitschrift für Ethnologie 31: 661-668.
Belck, W. – C.F. Lehmann-Haupt 1898a “Armenische Expedition”, Zeitschrift für Ethnologie 30: 414-416.
Belck, W. – C.F. Lehmann 1892a “Sitzung vom 15. October 1892. Mittheilung über weitere Ergebnisse ihrer Studien an den neugefundenen armenischen Keilinschriften”, Zeitschrift für Ethnologie 24: 477-488.
-1892b “Ueber neuerlich aufgefundene Keilinschriften in russisch und türkisch Armenien”, Zeitschrift für Ethnologie 24: 122-152.

-1893 “Sitzung vom 28. October 1893. Über die Kelishin-Stelen”, Zeitschrift für Ethnologie 25: 389-400.
-1898a “Sitzung vom 17. December 1898. Entdeckungen in Armenien”, Zeitschrift für Ethnologie 30: 568-592.
-1898b “Sitzung vom 19. November 1898. Armenische Expedition”, Zeitschrift für Ethnologie 30: 522-527.
-1898c “Sitzung vom 22. October 1898. Armenische Expedition”, Zeitschrift für Ethnologie 30: 414-416.
Belck, W. – C.F. Lehmann – R. Virchow 1900 “Ausserordentliche Sitzung vom 13. Januar 1900. Bericht über die armenische Forschungsreise der HHrn. W. Belck und C. F. Lehmann”, Zeitschrift für Ethnologie 32: 29-66.
Belck, W. – R. Virchow 1899 “Die Rusas-Stele von Topsanä (Sidikan)”, Zeitschrift für Ethnologie 31: 99-132.Çal, H. 1997 “Osmanlı Devletinde Asar-ı Atika Nizamnameleri”, Vakıflar Dergisi, Ankara, 26: 391-400.
-2005 “Osmanlı’dan Cumhuriyete Eski Eser Kanunları”, E.S. Yalçın (ed.), 60. Yılında İlim ve Fikir Adamı Prof. Dr. Kazım Yaşar Kopraman‘a Armağan, Ankara: 234-70.
Eriş, M.Ü. 2012 “Asar-ı Atika Nizamnamelerinden 2863 Sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununa Mevzuatın Karşılaştırmalı Bir İncelemesi”, Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü, Ankara (Uzmanlık Tezi).
Erzen, A. – E. Bilgiç – Y. Boysal – B. Öğün 1960 “1959 Van-Toprakkale Sondajları ve Bölgedeki Çalışmalar”, Türk Arkeoloji Dergisi 10(2),: 5- 22.
Genç, B. 2018 “Archaeology of Destruction: Toprakkale”, Iraq 80: 113-37.
Koçak, A. 2011 The Ottoman Empire and archaeological excavations: Ottoman policy from 1840 - 1906, foreign archaeologists, and the formation of the Ottoman Museum, İstanbul.
Lehmann-Haupt, C. 2015 “Carl Friedrich Lehmann-Haupt and the Lehmann Family Secrets”, S. Fink, K. Eisterer (eds.) Carl Friedrich Lehmann-Haupt. Ein Forscherleben zwischen Orient und Okzident, Wiesbaden: 5-29.
-1910 Armenien Einst und Jetzt: Reisen und Forschungen von C.F. Lehmann-Haupt I-II, Berlin.
-1926 Armenien Einst und Jetzt II/1, Berlin.
-1931a Armenien Einst und Jetzt Reisen und Forschungen II/2, Berlin - Leipzig.
-1931b “Stele und Sockel”, Klio 24: 148-163.
Lehmann, C.F. 1896a “Sitzung vom 16. Mai 1896. Tiglatpileser III. gegen Sardur von Urartu”, Zeitschrift für Ethnologie 28: 321-327.
-1896b “Sitzung vom 19. December 1896. Eine neue Ausgabe der auf russischem Gebiet gefundenen chaldischen Keilinschriften”, Zeitschrift für Ethnologie 28: 586-589.
-1899 “Weiterer Bericht über den Fortgang der armenischen Expedition”, Zeitschrift für Ethnologie 31: 281-290.
-1900 “Sitzung vom 21. Juli 1900. Bericht über die Ergebnisse der von Dr. W. Belck und Dr. C. F. Lehmann 1898/99 ausgeführten Forschungsreise in Armenien”, Zeitschrift für Ethnologie 32: 430-438.
-1901 “Sitzung vom 20. April 1901. Der Tigris-Tunnel”, Zeitschrift für Ethnologie 33: 226-244.
Lehmann, C.F. – W. Belck 1893 “Sitzung vom 22. April 1893. Chaldische Nova”, Zeitschrift für Ethnologie 25: 217-224.-1895 “Sitzung vom 19. October 1895”, Zeitschrift für Ethnologie 27: 578-616.
Morgan, J.d. – J.-V. Scheil, 1893 “La stéle de Kelischin”, Recueil de travaux relatifs à la philologie et à archéologie égyptiennes et assyriennes 14: 153-60.
Öğün, B. 1961 “Kurze Geschichte der Ausgrabungen in Van und die türkischen Versuchsgrabungen auf dem Toprak-kale 1959”, Zeitschrift der deutschen Morgenländischen Gesellschaft 111 254-82.
-1984 “Urartulular”, Türk Ansiklopedisi XXXIII: 35-75.
Piotrovsky, B.B. 1969 The Ancient Civilization of Urartu, London.
Rassam, H. 1897 Asshur and the Land of Nimrod, New York and Cincinnati.
Rawlinson, H.C. 1840 “Notes on a Journey from Tabriz, through Persian Kurdistan, to the Ruins of Takhti-Soleiman, and from thence by Zenjan and Ṭarom, to Gilan, in October and November, 1838; with a Memoir on the Site of the Atropatenian Ecbatana”, Journal of the Royal Geographical Society of London 10: 1-64.
Salvini, M. 2006 Urartu Tarihi ve Kültürü, İstanbul.
Sayce, A.H. 1882 “The Cuneiform Inscriptions of Van”, Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland 14(4): 377-732.
Schachner, A. 2009 Assyriens Könige an einer der Quellen des Tigris. Archaeologische Forschungen im Höhlensystem von Bırkleyn und am sogenannten Tigris-Tunnel, Tübingen.
Sekmen, V. 1990 “Van ve Toprakkale‘deki Araştırma ve Kazıların Tarihçesi”, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eskiçağ Tarihi Anabilim Dalı, İstanbul: İstanbul Üniversitesi (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi).
Sevin, V. 2003 “Lehmann-Haupt‘tan Afif Erzen‘e Urartu Araştırmaları, Tarih ve Arkeoloji”, Arkeoloji ve Sanat Tarihi Dergisi 114: 3-10.
Tarhan, M.T. 2011 “Başkent Tuşpa / The Capital City Tushpa”, K. Köroğlu – E. Konyar (eds.) Urartu: Doğu’da Değişim / Transformation in the East, İstanbul: 286-333.
Virchow, R. 1891 “Sitzung vom 21. November 1891”, Zeitschrift für Ethnologie 23: 810-811.
Wartke, R.B. 1990 Toprakkale. Untersuchungen zu den Metallobjekten im Vorderasiatischen Museum zu Berlin, Berlin.
Zimansky, P. 2011 Unutulan ve Tekrar Hayata Dönen Bir Krallık: Urartu Çalışmaları ve Literatürü/A Kingdom Revived from Oblivion: Urartian Studies and Literature, K. Köroğlu – E. Konyar (eds.) Urartu: Doğu’da Değişim / Transformation in the East, İstanbul: 54-69.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Ancient History (Other)

Journal Section

Research Article

Authors

Bülent Genç
0000-0001-9328-1339
Türkiye

Publication Date

June 1, 2019

Submission Date

May 1, 2019

Acceptance Date

May 25, 2019

Published in Issue

Year 2019 Number: 18

IZ

https://izlik.org/JA26FR53BF

APA

Genç, B. (2019). Waldemar Belck ve Carl Friedrich Lehmann’ın Araştırmaları. Colloquium Anatolicum, 18, 35-54. https://izlik.org/JA26FR53BF

AMA

1.Genç B. Waldemar Belck ve Carl Friedrich Lehmann’ın Araştırmaları. Colloquium Anatolicum. 2019;(18):35-54. https://izlik.org/JA26FR53BF

Chicago

Genç, Bülent. 2019. “Waldemar Belck Ve Carl Friedrich Lehmann’ın Araştırmaları”. Colloquium Anatolicum, nos. 18: 35-54. https://izlik.org/JA26FR53BF.

EndNote

Genç B (June 1, 2019) Waldemar Belck ve Carl Friedrich Lehmann’ın Araştırmaları. Colloquium Anatolicum 18 35–54.

IEEE

[1]B. Genç, “Waldemar Belck ve Carl Friedrich Lehmann’ın Araştırmaları”, Colloquium Anatolicum, no. 18, pp. 35–54, June 2019, [Online]. Available: https://izlik.org/JA26FR53BF

ISNAD

Genç, Bülent. “Waldemar Belck Ve Carl Friedrich Lehmann’ın Araştırmaları”. Colloquium Anatolicum. 18 (June 1, 2019): 35-54. https://izlik.org/JA26FR53BF.

JAMA

1.Genç B. Waldemar Belck ve Carl Friedrich Lehmann’ın Araştırmaları. Colloquium Anatolicum. 2019;:35–54.

MLA

Genç, Bülent. “Waldemar Belck Ve Carl Friedrich Lehmann’ın Araştırmaları”. Colloquium Anatolicum, no. 18, June 2019, pp. 35-54, https://izlik.org/JA26FR53BF.

Vancouver

1.Bülent Genç. Waldemar Belck ve Carl Friedrich Lehmann’ın Araştırmaları. Colloquium Anatolicum [Internet]. 2019 Jun. 1;(18):35-54. Available from: https://izlik.org/JA26FR53BF

Lisanslar – Creative Commons Türkiye . File:Open Access PLoS.svg - Wikipedia

All articles published in Colloquium Anatolicum are licensed under the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License (CC BY-NC 4.0), unless otherwise stated. This license permits users to copy, distribute, and reuse the material, provided that appropriate credit is given, but does not allow commercial use. Authors retain the copyright of their work and grant the journal the right of first publication. Published content may be shared and reused by third parties with proper attribution. For more information about the license, please visit:
https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/

Waldemar Belck ve Carl Friedrich Lehmann’ın Araştırmaları

Abstract

Keywords

Abstract

Keywords

Abstract

Abstract

References

Details

Primary Language

Subjects

Journal Section

Authors

Publication Date

Submission Date

Acceptance Date

Published in Issue

IZ

Cite