Urartu Hayvancılığına Etnoarkeolojik ve Zooarkeolojik Bir Bakış: Ayanis Örneği
Abstract
Doğu Anadolu’da hayvancılık Kalkolitik Çağ’dan bu yana geçim ekonomisinde önemli bir rol oynamıştır. Urartuların MÖ 9. yüzyılda bölgede sağladığı hakimiyet ile beraber hayvan gruplarını da kontrol altına aldığı askeri sefer yazıtlarından bilinmektedir. Bu yazılı belgeler savaş ganimeti olarak insan ve hammaddenin yanı sıra on binlerce hayvanın da ganimet olarak ele geçirildiğini gösterir. Arkeolojik ve yazılı veriler dikkate alındığında hayvanların Urartu sanatında ve dininde de önemli bir yere sahip olduğu görülmektedir.
Bu çalışma 2016-2019 yılları arasında Ayanis Urartu Kenti’nde yürütülen zooarkeoloji çalışmalarının ön raporu ile 2018-2019 yılları arasında yapılan etnoarkeoloji projesinin karşılaştırmalı analojisini içerir. Ayanis Kenti’nin aktif olduğu dönemlerde hayvancılığın hangi şartlarda yapıldığı, hayvan tercihleri ve hayvansal ürün tüketimi, mera alanları olarak hangi arazilerin kullanıldığı, yerleşme civarındaki arazilerin yeterlilik durumunun yanı sıra günümüzdeki hayvan tercihleri ve hayvansal ürün tüketimi gerekçeleri irdelenmiş ve kültürel devamlılığın durumu ortaya konulmaya çalışılmıştır.
Keywords
Urartu, Ayanis, Zooarkeoloji, Etnoarkeoloji, Hayvancılık
Supporting Institution
Atatürk Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi
Project Number
SYL-2018-6735
References
- Arutjunjan, N. V., 1964 Zemledelie i skotovodstvo v Urartu. Erevan.
- Avcı, C., 2015 Van Gölü Havzası’nda Urartu İskân Politikası, İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, (Yayınlanmamış Doktora Tezi), İstanbul.
- Barnett, R. D., – Watson, W., 1952 “Russian Excavations in Armenia”, Iraq XIV: 132–147.
- Barnett, R. D., 1959 “Further Russian Excavations in Armenia (1949–1953)” Iraq 21: 1–19.
- Batmaz, A., 2013 “Urartu Dininde Kurban Kavramı ve Kurban Uygulamaları”, Belleten LXXXVII: 801-832.
- Çifçi, A., 2014 Interpretations of the Socio-Economic Structure of the Urartian Kingdom, School Of Histories, Languages and Cultures (Archaeology, Classıcs And Egyptology), (Yayınlanmış Doktora Tezi), Liverpool.
- Çifçi, A., 2017 The Socio-Economic Organisation of the Urartian Kingdom, Brill, Leiden, Boston.
- Çifçi, A., 2018 “Urartu Krallığında Tarım ve Hayvancılık ile Krallığın Ekonomi Politikası” Arkeoloji ve Sanat 159: 19-30.
- Çilingiroğlu, A., – Çevik, Ö., – Erdem, A. Ü., – Stone, E.., – Harmanşah, Ö., – Erol Işık, N., – Zimansky, P., – Batmaz, A., 2009 Van Ayanis (Ağartı) Köyü’nde Etnoarkeolojik Araştırma, TÜBİTAK Projesi (106K224). İzmir.
- Hovhannisyan, C., 1973 The Wall – Paintings of Erebooni, Yerevan.