KAPALI DÖNGÜ TEDARİK ZİNCİRİ UYGULAMALARINI ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN YORUMLAYICI YAPISAL MODELLEME VE MICMAC YÖNTEMLERİ İLE ANALİZİ

Öz

Doğal kaynakların her geçen gün azalması, atık miktarının ve hammadde maliyetlerinin artması gibi nedenlerle çevre yönetimine son yıllarda artan bir şekilde önem verilmektedir. Belirtilen sorunların ele alınması için geri dönüşüm ve yeniden kullanım gibi ürün geri kazanım uygulamaları popüler hale gelmiştir. Bu durum ise işletmelerin kapalı döngü tedarik zinciri uygulamalarına yönelmelerine neden olmuştur. Kapalı döngü tedarik zinciri, farklı cins ve miktarlarda geri dönen ürünlerden maksimum değerin elde edilmesini sağlayacak sistemin tasarımını, işletimini ve kontrolünü ifade etmektedir. Bir anlamda kapalı döngü tedarik zinciri hem ileri hem de tersine tedarik zincirinin entegrasyonunu içermektedir. Bu yüzden bu kavramın başarısını etkileyen çok sayıda faktör bulunmaktadır. Kapalı döngü tedarik zincirinin daha iyi anlaşılabilmesi ve başarılı bir şekilde uygulanabilmesi için bu faktörler arasındaki ilişkilerin ortaya çıkarılması büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmada, kapalı döngü tedarik zincirinin uygulanmasını etkileyen faktörlerin belirlenmesi, bu faktörlerin etkileme ve bağımlılık seviyelerine göre gruplandırılması ve faktörler arasındaki etkileşimlerin analiz edilmesi amaçlanmaktadır. Çalışmada literatür incelemesi ve uzmanlardan alınan geri bildirimler doğrultusunda öncelikle kapalı döngü tedarik zincirini etkileyen faktörler belirlenmiştir. Daha sonraki aşamada bu faktörler, Yorumlayıcı Yapısal Modelleme ve MICMAC temelli bir yaklaşım kullanılarak analiz edilmiştir. Yorumlayıcı Yapısal modelleme metodolojisi ile faktörler arasındaki karşılıklı ilişkiler tespit edilmiş ve MICMAC analizi kullanılarak ise listelenen faktörlerin kapalı döngü tedarik zinciri açısından önemi etkileme ve bağımlılık seviyelerine göre ortaya konulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Kapalı Döngü Tedarik Zinciri Yönetimi
• Yorumlayıcı Yapısal Modelleme
• MICMAC Yöntemi

ANALYSIS OF FACTORS THAT AFFECT CLOSED-LOOP SUPPLY CHAIN PRACTICES USING THE INTERPRETIVE STRUCTURAL MODELING AND MICMAC METHODS

Öz

In recent years, constantly increasing importance has been paid to environmental management due to the exhaustion of natural resources day by day, as well as increases in waste amounts and raw material costs. In dealing with these problems, product recovery practices such as recycling and reuse have become popular. This situation has led firms to resort to closed-loop supply chain practices. The term closed-loop supply chain refers to the design, operation, and integration of a system that will provide the maximum value from returning products of different types and quantities. In a sense, a closed-loop supply chain involves the integration of both forward and reverse supply chains. Therefore, there are multiple factors that affect the success of this concept. To understand a closed-loop supply chain better and implement it successfully, it is highly important to reveal the relationships among these factors. In this study, it is aimed to identify factors that affect the implementation of a closed-loop supply chain, group these factors based on their driving and dependence power, and analyze the interactions between these factors. In the study, in line with the review of relevant literature and feedback from experts, first, factors that affect a closed-loop supply chain are determined. Then, these factors are analyzed using an approach based on and MICMAC. The reciprocal relationships of the factors with each other are determined using the Interpretive Structural Modeling, and using MICMAC analyses, the importance of the factors for the closed-loop supply chain is revealed based on their driving and dependence power.

Anahtar Kelimeler

• Closed-Loop Supply Chain Management
• Interpretive Structural Modeling
• MICMAC method

Kaynakça

1. Alvarez-Gil, M.J., Berrone, P., Husillos, F.J. ve Lado, N. (2007). Reverse Logistics, Stakeholders’ Influence, Organizational Slack, and Managers’ Posture. Journal of Business Research, 60 (5), 463-473.
2. Bhatia, M.S. ve Srivastava, R.K. (2019). Antecedents of Implementation Success in Closed-Loop Supply Chain: An Empirical Investigation. International Journal of Production Research, 57(23), 7344-7360.
3. Bhatia, M.S., Jakhar, S.K., Mangla, S.K. ve Gangwani, K.K. (2020). Critical Factors to Environment Management in A Closed Loop Supply. Journal of Cleaner Production, 255, 1-9.
4. Clifford. D,C., Esper, T. ve Mollenkopf, D. (2009). Leveraging Closed-Loop Orientation and Leadership For Environmental Sustainability. Supply Chain Management: An Internetional Journal, 14(2), 87-98.
5. Çakırlı, M. Y., Usta, S.K. ve Serdarasan, Ş. (2020). Kurumsal Kaynak Planlama Uygulamalarında Karşılaşılan Engellerin Yapısal Modellemesi ve Analizi. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 26(4), 799-811.
6. Çalışkan, A. (2020). Akıllı Liman Dönüşümünde Zorlukların Yorumlayıcı Yapısal Modelleme ile Değerlendirilmesi. Beykoz Akademi Dergisi, 8(1), 305-320.
7. Dutta, P., Das, D., Schultmann, F. ve Fr€ohling, M. (2016). Design and Planning of A Closed-Loop Supply Chain With Three Way Recovery and Buy-Back Offer. Journal of Cleaner Production, 135, 604-619.
8. Govindan, K., Soleimani, H. ve Kannan, D. (2015). Reverse Logistics And Closed-Loop Supply Chain: A Comprehensive Review To Explore The Future. European Journal of Operational Research, 240, 603–626.

9. Guide, V. D. R. ve Van Wassenhove, L. N. (2009). The Evolution of Closed-Loop Supply Chain Research. Operations Research, 57(1), 10–18.
10. Jayaraman, V., Guide, Jr., V.D.R. ve Srivastava, R. (1999). A Closed-Loop Logistics Model for Remanufacturing. Journal of the Operational Research Society, 50, 497–508.
11. Jayaraman, V. (2006). Production Planning for Closed-Loop Supply Chains with Product Recovery and Reuse an Analytical Approach. International Journal of Production Research, 44(5), 981–998.
12. Jindal, A. ve Sangwan, K.S. (2014). Closed Loop Supply Chain Network Design and Optimisation Using Fuzzy Mixed Integer Linear Programming Model. International Journal of Production Research, 52(14), 4156–4173.
13. Kannan, G., Sasikumar, P. ve Devika, K. (2010). A Genetic Algorithm Approach For Solving A Closed Loop Supply Chain Model: A Case of Battery Recycling. Applied Mathematical Modelling, 34(3), 655-670.
14. Kapetanopoulou, P. ve Tagaras, G. (2011). Drivers and Obstacles of Product Recovery Activities in The Greek Industry. International Journal Operations Production Management, 31(2), 148-166.
15. Kazemi, N., Modak, N.M. ve Govindan, K. (2018). A Review of Reverse Logistics and Closed Loop Supply Chain Management Studies Published in IJPR: A Bibliometric and Content Analysis. International Journal of Production Research, 57(15-16), 4937-4960.
16. Mangla, S., Madaan, J., Sharma, P.R.S. ve Gupta. M.P. (2014). Multi-objective Decision Modelling Using Interpretive Structural Modelling for Green Supply Chains. International Journal of Logistics Systems and Management, 17(2), 125–142.
17. Mangla, S.K., Govindan, K. ve Luthra, S. (2016). Critical Success Factors For Reverse Logistics in Indian Industries: A Structural Model. Journal of Cleaner Production, 129, 608-621.
18. Mangla, S.K., Luthra, S., Mishra, N., Singh, A., Rana, N.P., Dora M., & Dwivedi, Y. (2018). Barriers to Effective Circular Supply Chain Management in A Developing Country Context. Production Planning & Control, 29(6), 551-569.
19. Mathiyazhagan, K., Govindan, K., NoorulHaq, A. ve Geng, Y. (2013). An ISM Approach for the Barrier Analysis in Implementing Green Supply Chain Management. Journal of Cleaner Production, 47, 283–297.
20. Liang, Y., Wang, H. ve Zhao, X. (2022). Analysis of Factors Affecting Economic Operation of Electric Vehicle Charging Station Based on DEMATEL-ISM. Computers & Industrial Engineering, 163, 1-11.
21. Luthra, S., Garg, D. ve Haleem. A. (2015). An Analysis of Interactions Among Critical Success Factors to Implement Green Supply Chain Management Towards Sustainability: An Indian Perspective. Resources Policy, 46, 37–50.
22. Rahman, S. ve Subramanian, N. (2012). Factors For Implementing End-Of-Life Computer Recycling Operations in Reverse Supply Chains. International Journal Production Economics, 140(1), 239-248.
23. Raut, R.D., Narkhede, B. ve Gardas, B.B. (2017). To Identify the Critical Success Factors of Sustainable Supply Chain Management Practices in The Context of Oil And Gas Industries: ISM Approach. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 68, 33–47.
24. Ravi, V. ve Shankar, R. (2005). Analysis of Interactions among the Barriers of Reverse Logistics. Technological Forecasting and Social Change, 72(8), 1011–1029.
25. Resmi Gazete. (22.05.2012). Atık Elektrikli ve Elektronik Eşyaların Kontrolü Yönetmeliği. Resmi Gazete Sayısı: 28300.
26. Resmi Gazete. (30.12.2009). Ömrünü Tamamlamış Araçların Kontrolü Hakkında Yönetmelik, Resmi Gazete Sayısı: 27448.
27. Resmi Gazete. (24.08.2011). Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği, Resmi Gazete Sayısı: 28035.
28. Şengül, Ü. (2009). Kapalı Döngü Tedarik Zinciri Kavramı, İşleyişi ve İşletme Modelleri. Kafkas Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 4, 125-139.