Research Article

Gözetimin Ontolojisi ve Yönetimin Pratiği: Dijital Panoptikonun İşletme Üzerindeki Etkileri

Volume: 3 Number: 90 July 28, 2026
TR EN

Gözetimin Ontolojisi ve Yönetimin Pratiği: Dijital Panoptikonun İşletme Üzerindeki Etkileri

Abstract

Bu çalışma, dijital panoptikon çerçevesinde log tabanlı çalışan izlemenin modern emek denetimini nasıl dönüştürdüğünü incelemektedir. Dijitalleşmeyle birlikte çalışma süreçleri görünür ve ölçülebilir hale gelmiş, algoritmik olarak yönetilen bir yapıya evrilmiş; çalışanlar yalnızca emek üreten değil, aynı zamanda sürekli veri sağlayan öznelere dönüşmüştür. Literatür sentezine dayalı bu kavramsal analiz, dijital gözetimin örgütsel davranışı çok boyutlu biçimde yeniden yapılandırdığını göstermektedir. Bu dönüşüm; çalışan davranışlarının nesneleşmesi ve sürekli görünür hale gelmesi, performansın kategorik olarak sınıflandırılması ve göreli biçimde kıyaslanması ile algoritmik otorite ve öngörüye dayalı kontrol mekanizmalarının karar süreçlerinde belirleyici hale gelmesi üzerinden gerçekleşmektedir. Bu yapısal dönüşümün bir sonucu olarak, algoritmik yönetim çalışanlarda teknostres, değerlendirilme kaygısı ve kontrol kaybı gibi psikososyal etkiler üretirken; örgütsel güveni, ilişkisel sermayeyi ve örgütsel vatandaşlık davranışlarını zayıflatmaktadır. Bu bağlamda, dijital panoptikon performans değerlendirmeyi görünür metriklere indirgerken emeği veri temelli bir mantık doğrultusunda yeniden yapılandıran bir kontrol rejimi ortaya koymaktadır. Bu çerçeveden hareketle, çalışma dijital gözetimi süreç–mekanizma–çıktı ilişkisi içinde ele alarak literatürdeki parçalı yaklaşımları bütüncül bir çerçevede birleştirmekte ve dijital gözetim uygulamalarının etik, hukuki ve yönetişim boyutlarının birlikte değerlendirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Bu yönüyle, gelecekteki araştırmalar için teorik bir temel sunmaktadır.

Keywords

Supporting Institution

Yoktur.

Project Number

Yoktur.

Ethical Statement

Bu çalışma, araştırma ve yayın etiği kurallarına uygun olarak hazırlanmıştır. Çalışmada insan katılımcılara, kişisel verilere veya etik kurul onayı gerektiren herhangi bir uygulamaya yer verilmemiştir. Tüm veriler ve analizler akademik dürüstlük ve etik ilkeler doğrultusunda yürütülmüştür.

Thanks

Yoktur.

References

  1. Ajunwa, I., Crawford, K., & Schultz, J. (2017). Limitless worker surveillance. California Law Review, 105(3), 735-776.
  2. Andrejevic, M. (2007). iSpy: Surveillance and power in the interactive era. University Press of Kansas.
  3. Ball, K. (2010). Workplace surveillance: An overview. Labor History, 51(1), 87-106. https://doi.org/10.1080/00236561003654776
  4. Beer, D. (2017). The social power of algorithms. Information, Communication & Society, 20(1), 1–13. https://doi.org/10.1080/1369118X.2016.1216147
  5. Bentham, J. (2020). The panopticon writings. Verso Books.
  6. Bernstein, E. S. (2012). The transparency paradox: A role for privacy in organizational learning and operational control. Administrative Science Quarterly, 57(2), 181-216. https://doi.org/10.1177/0001839212453028
  7. Bolino, M. C., Klotz, A. C., Turnley, W. H., & Harvey, J. (2012). Exploring the dark side of organizational citizenship behavior. Journal of organizational behavior, 34(4), 542-559. https://doi.org/10.1002/job.1847
  8. Boudreau, J., & Cascio, W. (2017). Human capital analytics: why are we not there?. Journal of Organizational Effectiveness: People and Performance, 4(2), 119-126. https://doi.org/10.1108/JOEPP-03-2017-0021

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Labor Economics and Industrial Relations, Occupational Health and Safety

Journal Section

Research Article

Publication Date

July 28, 2026

Submission Date

December 7, 2025

Acceptance Date

June 10, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 3 Number: 90

APA
Sarp, P. (2026). Gözetimin Ontolojisi ve Yönetimin Pratiği: Dijital Panoptikonun İşletme Üzerindeki Etkileri. Çalışma Ve Toplum, 3(90), 1519-1546. https://doi.org/10.54752/ct.1837677
AMA
1.Sarp P. Gözetimin Ontolojisi ve Yönetimin Pratiği: Dijital Panoptikonun İşletme Üzerindeki Etkileri. Çalışma ve Toplum. 2026;3(90):1519-1546. doi:10.54752/ct.1837677
Chicago
Sarp, Pınar. 2026. “Gözetimin Ontolojisi Ve Yönetimin Pratiği: Dijital Panoptikonun İşletme Üzerindeki Etkileri”. Çalışma Ve Toplum 3 (90): 1519-46. https://doi.org/10.54752/ct.1837677.
EndNote
Sarp P (July 1, 2026) Gözetimin Ontolojisi ve Yönetimin Pratiği: Dijital Panoptikonun İşletme Üzerindeki Etkileri. Çalışma ve Toplum 3 90 1519–1546.
IEEE
[1]P. Sarp, “Gözetimin Ontolojisi ve Yönetimin Pratiği: Dijital Panoptikonun İşletme Üzerindeki Etkileri”, Çalışma ve Toplum, vol. 3, no. 90, pp. 1519–1546, July 2026, doi: 10.54752/ct.1837677.
ISNAD
Sarp, Pınar. “Gözetimin Ontolojisi Ve Yönetimin Pratiği: Dijital Panoptikonun İşletme Üzerindeki Etkileri”. Çalışma ve Toplum 3/90 (July 1, 2026): 1519-1546. https://doi.org/10.54752/ct.1837677.
JAMA
1.Sarp P. Gözetimin Ontolojisi ve Yönetimin Pratiği: Dijital Panoptikonun İşletme Üzerindeki Etkileri. Çalışma ve Toplum. 2026;3:1519–1546.
MLA
Sarp, Pınar. “Gözetimin Ontolojisi Ve Yönetimin Pratiği: Dijital Panoptikonun İşletme Üzerindeki Etkileri”. Çalışma Ve Toplum, vol. 3, no. 90, July 2026, pp. 1519-46, doi:10.54752/ct.1837677.
Vancouver
1.Pınar Sarp. Gözetimin Ontolojisi ve Yönetimin Pratiği: Dijital Panoptikonun İşletme Üzerindeki Etkileri. Çalışma ve Toplum. 2026 Jul. 1;3(90):1519-46. doi:10.54752/ct.1837677

muratozverister@gmail.com
dergicalismavetoplum@gmail.com
www.calismatoplum.org