Araştırma Makalesi

Gözetimin Ontolojisi ve Yönetimin Pratiği: Dijital Panoptikonun İşletme Üzerindeki Etkileri

Cilt: 3 Sayı: 90 28 Temmuz 2026
PDF İndir
TR EN

Gözetimin Ontolojisi ve Yönetimin Pratiği: Dijital Panoptikonun İşletme Üzerindeki Etkileri

Öz

Bu çalışma, dijital panoptikon çerçevesinde log tabanlı çalışan izlemenin modern emek denetimini nasıl dönüştürdüğünü incelemektedir. Dijitalleşmeyle birlikte çalışma süreçleri görünür ve ölçülebilir hale gelmiş, algoritmik olarak yönetilen bir yapıya evrilmiş; çalışanlar yalnızca emek üreten değil, aynı zamanda sürekli veri sağlayan öznelere dönüşmüştür. Literatür sentezine dayalı bu kavramsal analiz, dijital gözetimin örgütsel davranışı çok boyutlu biçimde yeniden yapılandırdığını göstermektedir. Bu dönüşüm; çalışan davranışlarının nesneleşmesi ve sürekli görünür hale gelmesi, performansın kategorik olarak sınıflandırılması ve göreli biçimde kıyaslanması ile algoritmik otorite ve öngörüye dayalı kontrol mekanizmalarının karar süreçlerinde belirleyici hale gelmesi üzerinden gerçekleşmektedir. Bu yapısal dönüşümün bir sonucu olarak, algoritmik yönetim çalışanlarda teknostres, değerlendirilme kaygısı ve kontrol kaybı gibi psikososyal etkiler üretirken; örgütsel güveni, ilişkisel sermayeyi ve örgütsel vatandaşlık davranışlarını zayıflatmaktadır. Bu bağlamda, dijital panoptikon performans değerlendirmeyi görünür metriklere indirgerken emeği veri temelli bir mantık doğrultusunda yeniden yapılandıran bir kontrol rejimi ortaya koymaktadır. Bu çerçeveden hareketle, çalışma dijital gözetimi süreç–mekanizma–çıktı ilişkisi içinde ele alarak literatürdeki parçalı yaklaşımları bütüncül bir çerçevede birleştirmekte ve dijital gözetim uygulamalarının etik, hukuki ve yönetişim boyutlarının birlikte değerlendirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Bu yönüyle, gelecekteki araştırmalar için teorik bir temel sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Yoktur.

Proje Numarası

Yoktur.

Etik Beyan

Bu çalışma, araştırma ve yayın etiği kurallarına uygun olarak hazırlanmıştır. Çalışmada insan katılımcılara, kişisel verilere veya etik kurul onayı gerektiren herhangi bir uygulamaya yer verilmemiştir. Tüm veriler ve analizler akademik dürüstlük ve etik ilkeler doğrultusunda yürütülmüştür.

Teşekkür

Yoktur.

Kaynakça

  1. Ajunwa, I., Crawford, K., & Schultz, J. (2017). Limitless worker surveillance. California Law Review, 105(3), 735-776.
  2. Andrejevic, M. (2007). iSpy: Surveillance and power in the interactive era. University Press of Kansas.
  3. Ball, K. (2010). Workplace surveillance: An overview. Labor History, 51(1), 87-106. https://doi.org/10.1080/00236561003654776
  4. Beer, D. (2017). The social power of algorithms. Information, Communication & Society, 20(1), 1–13. https://doi.org/10.1080/1369118X.2016.1216147
  5. Bentham, J. (2020). The panopticon writings. Verso Books.
  6. Bernstein, E. S. (2012). The transparency paradox: A role for privacy in organizational learning and operational control. Administrative Science Quarterly, 57(2), 181-216. https://doi.org/10.1177/0001839212453028
  7. Bolino, M. C., Klotz, A. C., Turnley, W. H., & Harvey, J. (2012). Exploring the dark side of organizational citizenship behavior. Journal of organizational behavior, 34(4), 542-559. https://doi.org/10.1002/job.1847
  8. Boudreau, J., & Cascio, W. (2017). Human capital analytics: why are we not there?. Journal of Organizational Effectiveness: People and Performance, 4(2), 119-126. https://doi.org/10.1108/JOEPP-03-2017-0021

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri, İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

28 Temmuz 2026

Gönderilme Tarihi

7 Aralık 2025

Kabul Tarihi

10 Haziran 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 3 Sayı: 90

Kaynak Göster

APA
Sarp, P. (2026). Gözetimin Ontolojisi ve Yönetimin Pratiği: Dijital Panoptikonun İşletme Üzerindeki Etkileri. Çalışma ve Toplum, 3(90), 1519-1546. https://doi.org/10.54752/ct.1837677
AMA
1.Sarp P. Gözetimin Ontolojisi ve Yönetimin Pratiği: Dijital Panoptikonun İşletme Üzerindeki Etkileri. CT. 2026;3(90):1519-1546. doi:10.54752/ct.1837677
Chicago
Sarp, Pınar. 2026. “Gözetimin Ontolojisi ve Yönetimin Pratiği: Dijital Panoptikonun İşletme Üzerindeki Etkileri”. Çalışma ve Toplum 3 (90): 1519-46. https://doi.org/10.54752/ct.1837677.
EndNote
Sarp P (01 Temmuz 2026) Gözetimin Ontolojisi ve Yönetimin Pratiği: Dijital Panoptikonun İşletme Üzerindeki Etkileri. Çalışma ve Toplum 3 90 1519–1546.
IEEE
[1]P. Sarp, “Gözetimin Ontolojisi ve Yönetimin Pratiği: Dijital Panoptikonun İşletme Üzerindeki Etkileri”, CT, c. 3, sy 90, ss. 1519–1546, Tem. 2026, doi: 10.54752/ct.1837677.
ISNAD
Sarp, Pınar. “Gözetimin Ontolojisi ve Yönetimin Pratiği: Dijital Panoptikonun İşletme Üzerindeki Etkileri”. Çalışma ve Toplum 3/90 (01 Temmuz 2026): 1519-1546. https://doi.org/10.54752/ct.1837677.
JAMA
1.Sarp P. Gözetimin Ontolojisi ve Yönetimin Pratiği: Dijital Panoptikonun İşletme Üzerindeki Etkileri. CT. 2026;3:1519–1546.
MLA
Sarp, Pınar. “Gözetimin Ontolojisi ve Yönetimin Pratiği: Dijital Panoptikonun İşletme Üzerindeki Etkileri”. Çalışma ve Toplum, c. 3, sy 90, Temmuz 2026, ss. 1519-46, doi:10.54752/ct.1837677.
Vancouver
1.Pınar Sarp. Gözetimin Ontolojisi ve Yönetimin Pratiği: Dijital Panoptikonun İşletme Üzerindeki Etkileri. CT. 01 Temmuz 2026;3(90):1519-46. doi:10.54752/ct.1837677
muratozverister@gmail.com
dergicalismavetoplum@gmail.com
www.calismatoplum.org