Research Article

CUMHURİYET’İN İLK YILLARINDA TÜRKİYE’DE KİBRİT FİYATLARININ CUMHURİYET GAZETESİ SÜTUNLARINA YANSIMASI (1924-1943)

Volume: 20 Number: 41 December 1, 2020
  • Ayşe Eryaman
TR EN

CUMHURİYET’İN İLK YILLARINDA TÜRKİYE’DE KİBRİT FİYATLARININ CUMHURİYET GAZETESİ SÜTUNLARINA YANSIMASI (1924-1943)

Öz

Cumhuriyet’in ilk yıllarında kibrit, 1924 senesi Bütçe Kanunu ile inhisara bağlanmıştır. İncelenen zaman dilimi olan 1924-1943 yılları arasında kibrit inhisarı uygulamasının, Türkiye Kibrit İnhisarı Türk Anonim Şirketi, Kibrit İnhisarı İşletme İdaresi, Di Amerikan Türkiş İnvestment Korporeşön Şirketi idaresinde olmak üzere üç aşamalı bir seyir takip ettiği söylenebilir. İnhisar uygulaması altındaki bu süreçte kibrit fiyatlarında yaşanan değişiklikler, dönemin basınında geniş çapta yer almıştır. Bu çalışmada İnhisar İdaresi altında Türkiye’deki kibrit fiyatları, basına yansıyan haberler çerçevesinde Cumhuriyet gazetesi özelinde incelenmeye ve değerlendirilmeye çalışılmıştır. Analiz sonucunda Türkiye’de kibrit fiyatlarının, inhisarın devredildiği şirketle Türk hükümeti arasında yapılan antlaşmalar çerçevesinde belirlendiği saptanmıştır. Bu noktada başlangıçta halka satış bedeli yüz para olarak belirlenen kibrit fiyatlarının, sonraki yıllarda doların değerinde yaşanan değişimlere göre elli paraya kadar düştüğü tespit edilmiştir. Diğer taraftan İkinci Dünya Savaşı yıllarında Türkiye’deki kibrit fiyatlarını etkileyen unsurun, yaşanan olağanüstü şartlar nedeniyle başvurulan geliri artırıcı önlemler olduğu görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

References

  1. T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet Arşivi (BCA)
  2. Fon: 30-18-1-1, Kutu: 12, Gömlek: 69, Sıra:15.
  3. Fon: 30-18-1-1, Kutu: 29, Gömlek: 32, Sıra: 3.
  4. Fon: 30-10-0-0, Kutu: 182, Gömlek: 259, Sıra: 9.
  5. Resmî Gazete, Sayı: 1212, 10 Haziran 1929.
  6. Resmî Gazete, Sayı: 1533, 30 Haziran 1930.
  7. TBMM Tutanak Dergisi Dönem: II, Cilt: 7, Birleşim: 12, 15.3.1924.
  8. Dönem: III, Cilt: 11, Birleşim: 65, 16.5.1929.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Authors

Ayşe Eryaman This is me
0000-0002-5571-7776
Türkiye

Publication Date

December 1, 2020

Submission Date

March 2, 2020

Acceptance Date

December 1, 2020

Published in Issue

Year 2020 Volume: 20 Number: 41

Chicago
Eryaman, Ayşe. 2020. “CUMHURİYET’İN İLK YILLARINDA TÜRKİYE’DE KİBRİT FİYATLARININ CUMHURİYET GAZETESİ SÜTUNLARINA YANSIMASI (1924-1943)”. Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi 20 (41): 623-47. https://izlik.org/JA85TT77ZT.