KUTADGU BİLİG’DE PEYGAMBERLİK
Öz
Bu çalışma, Kutadgu Bilig çerçevesinde Yusuf Has Hâcib’in Peygamberlik kurumuna bakışını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Kutadgu Bilig, Türk düşünce tarihinin temel kaynakları arasındadır. Bu eserde Yusuf Has Hâcib kendine özgü şiirsel üslubuyla dinî konulardaki görüşlerini ortaya koymuştur. Onun görüşlerinden hareketle Türk din anlayışının temel özellikleri tespit edilebilir. Yusuf Has Hâcib, eserinde İslam Dini’ne dair pek çok görüşünü edebi bir üslupla yansıtmıştır. Bunlar arasında itikadî konular da yer almaktadır. Peygamberlik kurumu hakkındaki görüşleri özellikle dikkate değerdir. Bu bakımdan çalışmamızda eser ve yazar hakkında bilgi verildikten sonra Yusuf Has Hâcib’in peygamberlik tasavvuruna yer verilmiş, Hz. Muhammed’i diğer peygamberlerden üstün kılan özellikleri, kendisine ve sülalesinden gelenlere saygısı ele alınmıştır. Onun Peygamber, Ehl-i Beyt ve sahabe konusundaki görüşlerinin Hanefi-Mâtürîdî yorum biçimini yansıttığı görülmektedir. Çalışmamız, literatür taraması, kaynak analizi, karşılaştırma ve değerlendirme metotlarıyla ele alınmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kelâm,, Yusuf Has Hâcib, Kutadgu Bilig, Peygamberlik, Hanefî-Mâtürîdîlik
Kaynakça
- Abdırazakov, Abdıkerim. Yusuf Balasaguni ve Onun Kutadgu Bilig Destanı. Bişkek: 2018.
- Akıncı, Mehmet. “Türk İslam Siyasi Düşüncesi ve Kutadgu Bilig”. Yûsuf Has Hâcib’in Doğumunun 1000. Yılında Kutadgu Bilig Türk Dünya Görüşünün Şâheseri Uluslararası Sempozyumu Bildiriler 18-20 Kasım 2016, ed. Ahmet Kavas, Fatih M. Şeker, Muhammet Tandoğan, Cezmi Bayram, İstanbul: Şen Yıldız Yayıncılık, 2016, 149-161.
- Alıcı, Mustafa. Kutadgu Bilig'de Dini Ögeler. Tokat: Gaziosman Paşa Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, 2012.
- Arslan, Mahmut. “Kutadgu Bilig Üzerine Sosyolojik Düşünceler”. İÜ Sosyoloji Dergisi, İstanbul 1992, s. 131-166.
- Bayraktar, Mehmet. İlim’de İz Bırakan Alimler. Çev. Timur Kozukulov, Bişkek: Türkiye Diyanet Vakfı ve Oş İlahiyat Yayımları, 2016.
- Bulut, Mehmet. Ehl-i Sünnete Göre Müslüman'ın İnanç Esasları. İstanbul: Kampanya Kitapları Yayınevi, 2015.
- Büyük Türk Klasikleri. İstanbul, 1985.
- Ercilasun, Ahmet Bican. Kutadgu Bilig Grameri -Fiil-. Ankara 1985.
- Gökalp, Yusuf. Kutadgu Bilig’de Sahabe ve Ehli Beyt Algısı ve Türk Din Anlayışına Yansımaları. İstanbul: 13. Uluslararası Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı, 2016.
- İbnü’l-Kesîr. Tefsîru’l-Kur’an’i’l-Azîm. thk. Sami b. Muhammed, Riyad: Daru Tayyibe, 1999.