İbadetlerde Niyetin Ahlaki Gelişim Düzeyi ile İlişkisi
Öz
İnsanın farklı gelişim boyutları birbirinden bağımsız değildir. Bu nedenle dinî gelişimi de diğer psikolojik ve sosyal gelişim boyutlarından ayrı düşünmek mümkün değildir. Bu makalede, ibadetlerde ön şart olan ve ibadetin önemini belirleyen niyet ile ahlakî gelişim düzeyi arasındaki ilişki gösterilmeye çalışılmıştır. Ahlâkî gelişimde, gelişimin düzeyini belirleyen yargının ve davranışların ne olduğundan ziyade bu karar veya davranışlarda ileri sürülen gerekçenin, kişinin ahlâkî gelişim düzeyini gösterdiği gibi, bir ibadetin değeri de o ibadetin niceliksel yapısına değil niyetin saflığına bağlıdır. Bu nedenle bu makalede bir bireyin bir ibadet için niyetinin o kişinin ahlâkî gelişim düzeyi ile yakın bir ilişkisinin olduğunun teorik temelleri tartışılacaktır.
Anahtar Kelimeler
Ahlaki gelişim, dini gelişim, ahlaki nedenselleştirme, niyet
Kaynakça
- AKSEKİ, A. Hamdi, İslam Dinî: İtikat, İbadet, Ahlak, DİB Yayınları, Ankara, 1976.
- ALLPORT, Gordon W., Birey ve Dinî, (Çev. Bilal Sambur), Elis Yayınları, Ankara, 2004.
- ATKINSON, Rita L., Richard C. Atkinson ve Ernest R. Hilgard, Psikolojiye Giriş I, (Çev. Kemal Atakay, Mustafa Atakay, Aysun Yavuz), Sosyal Yayınları, İstanbul, 1995.
- BATSON, C. Daniel; Patricia Schoenrade; W. Larry Ventis, Religion and Individual: A Social-Psycahological Perspective, Oxford University Press, New York, 1993.
- BEYHAKÎ, Ahmet b. El-Huseyn b. Ali b. Musa, Şuabü’l İman (thk. Muhammed İdris), Dâru’l Hikme, Beyrut, h.1415.
- BEZZÂR, Ebu Bekir Ahmet b. Amr, Müsned (thk. Mahfuzu’r Rahman Zeynullah), Mektebetü’l Ulûm ve’l-Hikem, Medine, 2009.
- BUHARİ, Muhammed b. İsmail, Sahih, Çağrı Yayınları, İstanbul, 1992.
- CÜCELOĞLU, Doğan, Savaşcı, Sistem Yayıncılık, İstanbul 1999.
- EBÛ DÂVUD, Süleyman b. el- Eşas es- Sicistani el- Ezdi, Sünen-i Ebu Davud ve Tercemesi, (Çe(v.: İbrahim Koçaşlı ), Milli Gazete Yayınları, İstanbul, 1993.
- GAZALİ, İmam İhyau Ulumi’d-Din, (Terc. Mehmet A. Müftüoğlu), C. 4, İstanbul.